دادگر
تازه های قوانین و مقررات و دپارتمان حقوقی در کلیه امور مدنی، جزایی، خانواده،تجاری، ملکی ،اداری و ارائه خدمات حقوقی مورد نیاز بازدیدکنندگان
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: عباس محمدزاده - جمعه ٢٢ مهر ۱۳٩٠

جهت اگاهی بیشتر از مصوبه مربوطه و علائم اختصاری روی لینک زیر کلیک فرمایید

 http://just1.persianblog.ir/post/805/

 آب‌  آشامیدنی                     potable water, drinking water
 [محیط‌زیست] آبی که برای نوشیدن دارای کیفیت مناسب است


  

آب‌اَبر                                                                      water cloud
[جَوّ] اَبری که به ‌طور کامل از قطره‌های آب مایع تشکیل شده باشد

 

آب  اَبَرسرد                                                supercooled water
[جَوّ] آب مایع در دمای کمتر از نقطة انجماد

 

آب  بارش‌شو                                              precipitable water
[جَوّ] کل بخارِ آبِ موجود در ستونی قائم از جوّ با سطح مقطع واحد در بین دو تراز مشخص که معمولاً برمبنای ارتفاع مقدار آبی است که در صورت تبدیل تمام بخار به مایع در ظرفی با همان سطح مقطع قابل‌جمع‌آوری است
متـ . بخارآب بارش‌شو                 precipitable water vapour

 

آب‌بَرندگی                                                                    washout
[محیط‌زیست] وضعیتی که در آن جریان بیش ‌ازحد سیال موجب خروج جامدات از حوض هوادهی یا زلال‌ساز می‌شود

 

آب  بطری                                                            bottled water
[محیط‌زیست] آب آشامیدنی عرضه‌‌شده در ظروف پلاستیکی یا شیشه‌ای

 

آبِ  خنک‌کن                                                      cooling water
[محیط‌زیست] آبی که در فرایندهای صنعتی معمولاً برای خنک‌کردن چگالنده‌ها به‌کار می‌رود

 

آب  خنک‌کن  تک‌گذر           once-through cooling water
[محیط‌زیست] آب‌خنک‌کنی که تنها یک یا دو بار در سامانه گردش می‌کند

 

آبدار                                                                juicy, succulent
[ فنّاوری غذا] ویژگی مادة غذایی‌ که در بافت آن آب فراوانی وجود دارد

 

آبداری                                                  juiciness, succulence
[فنّاوری غذا] کیفیتی دریافتنی مربوط به حس چشایی که ناشی از وجود آب در مادة غذایی است

 

آب‌سپاری                                                     aquatic disposal,
 water burial, fluvial funeral, river burial 
[باستان‌شناسی]نوعی تدفین که در آن جسد را در آب رود یا دریا رهامی‌کنند

 

آبسنگ                                                                               reef
[-> اقیانوس‌شناسی، جغرافیا، زمین] نوار یا باریکه‌ای از صخره یا ماسه یا مرجان یا سازه‌های دست‌ساز در نزدیکی سطح آب یا برآمده از آن

 

آبسنگ  حاشیه‌ای                          fringing reef, shore reef
[->اقیانوس‌شناسی، زمین] آبسنگ‍ی که مستقیماً به ساحل قاره یا جزیره متصل است

 

آبسنگ  سدی                                                         barrier reef
[->اقیانوس‌شناسی، زمین] نوعی آبسنگ مرجانی که آبهای آزاد آن را از خشکی جدا کرده است

 

آبسنگ  مرجانی                                                         coral reef
[->اقیانوس‌شناسی، جغرافیا، زمین] آبسنگ حاصلاز ترکیبات‌آهکی مرجانی

 

آب  سوخت‌وسازی                                       metabolic water,
 water of combustion
[ تغذیه] آب حاصل از سوخت‌وساز کربوهیدراتها و پروتئینها و چربیها
آب‌فشانی                                                                    syringing
[زراعت] پاشیدن آب بر روی پوشش گیاهی: الف) برای از میان‌ بردن انرژی انباشتی در برگها در نتیجة تبخیر؛ ب) برای رفع کمبود آب برگ و جلوگیری از پژمردن آن؛ ج) برای زدودن شبنم و یخ و مواد ترشح‌شده از سطح پوشش گیاهی

 

آب‌کاست  محسوس                                 sensible water loss
[ تغذیه] دفع آب از طریق ادرار و مدفوع و عرق

 

آب‌کاست  نامحسوس                          insensible water loss
[ تغذیه] دفع آب به‌ صورت بخار از سطح بدن و از طریق تنفس

 

آب‌گشت                                                            boat trip
[گردشگری] سفر آبی برای گذراندن اوقات فراغت

 

آتش  پایدار                                                      continuous fire
[نظامی] آتشی که با آهنگ یکنواخت و بدون هیچ توقفی برای تنظیم یا تصحیح آتش اجرا می‌شود

 

آتش  پخشیده                                                  distributed fire
[نظامی] آتشی که در منطقة هدف پخش می‌شود تا بیشترین کارایی را در پی داشته باشد

 

آتش  تراش                                                             grazing fire
[نظامی] آتشی که تقریباً موازی با سطح زمین اجرا می‌شود و مرکز مخروط آن از یک‌متری سطح زمین تجاوز نمی‌کند

 

آتش  درخواستی                                     on-call fire, on-call
[نظامی] آتش طرح‌ریزی‌شده‌ای که با درخواست یگانهای پشتیبانی‌شونده بر روی هدفهای معین اجرا می‌شود

 

آتش‌سپارستان                                    cremation cemetery,
urnfield
[باستان‌شناسی] مکانی که از آن برای به خاک سپردن یا قراردادن بقایای سوزانده‌شدة اجساد مردگان استفاده می‌کنند

 

آتش‌سپارگاه                                  crematory, crematorium
[باستان‌شناسی ] جایی که در آن مرده‌ها را می‌سوزانند

 

آتش‌سپاری          cremation, incremation, Incineration,
 artificial heat decomposition
[باستان‌شناسی ] سوزاندن جسد مردگان

 

آتش‌سپاری  در  گور                                  primary cremation
[باستان‌شناسی ] سوزاندن جسد یک فرد در درون تل هیزم در یک قبر

 

آتش  سرکوب                                                suppressive fire
[نظامی ] آتشی که سامانة سلاح دشمن یا اطراف آن را نشانه می‌رود تا عملکرد آن‌ را تحت‌الشعاع قرار دهد

 

آتش  طرح‌ریزی‌شده                                     prearranged fire
[نظامی] آتشی که از پیش برنامه‌ریزی و علیه اهداف یا منطقة هدفِ مشخص در زمان تعیین‌شده و برای مدت معین اجرا می‌شود

 

آتش غلتان                                                         searching fire
[نظامی] آتشی که با تغییر پی‌درپی ارتفاع لولة توپ در عمق مواضع دشمن اجرا می‌شود

 

آتش  مؤثر                                                          fire for effect,
FFE 
[نظامی] حجم آتشی که باید به سمت هدف اجرا شود تا نتیجة مطلوب به دست آید
آج                                                                       tread element
[تایر] هر یک از بخشهای مجزای نقش رویه، با شکلهای هندسی مختلف، مانند دنده یا نوار، که با شیار از یکدیگر جدا شده‌اند و در مجموع، نقش رویه را تشکیل می‌دهند

 

آج‌قطعه                                                                   tread block
[تایر ] نوعی آج یا بخش مجزایی از نقش رویه به‌ شکل چندوجهی با مقاطع مثلثی یا گرد یا چهارگوش

 

آج‌قطعة  شانه                                                   shoulder block
[تایر ] آج‌قطعه‌‌ای که روی شانه یعنی بین رویه و دیواره قرار دارد

 

آج‌نوار                                              tread rib, rib 1, tread bar
[تایر] بخشی از رویه که به‌ صورت نوار دورتا دور تایر امتداد دارد و شیارهای تایر آنها را از یکدیگر تفکیک می‌کند

 

آخوری  تراورس  ?  آخوری  ریل‌بند

 

آخوری  ریل‌بند                                                 crib                
[ریلی] فضای میان دو ریل‌بند
متـ . آخوری تراورس

 

آذرآوار  اصلی                                            essential pyroclast
[زمین] آذرآواری با منشأ ماگما

 

آذرآوار تصادفی                                      accidental pyroclast
[زمین] آذرآواری متشکل از قطعات غیرآتشفشانی یا آتشفشانی نامرتبط

 

آذرآوار  سنگی                                                         lithic clast
[زمین ] آذرآواری متشکل از سنگهای پیشین یا قطعات سنگهای آذرین و دگرگونی و رسوبی یا قطعاتی از گدازه‌های قبلی واقع در یک مجرای آتشفشانی که در نهشته‌ای آذرآواری جای گرفته‌اند

 

آذرآوار  فرعی                                         accessory pyrcolast
[زمین] آذرآوار متشکل از قطعات مخروط آتشفشانی یا گدازه‌های قدیمی‌تر

 

آذرخش  چنگالی                                           forked lightning
[جَوّ] شکل معمول تخلیة الکتریکی اَبربه‌زمین که همیشه قابل رؤیت است

 

آذرخش  رگه‌ای                                              streak lightning
[جَوّ] آذرخشی معمولی ناشی از تخلیة الکتریکی اَبربه‌زمین که کاملاً متمرکز در یک آذرخش ‌راه تک و نسبتاً مستقیم به‌ نظر می‌رسد

 

آذرخش  زیگزاگی                                         zigzag lightning
[جَوّ] آذرخشی معمولی ناشی از تخلیة الکتریکی اَبر‌به‌زمین که آذرخش‌راه آن تک و خیلی نامنظم به‌ نظر می‌رسد

 

آراگیاه                                                                    accent plant
[زراعت] گیاهی، هرس‌شده یا طبیعی، که در زیباترین شکل خود قرار دارد

 

آرامگاه                                                                 tomb    
[باستان‌شناسی] هر سازة مختص تدفین انفرادی یا جمعی مردگان

 

آرامگاه پله‌ای                                                             step tomb
[باستان‌شناسی] آرامگاهی با سکویی پله‌ای‌‌

 

آرامگاه  تک‌حجره‌ای                       single chambered tomb
[باستان‌شناسی] گور ساخته‌شده از سنگ، دارای یک حجره

 

آرامگاه  چلیپایی                                cruciform chamber
[باستان‌شناسی] نوعی آرامگاه خرسنگی که در آن دالان و اتاق تدفین و سه طاق‌نما بنایی چلیپا شکل می‌سازند
آرامگاه  چندحجره‌ای                   multi-chambered tomb
[باستان‌شناسی] گور ساخته‌شده از سنگ، دارای چند حجره

 

آرامگاه  حجره‌ای                                     chambered tomb
[باستان‌شناسی] گور ساخته‌شده از سنگ، دارای یک یا چند حجره

 

آرامگاه  حجره‌ای  چاهی         shaft-and-chambered tomb
[باستان‌شناسی] آرامگاه‍ی حجره‌ای که در انتهای یک چاه عمودی ساخته شده است

 

آرامگاه  سکویی                                                platform tomb
[باستان‌شناسی ] آرامگاه تک‌حجره‌ای یا چندحجره‌ای که ارتفاع آن مساوی یا کمتر از پهنای آن است

 

آرامگاه  صخره‌ای sepulture                      rock-cut tomb,
[باستان‌شناسی] گوری که در سنگ یا صخره کنده شده باشد
متـ . گوردخمه

 

آرامگاه  کندویی         beehive tomb             tholos tomb,
[باستان‌شناسی ] آرامگاه‍ی که از سنگ و به شکل کندو ساخته شده است

 

آرامگاه  یادمانی                                              mausoleum
[باستان‌شناسی ] آرامگاه‍ی بزرگ و باشکوه که در آن جسد در اتاقی بالاتر از سطح زمین قرار دارد

 

آرایش  حبه                                    domain arrangement
[->پروتگان‌شناسی] تعداد و نحوة قرار گرفتن حبه‌ها در یک پروتئین معین

 

آرایش  ضربدری                               weaving configuration
[درون‌شهری] نحوة طراحی خطهای عبور و چگونگی امتداد یافتن آنها در محدودة ضربدری

 

آرایة  پروتئین  ?  تراشة  پروتئین

 

آرایة  کارکرد  پروتئین                       protein function array
[->پروتگان‌شناسی] هر ریزآرایه‌ای (microarray) که پپتیدها یا پروتئینها در حالت طبیعی به‌ طور ثابت بر روی آن قرار می‌گیرند

 

آزادراه  راهبان‌دار                                         metered freeway
[درون‌شهری] آزادراهی که ورود به آن با چراغ ‌راهنمایی در راه‌گرد واپایش می‌شود

 

آزادسوزانی                                                          open burning
[محیط‌زیست] سوزاندن پسماند در فضای باز بدون نظارت و واپایش

 

آزادگرده‌افشان                                               open pollinated
[زراعت، گیاهی] ویژگی گل یا گیاهی که باروری آن به ‌طور طبیعی صورت می‌گیرد

 

آزادگرده‌افشانی                                            open pollination
[زراعت، گیاهی] گرده‌افشانی ناشی از انتشار آزاد یا طبیعی گرده در میان گیاهان یک گونه

 

آزمون  جوش‌پذیری                                       weldability test
[متالورژی ] آزمونی برای سنجش جوش‌پذیری یک ماده

 

آزمون  خوردگی                                                 corrosion test
[->خوردگی] آزمونی برای تعیین میزان مقاومت به خوردگی یک فلز در محیطهای خورنده با روشهای مختلف

 

آزمون  خوردگی  شتاب‌یافته        accelerated corrosion test
[->خوردگی] آزمونی که در آن با شبیه‌سازی محیطی و اضافه کردن موادخورنده به محیط، اثر خوردگی بر تجهیزات صنعتی را در زمان کوتاه‌تری بررسی می‌کنند
آزمون  خوردگی  شتاب‌یافتة  تنشی
   stress-accelerated corrosion
[->خوردگی] نوعی آزمون خوردگی شتاب‌یافته که در آن با اعمال تنشهای پیاپی سرعت خوردگی افزایش می‌یابد

 

آزمون  رَهش                                                                drop test
[هوایی ] آزمونی که در آن مدل هواپیمای در دست ‌ساخت از بالون یا بالگرد یا در تونل فروچرخش برای بررسی فروچرخش یا مشخصه‌های دیگر رها می‌شود

 

آزمون  شناسایی                                        identification test
[روان‌شناسی] آزمون هوش کلامی که در آن آزمون‌شونده اشیا یا بخشهایی از اشیا را در یک تصویر شناسایی می‌کند

 

آزمون  طول  عمر شتاب‌یافته                 accelerated life test
[->خوردگی] آزمونی که در آن با افزودن مواد خورنده به محیط، طول عمر ماده را در زمانی کوتاه‌تر از معمول بررسی و تعیین می‌کنند

 

آزمونگاه         test section, orking section, test chamber
[هوایی ] بخشی از تونل باد که مدل یا هر شیء مورد آزمایش در آن قرار می‌گیرد

 

