عباس  محمدزاده
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ عباس محمدزاده
آرشیو وبلاگ
      دادگر (تازه های قوانین و مقررات و دپارتمان حقوقی در کلیه امور مدنی، جزایی، خانواده،تجاری، ملکی ،اداری و ارائه خدمات حقوقی مورد نیاز بازدیدکنندگان)
واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی 10 = حروف( ل – م - ن ) نویسنده: عباس محمدزاده - جمعه ٢٩ مهر ۱۳٩٠

جهت اگاهی بیشتر از مصوبه مربوطه و علائم اختصاری روی لینک زیر کلیک فرمایید

 http://just1.persianblog.ir/post/805/

 جهت مراجعه به پست مربوط به واژه های قبلی روی لینک زیر کلیک فرمایید

http://just1.persianblog.ir/post/835/

جهت مراجعه به واژه های این مبحث روی لینک (ادامه مطلب) زیر کلیک فرمایید


 

ل

لادبَست                                  immurement, wall burial
[باستان‌شناسی] نوعی اعدام که در آن فرد را در لای دیوار بنا قرار می‌دادند تا از گرسنگی و تشنگی بمیرد

 

لادن                                                               Tropaeolum
[گیاهی] سرده‌ای از لادنیان یک یا چندسالة علفی با حدود 80 گونه که بومی امریکای جنوبی و مرکزی هستند و تعدادی از گلهای معروف باغچه‌ای را شامل می‌شوند؛ گلهایشان معمولاً زیبا و رنگ آنها اغلب بسیار روشن است و دارای پنج گلبرگ و تخمدان سه‌برچه‌ای و یک لولة شهد قیف‌شکل هستند که در پشت گل قرار دارد و برگهایشان سپر‌شکل است که در مرکز به دمبرگ متصل می‌شود

 

لادنیان                                                      Tropaeolaceae
[گیاهی] تیره‌ای از کلم‌سانان علفی یک یا چندساله با سه سرده و 92 گونه که در نواحی معتدل و نیمه‌گرمسیری و گرمسیری می‌رویند؛ برگهای آنها دارای آرایش متناوب یا متقابل و مسطح و دمبرگ‌دار است و گلهایشان منفرد و محوری (axillary) و معمولاً بسیار نامنظم و در برخی موارد تا حدودی نامنظم با گل‌پوشی جداجام و جداکاسه است

 

لاشه                                                                      carcass 
[فنّاوری غذا] جسد حیوان به‌ویژه چهارپا یا پرنده‌ای که برای مصارف غذایی و استحصال گوشت کشتار می‌شود

 

لاشه‌پیرایی                                                         dressing 3
[فنّاوری غذا] مجموعه‌فرایندهای بعد از کشتار دام شامل زدودن مو و پر و پشم و پوست‌کَنی و پاک کردن و آلایش‌گیری و شستشوی لاشه

 

لانه‌زنبوری                                                      honeycomb
[هوایی] شبکه‌ای از ماهیوارها یا صفحات تخت متقاطع در مقطعی از تونل باد یا مجرای سیال برای از بین بردن تلاطم جریان سیال

 

لایگان 1                                                         band, pocket
[تایر] مجموعه