آزمون  نقشه                                                                map test
[ نقشه‌برداری] هر شیوه‌ای که برای آزمودن یا بازبینی درستی نقشه بهکار رود

 

آزمون  هوازدگی  شتاب‌یافته          accelerated weathering
[->خوردگی] آزمونی برای بررسی اثرات تخریبی عوامل جوّی بر روی فلز از طریق شبیه‌سازی در آزمایشگاه

 

آسایش                                                                     well-being
[علوم سلامت] داشتن زندگی خوب و احساس رضایت خاطر

 

آستری                                                            innerliner, liner
[تایر ] داخلی‌ترین لایة تایر بی‌تویی که مانع خروج هوا از داخل تایر می‌شود

 

آسمان  اَبری                                                            cloudy sky
[جَوّ] آسمان با پوشش اَبر بیش از چهارهشتم

 

آسمان  اَریخت                                                amorphous sky
[جَوّ] آسمانی با اَبرهای پاره‌پاره که در آن معمولاً اَبر بالاتر یا لایة زبرین دارای بارش است

 

آسمان‌پا                                                            coelostat
[->نجوم رصدی ] ابزاری مجهز به ساعت‌ران که همواره نقطة ثابتی از آسمان را دنبال می‌کند

 

آسمان‌پیسه                                                        mackerel sky
[جَوّ] آسمانی با مقدار قابل‌ توجهی اَبر پرساکومه‌ای یا فرازکومه‌ای با اجزای کوچک، شبیه به فلسهای ماهی ماکرو

 

آسمان  خشکی                                                            land sky
[جَوّ] ظاهر نسبتاً تیرة سطح زیرین یک لایة اَبر هنگامی که در بالای خشکیِ عاری از برف قرار می‌گیرد

 

آسمان  دریا                                                                water sky
[جَوّ] ظاهر تیرة سطح زیرین یک لایة اَبر هنگامی که در بالای پهنة وسیع آب قرار می‌گیرد

 

آسمان  کم‌اَبر                                         sky slightly clouded
[جَوّ] آسمان با کل پوشش اَبر یک‌هشتم یا دوهشتم

 

آسیب  خوردگی                                        corrosion damage
[->خوردگی] اثر خوردگی زیانبار بر کارکرد بخشهای مختلف یک سامانه، اعم از فلز و محیط
آسیب  سیاهی‌ سفتی ‌خشکی      dark firm dry defect, DFD
[ فنّاوری غذا] حالت نامطلوبی که در آن با اسیدی شدن بافتها گوشت ظاهری تیره پیدا می‌کند و سفت می‌شود

 

آسیب ‌ شنوایی                          HI   hearing impairment 1,
[->شنوایی‌شناسی] کاستی و نارسایی در ساختار و کارکرد دستگاه شنوایی در نتیجة نابهنجاریهای کالبدشناختی و کاراندام‌شناختی و روان‌شناختی

 

آسیب  فرسایشی ـ کاواکی        cavitation erosion damage
[->خوردگی] از بین رفتن پیش‌روندة سطح مادة اصلی بر اثر کاواک‌زایی و فرسایش توأم

 

آسیب  کم‌رنگی‌نرمی‌تراویدگی
     pale soft exudative defect, PSE
[ فنّاوری غذا] کاهش قابلیت نگهداری آب و کم‌رنگ شدن گوشت بر اثر اسیدی شدن و تولید لاکتیک ‌اسید زیاد

 

آشکارساز  فروسرخ                                infrared detector
[->نجوم رصدی] ابزاری برای آشکارسازی امواج فروسرخ

 

آغاز  سفر                                     beginning of the journey
[ گردشگری ] تاریخ و ساعت ارائة اولین خدمت گردشگری به مسافر مطابق با قرارداد

 

آغازش                                                                         initiation
[ژن‌شناسی] 1. نخستین واکنش برای ساخت یک ترکیب، به‌ویژه مولکول بسپاری 2. نخستین مرحلة همتاسازی یا رونویسی یا ترجمه

 

آغازگاه  ترجمه  ?  رمزة  آغازش

 

آغازگاه  رونویسی  ?  عنصر  آغازگر

 

آغازگر1  ?  عنصر  آغازگر

 

آغازگر2  ?  رمزة  آغازش

 

آقطی                                                                        Sambucus
[ گیاهی] سرده‌ای از آقطیان با حدود ده گونة عمدتاً درختچه‌ای یا درختی کوتاه که اغلب گونه‌های آن بومی جنگلهای‌معتدل یا نیمه‌گرمسیری هر دو نیمکرة زمین هستند؛ این گیاهان به دلیل درختچه‌های زینتی و گیاهان جنگلی و میوه‌های سته‌ای که دارند از اهمیت خاصی برخوردارند

 

آکورد  درگشته                                            altered chord
[موسیقی ] آکوردی که در آن یک یا چند نغمه با استفاده از علائم عَرَضی تغییر می‌کند

 

آلاد  ?  آلاینده‌های آلی دیرپا

 

آلاله                                                                       Ranunculus
[گیاهی] سرده‌ای بزرگ از آلاله‌ایان با حدود 600 گونة غالباً علفی چندساله یا گاهی یک یا دوساله که دارای گلهای‌زرد براق یا سفید یا به‌ندرت قرمز هستند

 

آلاله‌ایان                                                   Ranunculaceae
[گیاهی] تیره‌ای از آلاله‌سانان اغلب علفی با حدود 62 سرده و 2252 گونه که به‌ طور گسترده‌ای در تمام نواحی معتدل و نیمه‌گرمسیری پراکنده‌اند؛ برگهای‌آنها معمولاً متناوب و ساده یا منقسم با قاعده‌ای غلاف‌مانند و گلهایشان دارای تقارن شعاعی یا نامنظم است و معمولاً دو تا پنج کاسبرگ و گلبرگ جداازهم دارد، اما گاهی تعداد گلبرگها بی‌شمار است؛ مادگی و پرچمهایشان نیز معمولاً بی‌شمار و همیشه از قطعات مجزا تشکیل شده است

 

آلاله‌سانان                                                   Ranunculales
[ گیاهی ] راسته‌ای از دولپه‌ایهای علفی با هشت تیره و حدود 3200 گونه که کاسبرگ اغلب آنها بیش از دوتا و پرچمهایشان زیاد و برچه‌های آنها جدا از هم و گرده‌های آنها سه‌دریچه‌ای است
آلایش                                               offal, variety meats
[ فنّاوری غذا] اجزای غیرگوشتی لاشه مانند قلوه و جگر و روده که به‌عنوان غذا مصرف می‌شوند

 

آلایش‌گیری                                                    evisceration
[ فنّاوری غذا] فرایند باز کردن شکم و تخلیة اندامهای درونی دام

 

آلایندة  معیار                                         criteria pollutant
[محیط‌زیست] هر یک از آلاینده‌های عمده‌ای که در استانداردهای ملی و احیاناً بین‌المللیِ هوا برای سلامتی انسان مضر تلقی می‌شود

 

آلاینده‌های آلی ‌دیرپا      persistent organic pollutants
[محیط‌زیست] موادی شیمیایی که در محیط به مدت نسبتاً طولانی باقی می‌مانند و با ورود به زنجیرة غذایی، در بافتهای زنده متراکم می‌شوند و بر سلامت انسان و محیط آثار نامطلوب دارند
اختـ . آلاد                                                           POPs

 

آلودگی  از  مواد  مغذی                        nutrient pollution
[محیط‌زیست] آلودگی منابع آب بر اثر ورود مقادیر زیاد مواد مغذی

 

آلودگی  بیرونی                                                 infestation
[علوم سلامت] وجود عامل بیماری‌زا بر سطوح خارجی بدن

 

آلودگی  منبع  نقطه‌ای             point source pollution
[محیط‌زیست] آلودگی ناشی از یک منبع مشخص
متـ . آلودگی  نقطه‌ای

 

آلودگی  نقطه‌ای ?  آلودگی منبع نقطه‌ای

 

آلومینیم‌پوشانی                                                 calorising
[->خوردگی ] ایجاد پوشش محافظ با استفاده از پودر آلومینیم بر روی سازه‌های آهنی و فولادی با حرارت‌دهی

 

آلی‌های  دیرتجزیه                             refractory organics
[محیط‌زیست] مواد آلی پایدار و غالباًٌ نامحلولی که در فرایندهای تصفیة زیستی فاضلاب تجزیه‌ناپذیر یا کم‌تجزیه‌پذیرند

 

آماربرداری  ?  دارشماری

 

آماربرداری  اجرایی                      operational inventory
[جنگل] آماربرداری فشرده، از یک عرصة کوچک جنگلی با هدف برداشت

 

آماربرداری  جامع                             ntegrated inventory
[جنگل] نوعی آماربرداری برای تأمین نیازهای چندوجهی و دوره‌ای

 

آماربرداری خطی            line-plot survey, line transect
[جنگل] نوعی روش نمونه‌برداری که در آن از خطوط قطعه ‌نمونه‌هایی که در بازه‌هایمنظم در طول مسیرهای آماربرداری قرارگرفته‌اند، استفاده‌می‌شود

 

آماربرداری  سردستی           reconnaissance inventory
[جنگل] آماربرداری مقدماتی و گسترده با برآورد سطحی و بدون جزئیات و بدون استفاده از روشهای نمونه‌برداری علمی

 

آماربرداری  مدیریتی                 management inventory
[جنگل] آماربرداری تفصیلی و فشرده در محدوده‌های دارای مدیریت واحد، به‌ منظور تهیة طرح جامع مدیریت جنگل

 

آماربرداری مدیریتی حجم management-volume inventory
[جنگل] آماربرداری از حجم و سطحِ ‌مقطع و مرگ ‌و میر توده‌های جنگلی که داده‌های لازم برای ارزیابی امکانات جنگل‌ورزی (silviculture) است

 

آماربرداری  مستمر جنگل       continuous forest inventory
[جنگل] نظامی برای آماربرداری که در آن قطعه ‌نمونه‌های دائمی در سرتاسر واحد مدیریت جنگل پراکنده‌اند و در بازه‌های زمانی منظمی مکرراً اندازه‌گیری می‌شوند تا حجم کل و رشد و کاهش منابع تعیین شود
متـ . نمونه‌برداری  مستمر                    dynamic sampling
آماربرداری  منطقه‌ای                         regional inventory
[جنگل] آماربرداری تفصیلی و گسترده از جنگل با هدف برنامه‌ریزی در سطح منطقه‌ای یا استانی

 

آمایش  گوشت                                    meat conditioning
[فنّاوری‌غذا] فرایندی که در آن گلیکوژن موجود در ماهیچه‌های حیوانات ذبح‌شده به لاکتیک‌اسید تبدیل می‌شود و بافت گوشت بهبود می‌یابد

 

آموزش  سلامت                                      health education
[علوم سلامت] برنامه‌های آموزشی برای عموم مردم به‌ منظور حفظ و بهبود سلامت جامعه

 

آمیژگی                                                     chimerism
[ژن‌شناسی ] آمیختگی یاخته‌ها یا مولکولهای دِنا و پروتئینهایی با خاستگاههای ژنی متفاوت

 

آمیژه                                                           chimera
[ژن‌شناسی ] موجود زنده یا بافت یا مولکولی که از ترکیب اجزایی با خاستگاههای ژنی متفاوت به وجود آمده باشد

 

آمینواسید  محدودکننده                 limiting amino acid
[ تغذیه] آمینواسیدی ضروری‌ که به مقدار کم در بدن وجود دارد و ساخت پروتئین به آن وابسته است و نبود نوعی خاص از آن سبب کاهش میزان ساخت پروتئین در بدن می‌شود

 

آناناس                                                                   Ananas
[ گیاهی ] سرده‌ای از آناناسیان با گیاهان بارده که بومی مناطق گرمسیری و نیمه‌‌گرمسیری امریکاست، اما در دیگر مناطق نیز دیده می‌شود؛ بر اساس مطالعات زیست‌شناسی مولکولی جدید این سرده فقط یک گونه دارد
آنتن  ناوشی                                          nutating antenna
[فیزیک] آنتنی که در آن یک دوقطبی، بدون تغییر قطبش، در مداری دایره‌ای به دور محور بازتابگر شلجمی حرکت می‌کند

 

آنزیم  پروتئین‌کاف ?  زی‌مایة  پروتئین‌کاف

 

آنزیم  ویژه‌بُر  ?  درون‌نوکلئاز  ویژه‌بُر

 

آن‌من                                                                           ego
[روان‌شناسی ] 1. حس آگاهانه از خود، یعنی از همة پدیده‌های روان‌شناختی و فرایندهایی که با آن مرتبط است، مانند نگرشها و ارزشها و توجهات فردی 2. در روان‌کاوی، مؤلفه‌ای از شخصیت که با جهان بیرون سروکار دارد و به‌ ویژه فرد را قادر می‌سازد تا درک کند، دلیل بیاورد، مشکل‌گشایی کند و به فرمان فرامن تکانه‌های غریزی فرومن را تنظیم کند

 

آن‌من  آرمانی                                  ego-ideal, self-ideal
[روان‌شناسی ] در نظریة روان‌کاوی، تصور آن‌من از آرزوهای مثبت و آنچه آرزو می‌کند باشد یا به ‌دست آورد

 

آن‌من‌پذیر                                                    ego-syntonic
[روان‌شناسی ] در نظریة روان‌کاوی، ویژگی تکانه‌ها و افکار و آرزوهایی که مطلوب آن‌من است

 

آن‌من‌ ـ ‌روان‌شناسی                               ego-psychology
[روان‌شناسی ] رویکردی روان‌شناختی که در آن بر عملکردهای آن‌من برای واپایش تکانه‌ها و تعامل با محیط بیرون تأکید می‌شود

 

آن‌من‌کاوی                                                     ego analysis
[روان‌شـناسی] در روان‌کاوی، شـیوه‌ای متمـرکز بر کـشف نقاط قوت و ضعف آن‌من و آشکار ساختن شیوه‌های دفاعی آن در برابر تکانه‌های نامقبول

 

آن‌من‌ناپذیر                               ego-dystonic, ego-alien
[روان‌شناسی ] در نظریة روان‌کاوی، ویژگی تکانه‌ها و افکار و آرزوهایی که مطلوب آن‌من نیست
آویز                                                                       hanger
[درون‌شهری] قطعه‌ای که کابین یا صندلی یا سایر افزاره‌های حمل مسافر را به کابل کشنده/ بافة کشنده متصل می‌کند

 

آویز  آونگی                                  pendulum suspension
[درون‌شهری ] نوعی سامانة تعلیق بالاسری برای اتوبوسهای برقی که انعطاف‌پذیری بیشتر به کابل/ بافه و سرعت بیشتر به اتوبوس به‌ویژه در قوسها می‌بخشد

 

آهکی                                                                calcareous
[زمین ] ویژگی ماده‌ای که حاوی کلسیم‌کربنات است

 

آهنربای  طبیعی                   lodestone, Hercules stone,
 leading stone, loadstone
[ژئوفیزیک] اکسید آهن مغناطیسی یا ماگنتیت طبیعی که دارای قطبایی است و اجسام آهنی را می‌رباید

 

آهنگ  تنفس          respiration rate, specific oxygen,
 uptake rate, SOUR
[محیط‌زیست] آهنگ مصرف اکسیژن بر اثر واکنشهای زیستی

 

آهنگ  خوردگی                                         corrosion rate
[? خوردگی ] میزان خوردگی در واحد زمان

 

آئرودینامیک  اَبَرصوتی         supersonic aerodynamics
[فیزیک، هوایی] شاخه‌ای از آئرودینامیک که در آن شارش اَبَرصوتی بررسی می‌شود
آینة  اَبرنما                                                    cloud mirror
[جَوّ] آینه‌ای که در اَبرنمای آینه‌ای به ‌کار می‌رود

 

آیین  آمرزش                          funerary cult, burial cult
[باستان‌شناسی ] مراسمی که بستگان متوفی با حضور روحانیان، ضمن تقدیم نثارها، برای شادی روح درگذشته در مقبرة وی به ‌جای می‌آوردند

 

آیین  تدفین                                           mortuary ritual,
 mortuary rite
[باستان‌شناسی ] مراسمی آیینی و نمادین که شرکت‌کنندگان در حین تدفین درگذشتگان و پس از آن به‌ جا می‌آوردند

 

آییـن‌‌نامة باکوب ? آییـن‌نامة بین‌المـللی امنـیت کشتـیها و تسهیلات  بندری

 

آیین‌نامة  بما ?  آیین‌نامة بین‌المللی مدیریت ایمنی

 

آیین‌نامة  بین‌المللی  امنیت  کشتیها  و  تسهیلات  ‌بندری
 international ship and port facility code
[دریایی] آییـن‌نامه‌ای که سازمان بیـن‌المللی دریانوردی بـرای تأمین و ارتقای امنـیت کشتیها و تسهیلات بندری تدوین کرده و لازم‌الاجراست
اختـ . آیین‌نامة  باکوب                                     ISPS code

 

آیین‌نامة  بین‌المللی  مدیریت ایمنی
 international safety management code
[دریایی] آیین‌نامه‌‌ای که سازمان بین‌المللی دریانوردی برای حصول اطمینان از مدیریت ایمنی کشتیها و جلوگیری از آلودگی محیط‌زیست تدوین کرده و لازم‌الاجراست
اختـ . آیین‌نامة  بما                                          ISM code

 

آیین‌نامه  وسحاف                                         MODU code
[دریایی] آیین‌نامه‌ای که ضوابط ساخت واحد سیار حفاری فراساحل و تجهیزات آن را تنظیم می‌کند

 

اَبر  اَبَرسرد                                          supercooled cloud
[جَوّ] اَبر تشکیل‌شده از قطره‌های آب مایع اَبَرسرد

 

اَبَربارزیت  ?  بیش‌بارزیت
اَبر  بالا                                                              high cloud
[جَوّ] اَبر متعلق به طبقة بالا شامل اَبرهای پرسا و پرساکومه‌ای و پرساپوشنی
متـ . اَبر تراز بالا                                    high-level cloud
      اَبر طبقة بالا                                            high etage

 

اَبر  پایین                                                            low cloud
[جَوّ] اَبر متعلق به طبقة پایین شامل اَبرهای پوشنی و پوشن‌کومه‌ای
متـ . اَبر تراز پایین                                  low-level cloud
      اَبر طبقة پایین                                          low etage

 

اَبر تراز بالا  ?  اَبر بالا

 

اَبر تراز پایین  ?  اَبر پایین

 

اَبر تراز میانی  ?  اَبر میانی

 

اَبر  ردیاب                                                       cloud tracer
[جَوّ] اَبری که از جابه‌جایی آن به‌عنوان معیار حرکت هوا استفاده می‌شود

 

اَبر  زیرجبهه‌ای                                       subfrontal cloud
[جَوّ] اَبری که در توده‌هوای سرد و در ارتفاعی پایین‌تر از منطقة جبهه‌ای تشکیل می‌شود

 

اَبرساز                                                       nepheloscope 1
[جَوّ] ابزار آزمایشگاهی تولید اَبر با فرایند میعان

 

اَبر  سدی                                                     barrage cloud
[جَوّ] نواری از اَبر کوهساری ضخیم که در پی صعود جریان هوای مرطوب، بر روی قلة سدِ راه آن تشکیل می‌شود

 

اَبرشناسی                                                         nephology
[جَوّ] دانشی که به مطالعة اَبرها می‌پردازد

 

اَبر طبقة  بالا  ?  اَبر بالا

 

اَبر طبقة  پایین  ?  اَبر پایین

 

اَبر طبقة  میانی  ?  اَبر میانی

 

اَبر  فرعی                                                accessory cloud
[جَوّ] اَبری که شکل‌گیری و تداوم آن بستگی به وجود یکی از سرده‌های اَبر اصلی دارد

 

اَبر  فعال                                                         active cloud
[جَوّ] رسته‌ای از اَبر کومه‌ای که می‌تواند آلاینده‌های هوا را از لایة مرزی جوّ در جوّ آزاد منتشر کند

 

اَبرکاوی                                                         nephanalysis
[جَوّ] واکاوی نقشة همدیدی با تمرکز بر نوع و مقدار اَبر و بارش

 

اَبر  کوهساری                                        orographic cloud
[جَوّ] هـر اَبـری در کوهسـتان کـه از بـالابری کوهـساری (orographic lifting) هوای مرطوب حاصل می‌شود

 

اَبر  گرم                                                          warm cloud
[جَوّ] اَبری دارای آب مایع و فاقد یخ که ترازهای آن در دمای کمتر از صفر درجه سلسیوس نیست

 

اَبَرگریزانه                                                supercentrifuge
[فیزیک] دستگاه مرکزگریزانه‌ای که برای چرخش با سرعتهای زیاد طراحی می‌شود

 

اَبر  میانی                                                  medium cloud
[جَوّ] اَبر متعلق‌به طبقةمیانی شامل اَبرهای فرازکومه‌ای و فرازپوشنی و باراپوشنی
متـ . اَبر تراز میانی medium-level cloud, middle-level cloud
    اَبر طبقة میانی                                       middle etage
اَبر  نافعال                                                   passive cloud
[جَوّ] اَبری کومه‌ای که دیگر از ‌لحاظ دینامیکی با فروهنجها و فراهنجها به لایة مرزی جوّ وصل نیست

 

اَبرناکی‌سنج                                                   nephometer,
nephelometer
[جَوّ] هر ابزاری که با آن مقدار اَبرناکی را اندازه‌گیری ‌کنند

 

اَبرنما                                                              nephoscope
[جَوّ] ابزاری برای تعیین سمت و سرعت نسبی حرکت اَبر

 

اَبرنمای  آینه‌ای                                 mirror nephoscope
[جَوّ] اَبرنم‍ایی که در آن حرکت اَبر را از بازتاب آن در یک آینه می‌توان مشاهده کرد
متـ . اَبرنمای  بازتابی                    reflecting nephoscope

 

اَبرنمای  بازتابی  ?  اَبرنمای  آینه‌‌ای

 

اَبرنمای  بِسون  ?  اَبرنمای  شانه‌ای

 

اَبرنمای دید مستقیم              direct-vision nephoscope
[جَوّ] نوعی اَبرنما که در آن دیدبان حرکت ‌ابر را با نگاه مستقیم در اَبرنما مشاهده می‌کند

 

اَبرنمای شانه‌ای                                    comb nephoscope
[جَوّ] نوعی اَبرنمای دیدمستقیم که در آن میله‌هایی به‌ طور قائم و در فاصله‌های مساوی بر روی میله‌ای افقی که خود بر روی پایه‌ای قائم و چرخش‌پذیر استوار است، نصب شده‌اند
متـ . اَبرنمای  بِسون                         Besson nephoscope

 

اَبرنمای  شبکه‌ای                                   grid nephoscope
[جَوّ] نوعی اَبرنمای دید‌مستقیم شامل شبکه‌ای میله‌ای که به‌ صورت افقی در انتهای محوری قائم و چرخش‌پذیر نصب شده است

 

اَبر  یخ‌بلور                                             ice-crystal cloud
[جَوّ] اَبری که به‌ طور کامل یا تقریباً کامل از یخ ‌بلور تشکیل شده است

 

ابزار  پیمایش                                      survey instrument
[علوم سلامت] پرسشنامه یا برگة مصاحبه یا گزارش آزمایشات و هرآنچه در پیمایش از آن استفاده می‌شود

 

ابزار  نجومی                       astronomical instrument
[->نجوم رصدی] هر نوع تلسکوپ و آشکارساز و متعلقاتِ آنها که برای رصد به‌ کار می‌رود

 

اتاقک  جرقة  صوتی                       sonic spark chamber
[فیزیک] اتاقک جرقه‌ای با دو صدابَر که در آن با اندازه‌گیری زمان دریافت صدا، محل تولید جرقه شناسایی می‌شود

 

اتاقک  قرار                                            settling chamber
[هوایی ] بخشی از تونل باد در بالادست آزمونگاه که در آن سرعت جریان به‌شدت کم می‌شود و تلاطم جریان پیش از ورود به آزمونگاه و شتاب‌گیریِ مجدد از بین می‌رود

 

اتوبوس  کوچک                                               middle bus
[درون‌شهری ] وسیلة نقلیة عمومی بزرگتر از مینی‌بوس و کوچکتر از اتوبوس با گنجایش 25 مسافر

 

اثر الاکلنگی                                                   yo-yo effect
[ تغذیه] وضعیتی ناشی از کاهش و افزایش وزن فرد به ‌طور متناوب در طول زندگی

 

اثرانگشت  اجزا
      peptide fragmentation fingerprint,
  PFF
[->پروتگان‌شناسی ] الگوی خاصی از اجزای یک انگشت‌نگارة پپتیدی
اثرانگشت  پروتگان                      proteomic fingerprint
[->پروتگان‌شناسی] الگویی از پروتئینها که نشانگر وضعیت خاصی در سامانة زیستی است

 

اثر  خوردگی                                            corrosion effect
[->خوردگی] تغییری که در نتیجة خوردگی در بخشهای مختلف یک سامانه به وجود می‌آید

 

اثر  دیواره                                                         wall effect
[هوایی] تأثیر دیوارة موجود در محل آزمون تونل باد بر نتایج اندازه‌گیری

 

اجاره                                                                     charter 
[دریایی] اجاره کردن کشتی در چارچوب یک قرارداد

 

اجارة  زمانی                                                 time charter 1
[دریایی ] اجارة کشتی برای مدت‌زمانی مشخص که در طی آن کشتی با خدمه و تجهیزات در ازای پرداخت کرایة توافق‌شده در اختیار اجاره‌کننده قرار می‌گیرد

 

اجارة  سفری                                             voyage charter
[دریایی ] قرارداد اجارة کشتی برای سفری مشخص

 

اجارة  صرفاً  کشتی      bareboat charter, demise charter,
 bare-hull charter, bare-pole charter
[دریایی] نوعی اجارة زمانی که در آن اجاره‌کننده بسیاری از اختیارات مالک کشتی را دارد و کشتی را بدون خدمه و ملزومات اجاره می‌کند

 

اجاره‌کننده                                                           charterer
[دریایی] شخصی حقیقی یا حقوقی که کشتی را اجاره می‌کند

 

اجاره‌کنندة  زمانی                                       time charterer
[دریایی] شخصی حقیقی یا حقوقی که کشتی را برای مدت ‌زمان معینی اجاره می‌کند

 

اجاره‌نامة زمانی         time charter 2 time charter party,
[دریایی] اجاره‌نامه‌ای میان مالک و اجاره‌کننده که برای مدت‌زمان مشخصی تنظیم می‌شود

 

اجاره‌نامة  سفری                             voyage charter party
[دریایی] اجاره‌نامه‌ای که شرایط اجاره برای سفری مشخص در آن ذکر شده است

 

اجرای  باکمانه                              coll’arco, arco, c.a.
[موسیقی ] دستوری برای برگشت به کمانه‌کشی، پس از گذری که به شکل زخمه‌ای یا هر شیوة دیگری غیر از کمانه‌کشی اجرا می‌شود
متـ . باکمانه

 

اجرای  چوب‌کمانه‌ای                                           col legno
[موسیقی ] شیوه‌ای برای نواختن سازهای زهیِ کمانه‌ای که در آن به‌ جای زه کمانه از چوب کمانه استفاده می‌شود
متـ . چوب‌کمانه‌ای

 

اجرای  زخمه‌ای  plucked                   pizzicato, pizz.,
[موسیقی ] دستور یا شیوة خاصی از نوازندگی در سازهای کمانه‌ای که در آن ‌به جای کمانه کشیدن سیمها با انگشت سبابه کشیده می‌شوند
متـ . زخمه‌ای

 

اجرای  متصل                                                 legato 
[موسیقی] شیوه‌ای در اجرای دو یا چند نغمة متوالی که در آن نغمات به‌ صورت پیوسته و بدون انقطاع شنیده می‌شوند
متـ . متصل

 

اجرای  مقطّع                                        staccato, stac.
[موسیقی] شیوه‌ای در اجرای نغمه‌ها که در آن معمولاً نصف ارزش زمانی نغمه اجرا و نصف دیگر آن به سکوت تبدیل می‌شود
متـ . مقطّع
احتراق  خوددوام                     autogenous combustion,
 autothermic combustion
[محیط‌زیست] احتراقی که در آن گرمای ناشی از سوختن مواد آلی لجن برای تبخیر رطوبت موجود و تداوم احتراق کافی است و جز برای شروع، نیازی به سوخت کمکی نیست

 

احتمال  ذهنی                             subjective probability
[ریاضی] احتمال رخداد پیشامدی بر اساس قضاوت یا باور ذهنی شخص

 

اختر                                                                       Canna 
[ گیاهی ] تنها سردة اختریان با حدود 50 گونه که بومی مناطق جنوبی امریکای شمالی است

 

اخترپا                                                        siderostat
[->نجوم رصدی ] ابزاری مجهز به ساعت‌ران که حرکت ظاهری ستاره‌ها را در آسمان دنبال می‌کند

 

اختلال  تبدیلی                               conversion disorder
[روان‌شناسی ] نوعی اختلال جسمانی‌شکل (somatoform) که در آن بیمار از ‌لحاظ حرکتی یا حسی یا هر دو دچار اختلال می‌شود، ولی این اختلال منشأ روان‌شناختی دارد

 

اخگره                                                                      cinder
[زمین ] قطعة آذرآواری ریزدانه با اندازة بین 4 تا 32 میلی‌متر

 

ارابة  مدل                                                         model cart
[هوایی] ارابه‌ای چرخ‌دار و اغلب بزرگ و مجهز که نیروسنج یا دُم‌گیر یا مدل هواگرد بر روی آن نصب می‌شود و کل مجموعه همراه با اتصالات و تجهیزات برقی و مانومتریک (manometric) در داخل آزمونگاه تونل باد قرار می‌گیرد

 

ارتفاع  برابرسینه                                          breast height
[جنگل] ارتفاع استاندارد از سطح زمین، عموماً برابر با 37/1 متر، که در آن قطر و محیط تنه ثبت می‌شود

 

ارتفاع  کِشَند                                               height of tide
[->اقیانوس‌شناسی، جوّ، نقشه‌برداری] فاصلة عمودی سطح آب از سطح مبنای کِشَندی (chart datum) در هر زمان

 

ارتقای  سلامت                                     health promotion
[علوم سلامت] فرایندی که در طی آن مردم می‌توانند سلامت خود را واپایش کنند و بهبود بخشند

 

ارزش  غذایی                 nutritive value  feeding value,
[زراعت] خصوصیات کیفی خوراک دام که مشخص‌کنندة ارزش آن است

 

ارزیابی  منطقه                                        area assessment
[نظامی] گردآوری پیوستة اطلاعات به دستور فرمانده در خلال عملیات که ممکن است اطلاعات پیشین را تأیید یا تکمیل یا تصحیح یا رد کند

 

ارغوان                                                                   Cercis  
[گیاهی] سرده‌ای از ارغوانیان درختچه‌ای بلند یا درختی کوتاه خزان‌دار با شش تا ده گونة بومی امریکای شمالی و اروپای جنوبی و آسیا که به‌ دلیل داشتن گلهای بهارة زیبا فراوان کشت می‌شوند؛ برگهای ساده و دایره‌ای‌ یا قلبی‌شکل این گیاهان و همچنین گلهای‌ارغوانی آنها که در اوایل بهار بر روی ساقه‌های‌برهنه و بدون‌برگ ظاهر می‌شود از ویژگیهای بارز آنهاست

 

اَزمَلَک                                                                   Smilax 
[ گیاهی ] سرده‌ای از اَزمَلَکیان بالاروندة چوبی یا خاردار با 300 تا 350 گونه که در نواحی معتدل و گرمسیری و نیمه‌گرمسیری می‌رویند

 

اَزمَلَکیان                                                        Smilacaceae
[ گیاهی ] تیره‌ای از سوسن‌سانان علفی یا بالاروندة چوبی، دارای زمین‌ساقه با سه سرده و حدود 370 گونه و برگهای ساده با آرایش متناوب و گاهی با بافت چرمی که ساقه و حاشیة برگهای آنها اغلب تیغ‌دار و گل‌آذین آنها چتری است
اسپرک                                                                  Reseda 
سرده‌ای علفی و درختچه‌ای از اسپرکیان با حدود 60 گونه که بومی اروپا و شمال افریقا و بخشهایی از آسیا هستند، اما در جاهای دیگر نیز پراکندگی گسترده دارند؛ چندین گونة آن از گیاهان باغی معروف است

 

اسپرکیان                                                        Resedaceae
تیره‌ای از کلم‌سانان با شش سرده و 70 گونه، شامل گیاهان غالباً علفی یک‌ساله یا دوساله یا چندساله که در نواحی معتدل تا نیمه‌گرمسیری اروپا و غرب آسیا و نیز در خاورمیانه و امریکای شمالی و افریقای جنوبی پراکنده‌اند

 

استبرق                                                              Calotropis
[ گیاهی] سرده‌ای از استبرقیان شیرابه‌دار که در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری می‌رویند؛ گلهای آنها معطر است و در برخی از کشورهای جنوب شرقی آسیا از آنها دسته‌‌گل درست می‌کنند

 

استحکام  کششی                                    tensile strength
[فیزیک] بیشترین تنش کششی تحمل‌پذیر برای هر ماده بی‌آنکه گسیختهشود

 

استحکام  کششی  نهایی         ultimate tensile strength
[فیزیک] بیشینة باری که نمونه‌ای از جسم در برابر کشش می‌تواند تحمل کند

 

استحکام  نهایی                                    ultimate strength
[فیزیک] بیشترین تنش تحمل‌پذیر برای هر ماده بی‌آنکه تغییرشکل دائمی دهد یا شکسته شود

 

استخوان‌خانه                                  ossuary, osteotheke
[باستان‌شناسی] مکانی روباز یا مسقف برای گردآوری استخوان اجساد

 

استخوان‌زدایی                                                       boning  [ فنّاوری غذا] جدا کردن استخوان از انواع گوشت

 

استخوان‌زدایی  سرد                                      cold boning
[ فنّاوری غذا] جدا کردن استخوان از لاشه‌ای که پس از ذبح به مدت 48 ساعت در دمای یک تا دو درجة سلسیوس نگهداری شده است

 

استخوان‌زدایی  گرم                                         hot boning
[ فنّاوری غذا] جدا کردن استخوان از لاشه‌ای که پس از ذبح در دمای 16 درجة سلسیوس دماآمایی شده است

 

استخوان‌زدایی  مکانیکی                   mechanical boning
[فنّاوری‌غذا] جداکردن‌استخوان از لاشه‌ با تجهیزات‌مخصوص استخوان‌زدایی

 

استخوان ‌غار                                                 ossuary cave
[باستان‌شناسی] غاری که از آن به‌ عنوان مرده‌خانه برای نگهداری استخوانهای اجساد استفاده می‌شد

 

استخوان‌گیری                                                     deboning
[فنّاوری غذا] جداکردن قطعات کوچک گوشتی که پس از استخوان‌زدایی هنوز به استخوانها چسبیده‌ است

 

اَستودان                                                astudan, astodan
[باستان‌شناسی] گوردخمه‌ای که تدفین در آن مبتنی بر سنتهای دین زرتشت بوده است

 

اسفناج                                                                 Spinacia
[گیاهی] سردة دوپایة علفی یک‌سالة افراشته، بدون کرک با سه گونه که در آسیای مرکزی و غربی رشد می‌کنند، برگهای این گیاهان دمبرگ‌دار و متناوب و گلهایشان تک‌جنسی است

 

اسقاطی                                                                    junk
[محیط‌زیست] مواد فراوری‌شده یا فراوری‌نشدة مناسب برای بازمصرف یا بازیافت

 

اسیدباری                                                               acidosis
[ تغذیه] وضعیتی که بر اثر افزایش غلظت اسید یا کاهش ذخایر قلیایی در خون و بافتهای بدن ایجاد می‌شود و به کاهش pH خون منجر می‌شود
اسیدباری  تنفسی                            respiratory acidosis
[ تغذیه] اسیدباری ناشی از باقی ماندن دی‌اکسید کربن در ششها به ‌صورت حاد یا مزمن

 

اسیدباری  سوخت‌وسازی                   metabolic acidosis
[ تغذیه] اسیدباری ناشی از افزایش اسیدهای غیرآلی یا کاهش بی‌کربنات یا هر دو

 

اسید  چرب  امگا3                             omega-3 fatty acid
[ تغذیه] اسید چربی که اولین پیوند دوگانه‌اش بر روی سومین کربن انتهای متیلی واقع است

 

اسید  چرب  امگا6                             omega-6 fatty acid
[ تغذیه] اسید چربی که اولین پیوند دوگانه‌اش بر روی ششمین کربن انتهای متیلی واقع است

 

اسید  چرب  بس ‌بسیار بلند زنجیر
 ultra long-chain fatty acid, ULCFA
[ تغذیه] اسید چربی با دنبالة کربنی به طول 30 تا 38 کربن

 

اسید  چرب  بسیاربلندزنجیر
 very long-chain fatty acid, VLCFA
[ تغذیه] اسید چربی با دنبالة کربنی به طول 24 تا 28 کربن

 

اسید  چرب  ترانس                                   trans-fatty acid
[تغذیه] اسید چربی که اتمهای هیدروژن متصل به کربنهای درگیر در پیوند دوگانه‌اش، در دو سوی پیوند قرار دارند

 

اسید  چندپروتونی                                   polyprotic acid
[شیمی] اسیدی با بیش از یک پروتون اخراج‌شدنی

 

اسید  دوپروتونی                                     diprotic acid
[شیمی] اسیدی که در آن دو اتم هیدروژن یونش‌پذیر در مولکول وجود دارد

 

اسیددوست       acid-loving, acidophilus, acidophilic
[جنگل، زراعت، گیاهی] ویژگی گیاهی که برای رشد بیشینه به محیط اسیدی نیاز دارد

 

اشتراک  حبه                                     domain sharing
[? پروتگان‌شناسی] حضور یک حبة ویژه در پروتئینهای متفاوت

 

اُشتُرک  کِشَند                                                    tidal bore
[? اقیانوس‌شناسی، جوّ] موجی که در پایرود (estuary) در هنگام مَد پدید می‌آید

 

اشک  کباب                                                          dripping
[فنّاوری غذا] چربی فراوری‌نشده‌ای که در هنگام طبخ غذا از بافتهای پرچربی یا استخوانهای گوسفند یا گاو و نیز در هنگام کباب ‌کردن از گوشت خارج می‌شود

 

اصلاح  جزئی                                    minor modification
[هوایی ] تغییر در طراحی هواگرد به ‌نحوی‌ که صلاحیت پروازی و مشخصه‌های زیست‌محیطی آن تغییر نکند

 

اصلاح  کلی                                       major modification
[هوایی ] انجام هرگونه تغییر در طراحی یک هواگرد که در نتیجة آن دریافت گواهینامة جدید اجتناب‌ناپذیر است، زیرا تغییر وزن و حدود گرانیگاه (centre of gravity limits) و استحکام سازه و کارایی و کارکرد منبع توان و مشخصه‌های پروازی و زیست‌محیطی و صلاحیت پروازی آن باید تأیید ‌شود

 

اضافه‌کرایه                                                            add fare
[ درون‌شـهری ] 1. کـرایة اضافـه بـرای تغـییر درجـة بلـیت 2. پرداخت کرایة اضافه در مقصد در سامانه‌ای که کرایه براساس مسافت اخذ می‌شود و اعتبار باقیمانده در بلیت کمتر از کرایة واقعی است
اضافه‌ مالیات  پرچم                                          flag surtax
[دریایی ] مالیاتی اضافی که کشورها از کشتیهایی که پرچم آنها را ندارند، دریافت می‌کنند

 

اضطراب  اَختگی     castration anxiety, castration fear
[روان‌شناسی] اضطراب پسر‌بچه از اخته‌ شدن به ‌دست پدر به ‌دلیل احساسات جنسی نسبت به مادر

 

اضطرار                                                                   distress
[دریایی ] وضعیتی که در آن کشتی یا فردِ سوار بر آن با خطر جدی روبه‌روست و نیاز به ‌کمک آنی دارد
متـ . وضعیت  اضطراری

 

اطلاع‌آمایی                                   information handling
[ کتابداری ] فرایند فراهم‌آوری، سازماندهی، ذخیره‌سازی، بازیابی، تحلیل، اشاعه، تبیین، بازاریابی و روزآمدسازی انواع اطلاعات

 

اطلاعات  روادید                               visa information
[گردشگری] اطلاعات مربوط به اخذ مجوز قانونی برای ورود به یک کشور و عبور و خروج از آن

 

اطلاعات  ساختمند                     structured information
[کتابداری] اطلاعات تحلیل‌شده‌ای با اجزا و بخشهایی که خود دارای اجزا و بخشهای ریزتری هستند

 

اطلاعات سازمانی                   departmental intelligence
[نظامی] اطلاعاتی که هر اداره یا سازمان دولتی برای انجام وظایف خود به آن نیاز دارد

 

اطلاعات  فراغتی ـ ورزشی
 information about sport and leisure facilities
[ گردشگری ] ریز‍ اطلاعات تسهیلات ورزشی و فراغتی موجود در مقصد اعم از اینکه در قرارداد قید شده باشد یا نشده باشد

 

اطلاعات  مضبوط                          recorded information
[ کتابداری ] اطلاعاتی که در هر نوع رسانه‌ای ثبت یا ضبط شده باشد

 

اطلاعات  مقصد                        destination information
[ گردشگری ] اطلاعات عمومی و کاربردی دربارة مقصد که پاسخگوی نیاز مسافران است

 

اطلاعات  ناساختمند              unstructured information
[ کتابداری ] اطلاعاتی که به‌وضوح بخش‌بندی نشده‌ است

 

اطلاعات نیم‌ساختمند      semi-structured information
[ کتابداری ] نوعی اطلاعات که از اطلاعات ساختمند و ناساختمند تشکیل شده است

 

اطلاعات  ورود        entry information about a country
[گردشگری] اطلاعات مربوط به قوانین و مقررات ورود به یک کشور و عبور و خروج از آن

 

اطلاعات هزینه‌های محلی   information about typical costs
[ گردشگری ] اطلاعات مربوط به هزینه‌های اضافی احتمالی خرید کالاهای محلی و خدمات متداول در هر مقصد گردشگری

 

اطلاعاتی ‌شدن                                informationalisation
[کتابداری] فرایند پیشرفت‌اجتماعی در انتقال‌از جامعة‌صنعتی به جامعةاطلاعاتی

 

اطلاع‌افزار                                       information artifact,
 information ware, infoware
[ کتابداری ] هر نوع افزاری که بتوان اطلاعات را در آن ذخیره و بازیابی کرد یا احتمالاً تغییر شکل داد

 

اطلاع‌پالی                                      information foraging
[ کتابداری ] جستجوی اطلاعات به‌ویژه با استفاده از راهبردهایی شبیه به جستجوی علف در علف‌خواران
اطلاع‌دهندگی                                         informativeness
[ کتابداری ] توانایی یک منبع در اطلاع‌دهی به کاربران برای افزایش رضایتمندی آنان

 

اطلاع‌شیدایی                                                    infomania
[ کتابداری ] کنکاش مداوم و افراطی برای کسب و پخش اطلاعات و دانش که در نتیجة آن فرد از توجه کافی به امور اساسی زندگی خود باز می‌ماند

 

اطلاع‌گزار                                            information agent
[کتابداری] فرد یا سازمانی که نیازهای اطلاعاتی کاربران یا فراهم‌سازان خدمات اطلاعاتی را رفع می‌کند

 

اطلاع‌گزاری  ?  بنگاه اطلاع‌گزاری

 

اطلاع‌نگاری                                  information mapping,
 infomapping
[کتابداری] فن تحلیل و ساماندهی و ارائة اطلاعات در یک سازمان به‌ گونه‌ای که محتوای آن بتواند آسانتر و سریعتر در اختیار مدیران و کارکنان قرار گیرد

 

اطلاع‌نگاشت        information graphics, infographics
[ کتابداری] بازنمود نگاشتاری اطلاعات یا داده‌ها یا دانش

 

اعلام  وصول                                       delivery note, DN
[دریایی] مدرکی که نشان می‌دهد جای کالا برای بارگیری در کشتی از پیش ذخیره شده است و همراه با کالا به افسر اول یا بارشمار ارائه می‌شود

 

اُفتان  ?  کمانه‌کشی اُفتان

 

اُفت‌  شنوایی                                       hearing loss 1, HL
کاهش حساسیت شنوایی

 

اُفت  شنوایی آمیخته                         mixed hearing loss
[->شنوایی‌شناسی] اُفت شنوایی رسانشی‌ای که با اُفت شنوایی حسی ـ عصبی همراه است

 

اُفت  شنوایی  اکتسابی                 acquired hearing loss,
 adventitious hearing loss
[->شنوایی‌شناسی] نوعی اُُفت ‌شنوایی که پس از رشد ‌گفتار و زبان رخ می‌دهد و ناشی از عوامل غیروراثتی است

 

اُفت شنوایی پس‌حلزونی  
       retrocochlear hearing loss
[->شنوایی‌شناسی] نوعی اُفت شنوایی ناشی از اختلال در بخشهای پس از حلزون شنوایی

 

اُفت  شنوایی  حسی ـ عصبی
 sensorineural hearing loss,
 sensory-neural hearing loss, SNHL
[->شنوایی‌شناسی] هر یک از انواع اُُفت شنوایی ناشی از اختلال در حلزون یا عصب شنوایی

 

اُفت شنوایی رسانشی                  conductive hearing loss
[->شنوایی‌شناسی] اُفت‌ ‌شنوایی ناشی از اختلال در رسانش هوایی یا استخوانی علی‌رغم عملکرد بهنجار حلزون

 

اُفت شنوایی عضوی                         organic hearing loss
[->شنوایی‌شناسی] اُفت‌ شنوایی ناشی از آسیب کالبدشناختی یا کار اندام‌شناختی در دستگاه شنوایی

 

اُفت شنوایی غیرعضوی            nonorganic hearing loss
[->شنوایی‌شناسی] هر گونه اُفت شنوایی که علت آشکار کالبدشناختی یا کاراندام‌شناختی نداشته باشد
متـ . اُفت شنوایی کارکردی           functional hearing loss

 

اُفت  شنوایی کارکردی?  اُفت شنوایی غیرعضوی
اُفت شنوایی کمینه                        minimal hearing loss
[->شنوایی‌شناسی ] هر یک از انواع اُفت شنوایی حسی ـ عصبی که به کمترین تدابیر درمانی نیاز دارند، شامل اُفت شنوایی حسی ـ عصبی یک‌طرفه، اُفت شنوایی حسی ـ عصبی دوطرفة ملایم و اُفت شنوایی حسی ـ عصبی بسامدبالا

 

اُفت شنوایی مادرزاد                  congenital hearing loss
[->شنوایی‌شناسی] نوعی اُفت شنوایی که معمولاً پیش از تولد یا در هنگام آن رخ می‌دهد

 

اُفت شنوایی نانشانگانی      nonsyndromic hearing loss
[->شنوایی‌شناسی] اُفت شنوایی ناشی از انتقال وراثتی جورفامتنی نهفته یا بارز که با علائم و نشانه‌های دیگر همراه نیست

 

اُفت شنوایی نشانگانی               syndromic hearing loss
[->شنوایی‌شناسی] نوعی اُفت شنوایی همراه با اختلالات پزشکی دیگر که مجموعاً نشانگان خاصی را تشکیل می‌دهند

 

اُفت شنوایی نوفه‌زاد    noise-induced hearing loss, NIHL
[->شنوایی‌شناسی] اُفت شنوایی ناشی از نوفه‌گیری شدید و مستمر

 

افزا‌ی‌تن                                             enhanceosome
[ژن‌شناسی] همتافتی با ساختار سه‌بعدی که از عوامل رونویسی و پروتئینهای متصل‌شونده به افزایشگر تشکیل شده است

 

افزایشگر                                                               ehancer,
 strong positive element, SPE,
 upstream activator sequence, UAS
[ژن‌شناسی] یک توالی دِنا که موجب افزایش میزان رونویسی ژنها در بافتهای خاص می‌شود
متـ . عنصر افزایشگر                           enhancer element
      توالی افزایشگر                           enhancer sequence
      افزایشگر رونویسی              transcriptional enhancer

 

افزایشگر رونویسی  ?  ‌افزایشگر

 

افلاطون‌گرایی                                                    Platonism
[ریاضی] مکتبی در فلسفة ریاضی که بر اساس آن اشیای منطقی و ریاضی مستقل از ذهن انسان هستند

 

افول‌باور                                                                declinist
[سیاسی] فرد معتقد به افول‌باوری

 

افول‌باوری                                                           declinism
[سیاسی] باور یا اعتقاد به روبه‌کاهش بودن توان و موقعیت نسبی قدرتهای جهانی

 

اقلام حیاتی                                             critical item
[نظامی] تسلیحات یا موادی که از لحاظ نظامی اهمیت ویژه دارند، ولی موجودی آنها اندک است

 

اقلیم  پیرایخساری                             periglacial climate
[جَوّ] اقلیم ویژة مناطق کاملاً هم‌جوار با کلاهک یخی یا یخسار قاره‌ای

 

اقلیم کلاهک یخی                                    ice-cap climate
[جَوّ] اقلیم مناطق کلاهک یخی جهان که دمای آن به ‌‌اندازه‌ای پایین است که یخ‌کاست آن هرگز بیش از انباشت سالانة یخ و برف آن نیست
متـ .اقلیم  یخبندان                                     frost climate
      اقلیم  یخبندان  دائمی             perpetual frost climate

 

اقلیم یخبندان  ?  اقلیم کلاهک یخی

 

اقلیم یخبندان دائمی ?  اقلیم کلاهک یخی

 

الحاق  حبه                                          domain fusion
[->پروتگان‌شناسی] تلفیق دو یا چند توالی ساختگی یا طبیعی نامرتبط در یک مولکول دِنای منفرد که حبه‌های پروتئین خاصی را رمزگذاری می‌کنند
الکترو‌حلزون‌‌نگاری 
 electrocochleography, ECochG,
 ECoG, cochleography
[->شنوایی‌شنـاسی ] آزمونی بـرای بررسی عملـکرد حلزون و عصب هشـتم جمجمه‌ای با ثبت پتانسیلهای برانگـیختة شنوایی حاصل از آنها
متـ . حلزون‌نگاری

 

الکترود استاندارد هیدروژن
 standard hydrogen electrode,
 standard reference half-cell
[شیمی] الکترود پلاتین در یک مولار اسید در مجاور گاز هیدروژن در فشار یک بار

 

الکترود کمکی                                  auxiliary electrode,
 secondary electrode
[شیمی] الکترودی که جریان را به الکترود مورد آزمایش منتقل می‌کند

 

الکترود مرجع                              reference electrode
[شیمی ] الکترود قطبش‌ناپذیری که پتانسیلهای تکرارپذیر بالایی تولید می‌کند و در اندازه‌گیری pH و آنالیز قطبش‌نگاری به کار می‌رود

 

الکترودودوَک‌نگار                        electronystagmograph
[->شنوایی‌شناسی] دستگاهی برای انجام الکترودودوَک‌‌نگاری

 

الکترودودوَک‌نگاری       electronystagmography, ENG
[->شنوایی‌شناسی] آزمونی برای بررسی عملکرد دستگاه دهلیزی گوش درونی که در آن با قرار دادن الکترودهایی در اطراف چشم دودوَک را ثبت می‌کنند

 

الکتروقلب‌نگارة  درون‌قلبی
 intracardiac electrocardiogram
[پایة پزشکی] نواری که بر روی آن تغییرات پتانسیل الکتریکی ناشی از فعالیت الکتریکی قلب به ‌کمک الکترود مستقر در درون قلب ثبت می‌شود

 

الکتروقلب‌نگارة  سرخ‌نایی
 esophageal electrocardiogram
[پایة پزشکی ] نواری که بر روی آن تغییرات پتانسیل الکتریکی ناشی از فعالیت الکتریکی قلب به ‌کمک الکترود واردشده به درون مری ثبت می‌شود

 

الکتروماهیچه‌نگار                                  electromyograph
[پایة پزشکی ] ابزاری برای الکتروماهیچه‌نگاری

 

الکتروماهیچه‌نگاره                                 electromyogram
[پایة پزشکی ] آنچه در الکتروماهیچه‌نگاری بر روی نوار الکتروماهیچه‌نگار ثبت می‌شود
متـ . نوار  ماهیچه

 

الکتروماهیچه‌نگاری                electromyography, EMG
[پایة پزشکی] روشی برای ثبت الکتریکی فعالیت برون‌یاخته‌ای ماهیچه‌ها در حالت استراحت

 

الکترومغزنگار                             electroencephalograph
[پایة پزشکی ] ابزاری برای الکترومغزنگاری

 

الکترومغزنگاره                 electroencephalogram, EEG
[پایة پزشکی] نواری که بر روی آن پتانسیل ناشی از جریان خودانگیختة یاخته‌های عصبی مغز از روی جمجمه ثبت می‌شود
متـ . نوار مغز

 

الکترومغزنگاری                        electroencephalography
[پایة پزشکی] ثبت پتانسیل یاخته‌های عصبی مغز از روی جمجمه
الکترومغزنما                               electroencephaloscope
[پایة پزشکی ] ابزاری برای نمایش پتانسیل یاخته‌های عصبی مغز از روی جمجمه

 

امتیاز پرچم                                                     flag waiver
[دریایی ] امتیازی که کشوری، علی‌رغم برخورداری از ناوگان ملی، بـرای حمل کالاهای خود به کشـتیهای تحت پرچـم دیگر کشورها واگذار می‌کند

 

امضای پروتگان                                 proteome signature
[->پروتگان‌شناسی] الگوهای خاصی از زیرپروتگان‍های مختلفِ یک سامانة زیستی در زمان و مراحل تکوینیِ معین

 

امنیت  اطلاعات                             information security,
 INFOSEC
[کتابداری] محافظت از سامانه‌های اطلاعاتی در مقابل دسترسیهای غیرمـجاز یا دستکاری اطلاعات در مرحلة ذخیره‌سازی یا پردازش یا انتقال

 

اموال بازگشته                                                     salvage 1
[دریایی ] تمامی اموال شامل کشتی و بار و ملحقات مربوط به آن‌ که در فرایند بازگردانی نجات داده می‌شود
متـ . بازگشته

 

انار                                                                         Punica 
[ گیاهی ] سرده‌ای کوچک از اناریان درختی کوچک یا درختچه‌ای بارده و خزان‌دار که مهمترین گونة این سرده انار معمولی است؛ گونة دیگر آن بومی جزیرة سوکوتراست با گلهایی به رنگ صورتی و میوه‌ای با طعم ترش‌تر از انار معمولی

 

اناریان                                                              Punicaceae
[ گیاهی] تیره‌ای از موردسانان با یک سرده و دو گونه و برگهای ساده با آرایش مارپیچی و بدون گوشواره (stipule) که گلهای آنها به‌ صورت پیرامادگی (perigynous) است با پنج تا هشت کاسبرگ و گلبرگ و شمار فراوانی پرچم و برچه که به نهنج چسبیده‌اند؛ میوة آنها که در زیر کاسه‌ای پایا قرار دارد دارای پوست چرمی و تعداد زیادی دانه و برگهای گوشتی است

 

انبارگاه  مرکزی                                  concentration yard
[جنگل] محل نگهداری چوب کاغذ برای بارگیری مجدد و انتقال به کارخانة کاغذسازی

 

انباشت                                                        accumulation
[جَوّ] در یخسار‌شناسی، مقدار برف یا دیگر شکلهای آب جامد که به یخسار یا میدان برف افزوده می‌شود

 

انباشت برف                                      snow accumulation
[جَوّ] عمق برف بر روی زمین از زمان شروع بارش یا از زمان دیدبانی قبلی
متـ . ژرفای  برف                                          snow depth

 

انتقال 1                                                           transference
[روان‌شناسی] در روان‌کاوی، برون‌فکنی (projection) احساسات و آرزوهای ناخودآگاهانة فرد به روان‌کاو، یعنی برون‌فکنی آن دسته از احساسات و آرزوهایی که در اصل معطوف بوده‌اند به افراد مهم زندگی فرد در دوران کودکی‌اش، مانند پدر و مادر

 

انتقال 2                                                          transmission
[علوم سلامت] رفتن عامل بیماری‌زا از یک میزبان به میزبان دیگر

 

انتقال وارون                                     countertransference
[روان‌شـناسی] واکنشهای ناخـودآگاه درمانگر به بیـمار و فرایند انتقال او که بر پایة نیازها و تعارضهای روان‌شناختی شخصیِ درمانگر شکل می‌گیرد
انجمن بازگردانی                       salvage association, SA
[دریایی ] تشکیلاتی با نمایندگانی در سراسر جهان که به امور بازگردانی رسیدگی می‌کنند

 

انجمن حمایت و جبران خسارت
 protection and indemnity club,
 P and I club, pandi club,
 protection and indemnity association
[دریایی ] انجمنی متشکل از مالکان کشتیها برای حمایت از آنان و جبران خساراتی که بیمه‌های دریایی عادی آنها را نمی‌پردازند

 

انحراف  مغناطیسی                           magnetic deviation
[ژئوفیزیک] زاویة میان نصف‌النهار مغناطیسی و محور صفحة قطب‌نما

 

اندامگان نشانگر آلودگی          pollution indicator organism
[محیط‌زیست] گونه‌های گیاهی یا جانوری که در آبهای آلوده مشاهده می‌شوند و وجودشان دلیل بر آلودگی خاصی در آب است

 

انرژی ارتعاشی                                    vibrational energy
[فیزیک] اختلاف انرژی مربوط به دو حالت یک مولکول دواتمی هنگامی که در یک حالت، از چرخش آن و در حالت دیگر، از ارتعاش آن صرف‌نظر می‌شود

 

انرژی انتقالی                                    translational energy
[فیزیک] انرژی جنبشی ناچرخشی جسم یا سامانه که برابر است با نصف حاصل‌ضرب جرم در مجذور سرعت مرکز جرم

 

انرژی رزونانس                                     resonance energy
[شیمی ] تفاوت بین انرژی پتانسیل گونة مولکولی و ساختار سهیم دارای کمترین انرژی پتانسیل

 

انرژی کِشَند                                                    tidal energy
[? اقیانوس‌شناسی] انرژی موجود در کِشَندی که از یک حوضه به داخل دریای آزاد جریان می‌یابد

 

انرژی گرمایی                                            thermal energy
[فیزیک] انرژی خاص نوترون گرمایی در دمای اتاق که در حدود 025/0 الکترون‌ولت است

 

انرژی مصرفی فعالیت بدنی
 energy expended in physical activity
[ تغذیه] انرژی مصرف‌شده در فعالیتهای ارادی و غیرارادی بدن
اختـ . اِنفاب                                                      EEPA  

 

انزواطلب                                                          isolationist
[سیاسی] 1. فرد معتقد به انزواطلبی دولت 2. دولتی که از مشارکت فعال در امور بین‌الملل دوری می‌جوید

 

انزواطلبی                                                       isolationism
[سیاسی] سیاست دوری جستن از مشارکت فعال در امور بین‌الملل

 

انعام بازگردانی                                          salvage money
[دریایی ] انعامی که به خدمة کشتی‌‌ بازگردانی پرداخت می‌شود

 

اِنفاب  ?  انرژی  مصرفی  فعالیت  بدنی

 

انکار                                                                      denial   
[روان‌شناسی] سازوکاری دفاعی که در آن افکار و احساسات و اعمال و وقایع دردناک و ناپذیرفته با بیرون‌راندن از خودآگاه نادیده انگاشته می‌شود

 

انکارگر                                                                   denier  
[روان‌شناسی] فردی که از سازوکار دفاعی انکار استفاده می‌کند

 

انگشت‌نگاری  پپتید ?  ‌انگشت‌نگاری پروتئین
انگشت‌نگاری  پروتئین                 protein fingerprinting
[? پروتگان‌شناسی] روشی برای شناسایی و توصیف یک پروتئین با کمک تقسیم پروتئین‌کافتی (proteolytic) جزئی که الگوی قطعات پپتیدی خاصِ آن پروتئین را ارائه می‌کند
متـ . انگشت‌نگاری پپتید                peptide fingerprinting

 

انگشت‌نگاری  خودکار                                          live scan
[نظامی] ثبت الکترونیکی اثر انگشت بدون نیاز به کاغذ و جوهر

 

انگشتة روی‌دار                                                 zinc finger
[->پروتگان‌شناسی] حبه‌ای حاوی فلز روی با اتصالات عرضی که در پروتئینهای متصل‌شونده به دِنا مشترک است

 

انگل                                                             parasite
[->میکرب] موجودی که به ‌طور اجباری یا اختیاری در درون یا بر روی موجود زندة دیگر زندگی می‌کند و برای ادامة زندگی به میزبان نیازمند است
? این واژه مصوب فرهنگستان اول است.

 

انگل‌شناسی                                                   parasitology
[->میکرب] شاخه‌ای از زیست‌شناسی و پزشکی که به جنبه‌های مختلف هم‌زیستی و بیماریهای انگل‍ی و روابط انگل و میزبان می‌پردازد

 

انگل‌شناسی  بالینی                        clinical parasitology
[->میکرب] شاخه‌ای از انگل‌شناسی که به مطالعة بیماریهای عفونی ناشی از عوامل انگلی می‌پردازد

 

انگل‌شناسی  پزشکی                     medical parasitology
[->میکرب] شاخه‌ای از انگل‌شناسی که به مطالعة انگل‍های بیماری‌زا در انسان می‌پردازد

 

انگل‌شناسی  مولکولی                molecular parasitology
[->میکرب] مطالعة انگل‍ها و برهم‌کنش آنها با میزبانها با استفاده از فنّاوریهای تشخیص مولکولی

 

انگل‌کُش                                                 parasiticide
[->میکرب] هر ماده یا عاملی که انگل‍های موجود در محیط تحت اثر خود را می‌کشد

 

انگور                                                                      Vitis    
[ گیاهی ] سرده‌ای از انگوریان بالارونده با حدود 60 گونه که عمدتاً در نیمکرة شمالی می‌رویند؛ گلهای آنها پنج‌پر و تک‌جنسی یا با عملکردی تک‌جنسی است و اکثر گونه‌های آن یا اصلاً کاسه ندارند یا کاسة آنها تحلیل رفته و گلبرگهایشان در نوک به هم چسبیده و یکپارچه شده است، اما در قاعده از هم جدا هستند و برگهایشان سبز و لَپی یا دندانه‌دار است

 

انگورسانان                                                             Vitales
[ گیاهی ] راسته‌ای از گیاهان گل‌دار بالارونده با یک تیره و پانزده سرده و حدود 850 گونه که بیشتر در نواحی گرمسیری یا معتدل گرم می‌رویند

 

انگوریان                                                               Vitaceae
[ گیاهی ] تیره‌ای از انگورسانان بالارونده یا درختچه‌ای یا به‌ندرت علفی با پانزده سرده و 700 گونه که در سراسر جهان می‌رویند؛ برگهای آنها همیشه‌سبز یا خزان‌دار غالباً ساده و گاهی مرکب با آرایش متقابل یا متناوب است و گلهایشان منظم و معمولاً چهار یا پنج‌پر است

 

انهدام  به‌فرمان ?  سامانة  انهدام  به‌فرمان

 

اوراق‌چی کشتی                                             ship breaker
[دریایی] فردی که اوراق‌سازی کشتیهای قدیمی و فرسوده را انجام می‌دهد

 

اوراق‌سازی کشتی                                        shipbreaking
[دریایی ] اوراق کردن کشتیهای قدیمی و فرسوده برای استفاده از قطعات و فلزات آنها
اهرم دستی                                                   crank handle
[ریلی] ابـزاری بـرای راه‌اندازی دسـتی ماشین سوزن ‌الکتریکی و الکتروهیدرولیکی

 

ایالت                                                                    province
[->اقیانوس‌شناسی] بخشی از آب دریا یا اقیانوس که از نظر ویژگیهای ژرفایی (bathymetric elements) با نواحی اطراف متفاوت است
[زمین] پهنه‌ای گسترده با سیماهای (features) مشابه که در مجموع یک واحد شناخته می‌شود

 

ایالت اقیانوسی                                     oceanic province
[->اقیانوس‌شناسی] ناحیه‌ای که عمق آن از 200 متر بیشتر است

 

ایالت پایابی                                             neritic province
[->اقیانوس‌شناسی ] ناحیه‌ای که از خط کرانه تا عمق 200 متر را دربرمی‌گیرد

 

ایالت تپه‌مغاکی                              abyssal hill province
[->اقیانوس‌شناسی] مناطق ژرف‌اقیانوسی پوشیده از تپه‌های مغاکی

 

ایمن‌انگاشته      generally recognized as safe, GRAS
[ تغذیه] ویژگی فهرستی از اجزای غذا که مصرف آنها از سوی نهادهای ایمنی غذایی بی‌خطر اعلام می‌شود

 


ب

 


بادپوسته                                                           wind crust
[جَوّ] نوعی برف‌پوسته که بر اثر فشار ناشی از وزش باد بر روی برف موجود تشکیل شده باشد

 

بادتختال                                                             wind slab
[جَوّ] نوعی برف‌پوسته که در نتیجة وزش باد به‌ صورت تکه‌برف سخت و فشرده‌ای بر روی قسمتهای مناسب می‌نشیند

 

بادزدگی                                    wind burn, wind injury
[زراعت] تغییر رنگ و پژمردگی برگهای گیاه بر اثر وزش باد شدید در زمان خاصی از دورة رویش

 

باد‌کِشَند                                       wind tide, wind setup
[->اقیانوس‌شناسی، جوّ، زمین] اختلاف سطح تراز آب ساکن، بین بخشهای بادسو و بادپناه تودة آب، بر اثر تنش باد

 

بادنجان                                                                Solanum
[ گیاهی ] سرده‌ای از بادنجان‌سانان علفی پهن‌برگ یا بالارونده یا بوته‌ای یا درختچه‌ای یا درختی کوچک یک یا چندساله با 1500 تا 2000 گونه که تنوع و گسترش جهانی دارند و شامل گیاهان خوراکی ارزشمند و همچنین شماری گیاهان سمی هستند؛ برگهای آنها معمولاً کرک‌دار و پهن و متناوب است و گلها اغلب بر روی محور برگی یا نزدیک آن به ‌شکل منفرد یا خوشه‌های کم‌گل می‌‌روید و کاسة آنها پیوسته و جامشان منظم است

 

بادنجانیان                                                        Solanaceae
[ گیاهی] تیره‌ای از بادنجان‌سانان علفی یا درختی یا درختچه‌ای یا بالارونده با حدود 95 سرده و بیش از2000 گونه که در امریکای مرکزی و جنوبی بیشترین تنوع را دارند، اما در مناطق سرد اصلاً نمی‌رویند؛ برگهای آنها متناوب است و اغلب سطحی کرک‌دار و چسبناک دارد و گلهایشان معمولاً مخروطی یا قیف‌شکل با پنج گلبرگ پیوسته است

 

بار آب مایع                                     liquid water loading
[جَوّ] مقدار آب مایع موجود در یک بسته‌هوا به ‌صورت قطرکهای اَبر یا باران یا یخ که معمولاً بر حسب درصد یا بر مبنای کسری از وزن یا حجم آن بسته‌هوا بیان می‌شود
باران اَبَرسرد                                          supercooled rain
[جَوّ] بارش به صورت مایع در دمای کمتر از انجماد

 

باران‌پوسته                                                          rain crust
[جَوّ] نوعی برف ‌پوسته ناشی از یخ زدن دوبارة بلورهای سطحی برف که بارش باران آنها را ذوب یا نم‌دار کرده است

 

بارانداز                                                                   landing
[جنگل] منطقة پاکسازی‌شده‌ای در جنگل که در آن بینه‌ها را برای انتقال به خارج از جنگل در کامیون بارگیری می‌کنند

 

بار برنامه‌ریزی‌شدة طرح              scheduled design load
[درون‌شهری] حداکثر مسافری که بنگاه حمل و نقل برای سوار شدن در یک وسیلة نقلیة عمومی در مدت‌زمان معین پیش‌بینی می‌کند

 

باربندی                                                                 packing
[دریایی] بستن بارها به ‌صورت ایمن

 

بارپذیری                                                bearing strength
[جنگل] مقدار وزنی که هر نوع خاک یا بستر می‌تواند تحمل کند

 

بار جهشی                                                mutational load
[ژن‌شناسی] تجمع ژنهای نامطلوب یا زیانبار حاصل از جهشهای پی‌درپی در خزانة ژن یک جمعیت
متـ . بار ژنی                     genetic load, genetic burden

 

بار حجم‌کرایه                         measurement rated cargo
[دریایی] باری که کرایة فرست آن را بر اساس حجم اشغال‌شده محاسبه می‌کنند

 

باردارشدن اَبر                                  cloud electrification
[جَوّ] فرایندی که در آن اَبر باردار می‌شود

 

بار  ژنی  ?  بار  جهشی

 

بار قندخونی                                               glycemic load
[تغذیه] حاصل‌ضرب نمایة قندخونی غذا در میزان کربوهیدرات موجود در آن

 

بارگذاری گلیکوژن                               glycogen loading,
 glycogen supercompensation
[ تغذیه] همراه کردن رژیمهای سرشار از کربوهیدرات با تمرینهای بدنی که ماهیچه‌ها را قادر به ذخیره‌سازیِ بیش از ظرفیت گلیکوژن می‌کند

 

بارگشایی                                                           unpacking
[دریایی] خالی کردن بار از بارگنج

 

بار گلوکوز                                                      glucose load
[ تغذیه] مقدار گلوکوز دریافتی از طریق تزریق در رگ

 

بار مواد محلول کلیوی                            renal solute load
[ تغذیه] مقدار مواد زائد نیتروژنی و کانیایی که باید از کلیه دفع شود

 

بارهنگ                                                                Plantago
[گیاهی] سرده‌ای از بارهنگیان اغلب علفی و به‌ندرت نیمه‌درختچه‌ای با حدود 200 گونه و برگهایی با سه تا پنج رگبرگ موازی که در قسمت پهن‌برگ از هم جدا می‌شوند و یک دمبرگ کاذب باریک در نزدیک ساقه دارند و گل‌آذین آنها دارای یک مخروط کوتاه یا سنبلة بلند با تعداد زیادی گل ریز است و گرده‌افشانی در آنها با باد انجام می‌شود

 

بارهنگیان                                                 Plantaginaceae
[گیاهی] تیره‌ای از نعناسانان علفی یا درختچه‌ای با سه سرده و 270 گونه با گسترش‌جهانی که در مناطق معتدل تنوع فراوان دارند و برخی سرده‌های این تیره جزء گیاهان آبزی ریشه‌دار هستند؛ برگهای گیاهان این تیره ساده یا مرکب با آرایش مارپیچی یا متقابل و گلهایشان بسیار متنوع است
باریون                                                                    baryon
[فیزیک] دسته‌ای از ذرات که از به‌ هم پیوستن سه کوارک ساخته می‌شوند

 

باریون‌زایی                                                     baryogensis
[فیزیک] فرایندهایی که در عالم آغازین به بی‌تقارنی بین ماده و پادماده انجامید و سبب چیرگی ماده شد

 

بازبَرازش                                                   retrofit, backfit
[محیط‌زیست] نصب افزارة مهار آلودگی در تأسیسات موجود بدون ایجاد تغییرات عمده در آن تأسیسات

 

بازپیوندخواه                                                      irredentist
[سیاسی ] کـسی که خواهان بازپیـوندی است و گرایش به این جنبش دارد

 

بازپیوندخواهی                                                 irredentism
[سیاسی] جنبش سیاسی قومی یا ملی در کشوری که خواهان بازگرداندن سرزمینی با مشترکات زبانی و فرهنگی و قومی است که ضمیمة خاک کشوری دیگر است

 

بازتدفین                                                                reburial
[باستان‌شناسی] جابه‌جا کردن بقایای یک جسد از محلی به محل دیگر

 

بازتدفین آتش‌سپرده
 post-cremation burial,
 secondary cremation
[باستان‌شناسی ] تدفین‍ی که در آن بقایای سوختة یک مرده از محل اولیة آتش‌سپاری جابه‌جا و در یک گور یا استخوان‌دان دیگر نهاده می‌شود

 

بازتنیدگی استخوان                              bone remodeling
[ تغذیه] فرایند تخریب و بازسازی مداوم بافت استخوان که آن را قادر به ترمیم و رشد و تطابق با فشارهای خارجی می‌کند

 

بازتوانبخشی  شنوایی
 auditory rehabilitation, AR,
 aural rehabilitation
[->شنوایی‌شناسی ] نوعی درمان با هدف کاهش مشکلات ارتباطی ناشی از کم‌شنوایی پسازبانی، شامل مراحل تشخیصی مانند تشخیص کم‌شنوایی و معلولیت ارتباطی و مراحل درمانی و آموزشی مانند آموزش درک گفتار و گفتاردرمانی و مدیریت آموزشی
متـ . توانبخشی  شنوایی1
      شنوایی‌شناسی  توانبخشی
 rehabilitative audiology

 

بازخورد اَبر                                               cloud feedback
[جَوّ] تغییر اثرهای تابشی اَبرها در واکنش به پریشیدگی اقلیمی بیرونی

 

بازده پیوندزنی                                   grafting efficiency
[شیمی] در هم‌بسپارش پیوندی، نسبت مقدار تکپار پیوندخورده بر روی یک زنجیر به کل مقدار تکپار بسپارشده

 

بازده ظرفیت حمل                       deadweight efficiency
[دریایی ] نسبت ظرفیت حمل درنظر‌گرفته‌شده در طراحی کشتی به مقدار باری که جابه‌جا می‌شود

 

بازرس حمل ‌و نقل عمومی
 road supervisor,inspector,
  route supervisor, street supervisor, road foreman
 [درون‌شهری] کارمند حمل ‌و نقل عمومی که عملیات را ارزشیابی و بر ایمنی و اجرای قوانین کار نظارت می‌کند و می‌کوشد مشکلات جاری را حل کند

 

بازرس سانحة دریایی       marine casualty investigator
[دریایی] فرد صلاحیت‌داری که مطابق با قانون مسئولیت بررسی سانحه یا حادثة دریایی را بر عهده دارد
بازرسی دامپزشکی                        veterinary inspection
[ فنّاوری غذا] نظارت دولتی بر دام و طیور برای تضمین بهداشت و سلامت انواع ‌گوشت
متـ . بازرسی  دامپزشکی  گوشت
      بازرسی  گوشت
بازرسی دامپزشکی گوشت ?  بازرسی دامپزشکی

 

بازرسی کشور صاحب‌‌بندر                     port state control
[دریایی ] نوعی بازرسی در بندر که هدف از آن حصول اطمینان از انطباق داشتن وضعیت و شرایط شناور با مقررات ملی و بین‌المللی دریایی است

 

بازرسی  کشور  ‌صاحب‌پرچم                  flag state control
[دریایی ] نوعی بازرسی که هدف از آن حصول اطمینان از انطباق داشتن گواهی ثبت با پرچم است

 

بازرسی گوشت ?  بازرسی دامپزشکی

 

بازکانی‌گیری                                          remineralisation
[ تغذیه] بازجذب مواد کانی در استخوان و دندان

 

بازگشته ?  اموال  بازگشته

 

بازمانده                                                                  relict   
[زمین] ویژگی کانی یا ساختار یا سیمای (feature) یک سنگ قدیمی که، با وجود فرایندهای تخریب‌کننده، در سنگ جدید باقی مانده است

 

بافتار خطی                                                lineated fabric
[زمین ] بافتاری ناهمسانگرد که سیماهای (features) آن بیشتر خطی است
بافتار همسانگرد                                      isotropic fabric
[زمین ] بافتاری تصادفی که از همة جهتها یکسان به‌ نظر می‌رسد

 

بافت بازمانده                                                 relict texture
[زمین ] بافت اولیة ذخایر معدنی که پس از جانشینی کامل یا جزئی باقی‌ مانده است

 

بافت پوست‌ماری                                        ophitic texture
[زمین ] بافتی آذرین با بلورهای الواری پلاژیوکلاز که با دانه‌های پیروکسن احاطه شده است

 

بافت ضربدری                                       decussate texture
[زمین] ریزبافتی در سنگهای دگرگونی که در آن بلورهای همجوار به صورت نامنظم و در جهتهای متقاطع قرار گرفته‌اند

 

بافت نگاشتاری                                         graphic texture
[زمین] بافتی ماگمایی شامل درهم‌رشدی فلدسپار قلیایی و کوارتز با شکلهای مثلثی و قلاب‌مانند که در آن دو کانی در هم ‌فرو رفته‌اند و شبیه به نوشتارهایی با خط میخی یا تصویری شده‌اند

 

بافت نمدی                  felty texture, pilotaxitic texture
[زمین] بافت ماگمایی تمام‌بلورین و ریزبلورین شامل بلورهای کوچک درهم‌بافتة پلاژیوکلاز

 

بافت  نیمه‌پوست‌ماری                         subophitic texture
[زمین ] بافتی آذرین با بلورهای الواری پلاژیوکاز که فقط بخشی از آنها با دانه‌های پیروکسن احاطه شده است

 

بافه                                                                        sheaf   
[زراعت] دستة کوچکی از ساقه‌های دارای دانه که به هم بسته می‌شوند

 

بافة پشتیبان                                                       back guy
[جنگل] یکی از چند بافة پشت دکل، واقع در مقابل بافة اصلی یا سیم‌نقاله، که در مقابل تنشهای وارده مقاومت می‌کند
متـ . کابل پشتیبان
بافة  ضمیمه                                                           tagline 
[جنگل] بافة اضافة متصل به سر هر بافة استوانه‌ای (drum line) برای گسترش حوزة عمل
متـ . کابل ضمیمه

 

بافة کشنده  ?  کابل کشنده

 

بافة مهار                                                      guy line, guy
[جنگل] بافة ثابتی که به دکل درختی یا مانند آن بسته می‌شود
متـ . کابل مهار

 

بافة ناقل                                                             straw line
[جنگل] بافة سبکی که برای تغییر دادن محل سایر بافه‌ها یا جعبه ‌قرقره‌ها به ‌کار می‌رود
متـ . کابل ناقل

 

باقلاسانان                                                              Fabales
[ گیاهی ] راسته‌ای از دولپه‌ایها با چهار تیره و 754 سرده و بیش از 20000 گونه که حدود 95 درصد آنها در باقلائیان قرار دارند

 

باقلائیان                                   Fabaceae, Leguminosae
[ گیاهی ] تیره‌ای از باقلاسانان با 650 سرده و 12000 گونه که دارای پراکنش جهانی هستند و برگهای آنها گوشواره (stipule) دارد و اغلب مرکب است و گلهایشان معمولاً دارای تقارن دوطرفه و میوه‌ها به‌ صورت نیام است؛ گیاهان خوراکی مهمی مانند سویا و باقلا و لوبیا در این تیره قرار دارند

 

باکتری‌خوار                                   bacteriophage, phage
[->میکرب] ویروسی که در درون باکتری همتاسازی می‌شود و باعث تلاشی (lysis) باکتری می‌گردد

 

باکتری‌شناسی                                               bacteriology
[->میکرب] دانش مطالعة باکتریها

 

باکتری‌شناسی  بالینی                    clinical bacteriology
[->میکرب] شاخه‌ای از باکتری‌شناسی که به مطالعة بیماریهای عفونی ناشی از عوامل باکتریایی می‌پردازد

 

باکتری‌شناسی پزشکی                  medical bacteriology
[->میکرب] شاخه‌ای از باکتری‌شناسی که به مطالعة باکتریهای بیماری‌زا در انسان می‌پردازد

 

باکتری‌شناسی مولکولی             molecular bacteriology
[->میکرب] مطالعة باکتری‍ها با استفاده از فنّاوریهای تشخیص مولکولی

 

باکتری‌میزی                                              bacteriuria
[->میکرب] وجود باکتری در ادرار

 

باکمانه  ?  اجرای  باکمانه

 

بالاران                                                                    round  
[ فنّاوری غذا] بخشی از لاشة دام که از پایین به ران و از پهلو به قلوه‌گاه محدود می‌شود

 

بالاران مرغ                                                            thigh    
[ فنّاوری غذا] بخش فوقانی ران مرغ که از مفصل ران شروع می‌شود و تا مفصل زانو ادامه دارد

 

بالاگَرد                                               turn up, ply turnup
[تایر] بخش انتهـایی لایه‌های مَنجید که به دور مجمـوعة طوقه پیچیده می‌شود

 

بال‌بُرد                                                                 heliborne
[نظامی ] جابه‌جایی نیرو به‌ وسیلة بالگرد
باله                                                      flipper, filler strip
[تایر ] نوار باریکی از منسوج آغشته به لاستیک که اجزای طوقه را در بر می‌گیرد و موجب کاهش تدریجی سفتی از طوقه تا دیواره می‌شود
متـ . بالة طوقه

 

بالة  طوقه  ?  باله

 

باند اضطراری                                                        airstrip
[نظامی] باندی با تجهیزات ابتدایی و گاه امکانات سوخت‌گیری، معمولاً در مناطق دورافتاده

 

بخار آب‌ بارش‌شو ?  آب بارش‌شو

 

بخش مراقبت‌های قلبی           coronary care unit, CCU
[علوم سلامت] بخشی حساس در بیمارستان برای درمان و پایش بیماران حاد قلبی

 

بخش  مراقبت‌های  ویژه           intensive care unit, ICU
[علوم سلامت] بخشی در بیمارستان که بیمارانِ نیازمند به پایش و مراقبت مستمر در آن نگهداری می‌شوند

 

بدل‌پیما                                                       convertiplane
[هوایی] هواپویة قادر به پرواز دستِ‌کم در دو حالت پروازی متمایز، یکی عمودی با اتکا به چرخانة بالابر و دیگری روبه‌جلو با اتکا به بال

 

بذر اَبتر                                                           suicide seed
[زراعت] بذر گیاهی که ژنهای آن را طوری دستکاری می‌کنند که توانایی تولیدمثل نداشته باشد

 

بذر سیب‌زمینی                                               potato seed
[زراعت] بذری که از گل سیب‌زمینی به دست می‌آید

 

بذر کم‌عمر                                            recalcitrant seed,
 unorthodox seed
[زراعت] بذری که نمی‌توان رطوبت آن را به حدی کاهش داد تا بدون آسیب، امکان نگهداری آن در دمای کمتر از صفر درجه به مدت طولانی فراهم شود

 

برآمد                                                                    outcome
[ریاضی ] هر یک از نتیجه‌های یک آزمایش تصادفی

 

برآورد سود سفر                                    voyage estimate,
 voyage estimating
[دریایی] تخمین سودآوری کشتی در یک سفر

 

برآورد نواری                          strip survey   strip cruise,
[جنگل] آماربرداری از یک یا چند نوارنمونه در خط‌نمونه با فواصل منظم که داده‌ها در طول آنها به‌ صورت پیوسته ثبت می‌شوند

 

برابری رده‌ای                                              class equation
[ریاضی ] برای هر گروه متناهی G با عدد رده‌ای k ، یک برابری به صورت ‌G | = C1+…+ CK | ، که در آن CK,…,C1 تعداد اعضای رده‌های مزدوجی دوبه‌دو متمایز G هستند

 

برتری هوایی                                               air superiority
[نظامی] تفوق در رزم هوایی به‌ نحوی ‌‌که نیروی متخاصم نتواند خلل جدی در روند عملیات هوایی و دیگر نیروهای همسو ایجاد کند

 

برج آرامگاهی                         tower tomb  tomb tower,
[باستان‌شناسی] سازه‌ای برج‌مانند که در قرون نخستین اسلامی برای آرامگاه بزرگان ساخته می‌شد، مانند گنبد  قابوس در استان گلستان

 

برجاآوار                                                                autoclast
[زمین ] آواری که بر اثر اصطکاک یک گدازة روان یا در نتیجة خردشدن برجا (autobrecciation) به وجود می‌آید
برجاآواری                                                         autoclastic
[زمین] ویژگی قطعات حاصل از اصطکاک مکانیکی در حین حرکت گدازه

 

برج خورشید                                             solar tower
[?  نجوم رصدی] برجی که در رأس آن یک خورپا نصب‌ شده است که نور خورشید را به ‌طور ثابت به درون برج می‌تاباند و در پایین برج ابزارهای رصد مخصوص خورشید قرار دارد

 

برجذب سوانگاشتی          chromatographic adsorption
[شیمی ] نوعی برجذب که در آن مواد مختلف تمایل دارند از یک جریان متحرک گاز یا مایع یعنی فاز متحرک به فاز جامد، با سرعتهای متفاوت جذب شوند

 

برجسته                                             marcato, marcando
[موسیقی ] کیفیت نتی که متمایز و واضح نواخته می‌شود

 

برچسب اطلاعات تغذیه‌ای                nutrition facts label
[ تغذیه] برچسبی نشان‌دهندة اطلاعاتی دربارة محتوی مواد مغذی که برای کمک به مصرف‌کنندگان در انتخاب مواد غذایی تهیه می‌شود

 

برچسب  مومیایی                                       mummy label
[باستان‌شناسی] نوعی علامت شنـاسایـی از جنس چـوب یـا سنگ کـه در مصر دورة یونانی‌ـ رومی هنگامی که اجساد را از خانه به گورستان یا زادگاه متوفی منتقل می‌کردند مورد استفاده قرار می‌گرفته است

 

بر ِخرک                                                       sul ponticello
[موسیقی ] دستور یا شیوه‌ای در نواختن سازهای زهیِ زخمه‌ای و کمانه‌ای برای حرکت کمانه در نزدیکی خرک

 

بُرخوردگی حبه                                domain shuffling
[? پروتگان‌شناسی ] پیدایش ژنهای جدید رمزگذار پروتئین از طریق نوترکیبی آن دسته از میانه‌های میانجی‌شدة (intronmediated) توالیهای بیانه که حبه‌های عملکردی پروتئین را مشخص می‌کند

 

برخه                                                                      sprig    
[زراعت] قطعه‌ای از ساقه یا ریشة گیاهان علفی که برای تکثیر به‌ کار می‌رود

 

برخه‌کاری                                                           sprigging
[زراعت] کشت از طریق قرار دادن برخه در جوی یا سوراخهای کوچک

 

بُردار حرکت اَبر                                cloud motion vector
[جَوّ] سمت و سرعتی که با ردیابی اَبرها در تصویربرداری ماهواره‌ای تعیین می‌شود

 

برِ دسته                                       sul tasto, sulla tasteria
[موسیقی ] دستور یا شیوه‌ای در نواختن سازهای زهی با حرکت کمانه در نزدیکی یا بر روی رودسته

 

بررسی خواص بافت                    texture profile analysis
[ فنّاوری غذا] بررسی بافت مادة غذایی بر پایة خواص مکانیکی و خصوصیات هندسی و میزان چربی و رطوبت آن در هنگام جویدن

 

برساخت‌گرایی                                           constructivism
[ریاضی ] مکتبی در فلسفة ریاضی که بر اساس آن اشیای ریاضی در صورتی وجود دارند که روش یافتن یا ساختن آنها شناخته شده باشد

 

برش خالص                                                        pure shear
[فیزیک] نوعی کُرنش ناچرخشی که در آن ابعاد جسم در یک راستا افزایش پیدا می‌کند و در راستای عمود بر آن کوتاه می‌شود

 

برف بهاره                                                       spring snow
[جَوّ] برف ترِ درشت و دانه‌دانه، شبیه به یخ خرد‌شدة آبدار که عموماً در بهار یافت می‌شود
متـ . برف دانه‌دانه                                          corn snow,
 granular snow
برف‌پوسته                                                        snow crust
[جَوّ] سطح بیرونی سخت و خشک برف

 

برف تازه                                                            new snow
[جَوّ] 1. برفی که تازه باریده و شکل اولیة برف‌بلورهای آن قابل تشخیص باشد 2. مقدار برفی که بیش از بیست‌ و چهار ساعت از بارش آن نگذشته باشد

 

برف تر                                                                wet snow
[جَوّ] برف انباشته که حاوی مقدار فراوانی آب مایع باشد

 

برف‌چشمک                                 snow blink, snow sky
[جَوّ] منطقة نسبتاً روشن سطح زیرین اَبر که براثر بازتاب نور از برف ایجاد می‌شود

 

برف خشک                                                          dry snow
[جَوّ] برفی که به‌راحتی گلوله نمی‌شود و دمای آن زیر صفر است

 

برف خیلی ‌تر                                            very wet snow
[جَوّ] برفی که فضاهای خالی آن کاملاً با آب مایع پر شده باشد

 

برف دانه‌دانه  ?  برف  بهاره

 

برف‌دوست                                                      chionophile
[زراعت] گیاهی که زمستان طولانی با پوشش برف زیاد را تحمل می‌کند یا به آن نیاز دارد

 

برف سبز                                                         green snow
[جَوّ] برفی که سطح آن بر اثر رشد نوعی جلبک میکروسکوپی به‌ رنگ سبز گراییده باشد

 

برف سرخ                                                            red snow
[جَوّ] برفی که سطح آن بر اثر رشد نوعی جلبک میکروسکوپی یا وجود گرد و خاکِ قرمز به سرخی گراییده باشد

 

برف کهنه                                                            old snow
[جَوّ] برف انباشته‌ای که شکل بلورین اولیة آن قابل تشخیص نباشد

 

برف‌یخ                                                                  snow ice
[جَوّ] یخ حاصل از انجماد آمیزه‌ای از برف و آب

 

برق‌زدایی                                                               bonding
[دریایی ] عملیاتی که در کشتیهای نفت‌کش برای تخلیة الکتریسیتة ساکن انجام می‌دهند تا از ایجاد تخلیة الکتریکی بین کشتی و اسکله جلوگیری شود

 

برق‌کاف دوخصلتی amphoteric electrolyte  ampholyte,
[شیمی ] نوعی برق‌کاف که همزمان دارای خاصیت اسیدی و بازی است

 

برگ‌اَبر                                                                leaf cloud
[جَوّ] سامانة اَبر طویلی شبیه به برگ که در مراحل آغازین تشکیل وافشاری در تصاویر ماهواره‌ای دیده می‌شود

 

برگ‌امرودی                                                           Pyrola  
[ گیاهی] سرده‌ای از برگ‌امرودیان علفیِ همیشه‌سبز که بومی ‌شمالگان و مناطق معتدل شمالی است

 

برگ‌امرودیان                                                    Pyrolaceae
[ گیاهی ] تیره‌ای از خلنگ‌سانان با چهار سرده و 30 گونه که وجه تمایز آنها با انواع چوبی این راسته رویش علفی‌شان است؛ اعضای این تیره بومی نواحی معتدل سرد و قطبی نیمکرة شمالی هستند و در زمرة گیاهان همیشه‌سبز قرار دارند

 

برگ  انگشت‌نگاری                                  fingerprint card
[نظامی] برگی مقوایی برای ثبت و نگهداری آثار انگشتان دو دست
برگ  ‌بیدی                                                      Commelina
[ گیاهی] سرده‌ای از برگ‌بیدیان علفی با ساقه‌هایی ضعیف و پراکندگی وسیع با حدود 100 گونه که فقط تعداد اندکی از آنها در باغبانی به‌ کار می‌رود

 

برگ ترخیص         landing order  delivery order, DO,
[دریایی ] دستور کتبی صاحب کشتی یا نمایندة او به انباردار یا متصدیان گمرک برای تحویل کالا

 

برگ شاخی                                               Ceratophyllum
[ گیاهی ] سرده‌ای آبزی از برگ‌شاخیان با پراکندگی در سرتاسر جهان و حدود ده‌گونه که در آبگیرها و تالابها و نهرهای آرام نواحی گرمسیری و معتدل یافت می‌شوند؛ گیاهان این سرده گاه در سطح آب شناورند، اما معمولاً به‌ طور کامل در زیر آب رشد می‌کنند و تحمل خشکی را ندارند؛ طول ساقة آنها به یک تا سه متر می‌رسد و در محل گره‌های ساقه حلقه‌هایی از برگهای سبز روشن وجود دارد که نازک و اغلب منشعب هستند؛ این گیاهان اساساً فاقد ریشه هستند، ولی گاهی برگهای تغییر‌شکل‌یافته‌ای با ظاهری ریشه‌مانند ایجاد می‌کنند که گیاه را به بستر متصل می‌کند

 

برگشت  ?  جهش برگشتی

 

برگ کژفشار                                              baroclinic leaf
[جَوّ] نوعی اَبر در مقیاس همدیدی که در تصاویر ماهواره‌ای، درست قبل از شروع چرخندزایی، به‌ فراوانی دیده می‌شود

 

برگ نقشه                                                         map sheet
[ نقشه‌برداری] یک ورق نقشه از یک رشته نقشه (map series)

 

برگینه                              folium, folium of Descartes,
 leaf of Descartes
[ریاضی] خمی در صفحه با معادلة X3+Y3 = 3axy

 

برنامه‌گردان activity coordinator              animateur,
[ گردشگری] فردی که برنامه‌ریزی و سرپرستی فعالیتهای تفریحی و ورزشی به عهدة اوست و به زبان قابل فهم برای غالب مسافران سخن می‌گوید و آنها را به شرکت در برنامه‌ها تشویق می‌کند

 

برنج آبی                                                        lowland rice
[زراعت] برنجی که آبیاری می‌شود

 

برنج دیم                                                          upland rice
[زراعت] برنجی که آبیاری نمی‌شود

 

برنمود رقمی                                                 digital object
[ کتابداری ] نوعی ساختار داده‌ای که شامل محتوای رقمی و شناسانة واحدی برای محتوا و داده‌های دیگر از قبیل فراداده است
متـ . شیء رقمی

 

برون‌انگل                                                ectoparasite
[? میکرب] انگل‍ی که در سطح خارجی بدن میزبان زندگی می‌کند

 

برون‌انگل‌کُش                                    ectoparasiticide
[? میکرب] عامل نابودکنندة برون‌انگل

 

برون‌پوسه                                                              sap rot 
[جنگل] هر نوع پوسیدگی که به برون‌چوب محدود می‌شود

 

برون‌چوب                                                            sapwood
[جنگل] بخش بیرونی ساقة درخت مرکب از یاخته‌های زنده که آب را به بخشهای بالاتر درخت منتقل می‌کند

 

برون‌فکنی                                                         projection
[روان‌شناسی] در روانکاوی، سازوکاری دفاعی که از طریق آن انرژی سائقهای‌ناخوشایند از درون معطوف به عینیتهای(objects) بیرونی می‌شود
برون‌نوکلئاز                                           exonuclease, exo
[ژن‌شناسی] زی‌مایه‌ای که باعث شکسته ‌شدن پیوندهای نوکلئوتیدی از هر دو طرف آزاد نوکلئیک‌اسید می‌شود

 

برونی‌سازی                                                externalisation
[روان‌شناسی] سازوکاری دفاعی که از طریق آن اندیشه‌ها و افکار و احساسها و ادراکها به جهان بیرون نسبت داده می‌شود

 

برهان برساختی                                  constructive proof
[ریاضی ] نوعی برهان در ریاضیات که در آن وجود شیء مورد نظر از طریق ساختن یا ارائة روشی برای ساختن آن اثبات می‌شود

 

برهان متناهی‌‌مبنا                                       finitary proof
[ریاضی ] برهانی که در آن هیچ مجموعة نامتناهی، چه به ‌طور صریح و چه به‌ طور ضمنی، به کار نرفته باشد

 

برین‌‌صوت‌شناسی                                           hypersonics
[فیزیک] تولید و بهره‌برداری از امواج صوتی با بسامدهای بیشتر از 500 مگاهرتز

 

بسامد اضطرار                                     distress frequency
[دریایی] بسامد رادیویی معینی که در آن پیامهای اضطرار ارسال می‌شود

 

بسامد کِشَند                                             tidal frequency
[? اقیانوس‌شناسی، زمین] میزان جابه‌جایی مؤلفة یک کِشَند حاصل از ترکیب نیروهای کِشَندزای سامانة خورشید ـ‌ زمین ‌ـ ماه بر حسب درجه در روز

 

بَسپاراز                                                            polymerase
[ژن‌شناسی] زی‌مایه‌ای که با بَسپارش نوکلئوتیدها رشتة دِنا یا رِنا را می‌سازد
متـ . پلیمراز

 

بَست تابوت                                                coffin fastener
[باستان‌شناسی ] هر یک از قطعات فلزی که بخشهای مختلف تابوت را به یکدیگر متصل می‌کنند

 

بستر تراورس  ?  بستر ریل‌بند

 

بستر ریل‌بند                                                          tie bed 
[ریلی] سطحی پوشیده با پارسنگ که ریل‌بند بر روی آن قرار می‌گیرد
متـ . بستر تراورس

 

بستر سیال                                                   fluidised bed
[ فنّاوری غذا] نوعی محیط انتقال گرما که در آن بخار گاز یا مایع در خلاف جهت بستری که ذرات بر روی آن قرار دارند، حرکت می‌کند

 

بَستک آغازگر  ?  عنصر  آغازگر

 

بسته‌بندی زم‌خلئی                                                cryovac
[ فنّاوری غذا] فرایند بسته‌بندی مواد غذایی از جمله گوشت در پوششهای پلاستیکی تحت خلأ و دمای بسیار پایین

 

بشم                                                          hoarfrost, hoar
[جَوّ] نهشتی از یخ‌بلورهای به ‌هم ‌چسبیده که معمولاً به‌ طور مستقیم بر روی اجسام نازکی که در معرض هوا قرار دارند تشکیل می‌شود

 

بشم‌بلور                                                          hoar crystal
[جَوّ] هر یک از یخ‌بلورهای موجود در بشم

 

بشم  سطحی                                                  surface hoar
[جَوّ] 1. یخ‌بلورهای سرخس ‌شکل که مستقیماً بر روی سطح برف می‌نشینند 2. بشمی که عمدتاً به ‌صورت دوبعدی بر روی پنجره یا دیگر سطوح صاف رشد می‌کند
بطری رانه‌ای                                       drift bottle, floater
[? اقیانوس‌شناسی ] بطری یا شیئی که برای مطالعة جریانهای اقیانوسی، در آب دریا رها می‌شود

 

بقایای  کشتی                                shipwreck 1, wreck 1,
 wreckage 1
[دریایی ] آنچه از کشتی شکسته یا بار آن بر جای مانده یا در دریا پراکنده شده یا به ساحل رسیده باشد

 

بلندی تنه                                                              fishing 
[ریلی] فاصلة میان بُن تاج ریل و سر پایة ریل که محل تماس ریل و صفحات اتصالی نیز هست

 

بلور برف                                                        snow crystal
[جَوّ] هر یک از انواع یخ‌بلور در برف

 

بلور تک‌محوره                                         uniaxial crystal
[فیزیک] بلوری دوشکستی که در راستایی خاص فاقد ویژگی شکست دوگانه است

 

بلورجات                                                             glassware
[ گردشگری ] ظروف ساخته‌شده از شیشه

 

بلور دگرگونی                                                      metacryst
[زمین ] بلور درشتی که بر اثر بازبلورش در یک سنگ دگرگونی تشکیل شده است

 

بلور دوقلو                                                       twin crystal
[فیزیک] بلوری که از دو یا چند بلور با سمت‌گیری متقارن تشکیل شده است

 

بلیت ورودی                                       entrance ticket,
 admission ticket
[ گردشگری ] بلیتی که به شخص اجازة ورود به مکانی را می‌دهد

 

بمب  دست‌ساز               improvised explosive device,
 hand-made bomb
[نظامی ] افزاره‌ای انفجاری که خارج از مراکز اسلحه‌‌سازی با استفاده از مواد شیمیایی زیانبار یا مرگبار یا آتش‌زا ساخته می‌شود

 

بُن‌پوست‌کُشی                                 basal bark treatment
[جنگل] نوعی تیمار برای خشکاندن درخت که در آن درخت‌کُش را در نزدیکی بُن، در حدود پنجاه سانتی‌متری سطح زمین، و دورتادور درخت در تماس با نواری از پوست آن قرار می‌دهند

 

بنداک                                                                    bezoar 
[ تغذیه] توده‌ای حاصل از مواد بلعیده‌شده که نمی‌تواند از معده وارد روده شود

 

بنفشه                                                                    Viola   
[ گیاهی ] سرده‌ای از بنفشه‌ایان یک یا چندسالة کوچک و به‌ندرت درختچه‌ای با 400 تا 500 گونه که در تمام دنیا مخصوصاً نواحی معتدل نیمکرة شمالی می‌رویند؛ برگهای آنها قلب‌شکل یا کنگره‌دار با آرایشی متناوب است، اما برخی هم برگهای پنجه‌ای دارند و گلها در اکثر گونه‌ها دارای تقارن دوطرفه و پنج گلبرگ است که چهارتای آنها، در هر طرف دو تا، روبه‌بالا و به ‌شکل بادبزن و پنجمی که تحتانی پهن و لَپی است روبه‌پایین قرار دارد

 

بنفشة  ‌افریقایی                                              Saintpaulia
[ گیاهی] سرده‌ای از جِسنِریان/ بنفشه‌افریقائیان با شش گونة علفی چندساله که بومی تانزانیا و جنوب شرقی کنیا هستند و بیشتر گونه‌های آن در کوههای نگورای تانزانیا می‌روید

 

بنفشه‌افریقائیان  ?  جِسنِریان
بنفشه‌ایان                                                         Violaceae
[ گیاهی ] تیره‌ای از مالپیگی‌سانان غالباً درختچه‌ای یا درختی کوچک و گاهی علفی با 21 سرده و 900 گونه که گسترش جهانی دارند؛ برگهای آنها ساده با آرایش متقابل یا متناوب و اغلب با گوشوارة برگ‌مانند (leafy stipule) و کوچک است؛ گل‌آذین‌شان منفرد یا خوشه‌ای با کاسة گل پنج‌پر و پایا و جام گل آنها دارای پنج گلبرگِ غالباً نامساوی است

 

بنگاه اطلاع‌گزاری                             information agency
[ کتابداری ] سازمانی که دسترسی به اطلاعات را میسر می‌سازد
متـ . اطلاع‌گزاری

 

بُن‌گودی                                                     root concavity
[متالورژی ] حفره‌ای در ریشة جوش که عیب محسوب می‌شود

 

بُن‌لاد                                                                     socle    
[ریاضی ] برای یک مدول (module)، مجموع همة زیرمدولهای (submodule) سادة آن

 

بُن‌مایه                                                          motif   
[? پروتگان‌شناسی ] بخش کوچکی از یک پروتئین که همساخت بخشهایی از دیگر پروتئینهایی است که کارکردی مشابه دارند

 

بُن‌مایة  پروتئین                                           protein motif
[? پروتگان‌شناسی] بُن‌مایه‌های ساختار که معمولاً تعداد عنصرشان کم است

 

بُن‌مایه‌پویی                                        motif scanning
[? پروتگان‌شناسی ] یافتن همة بُن‌مایه‌های شناخته‌شده‌ای که در یک توالی وجود دارند

 

بُن‌مایة  ساختاری                                structural motif
[? پروتگان‌شناسی ] تاب یا عنصری سه‌بعدی در زنجیره‌ای که در انواع مولکولهای دیگر نیز ظاهر می‌شود

 

بن‌مایة  مشترک  ?  توالی  مشترک

بوق  بلند                             prolonged blast, long blast
[دریایی] بوقی که بین چهار تا شش ثانیه طول بکشد

 

بوق  کوتاه                                                         short blast
[دریایی ] بوقی که حدود یک ثانیه طول بکشد

منبع/ پایگاه اطلاع رسانی دولت 19/7/90

جهت مراجعه به پست مربوط به واژه های بعدی روی لینک زیر کلیک فرمایید

http://just1.persianblog.ir/post/808/

عباس  محمدزاده
دارنده دانشنامه حقوق قضایی، کارشناس حقوق بانکی (ریالی- ارزی)، مهارتهای بانکداری داخلی و بین‌الملل، مهارت‌ در داوری‌ تجاری‌ داخلی و بین‌الملل، عضو داوران ‌ موسسه‌ داوری ‌غیاث‌حق، تجارب مشاوره در امور تجاری و‌ بازرگانی، کارشناس رسمی دادگستری
نویسندگان وبلاگ:
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :




کدهای موسیقی بلاگ قالب فا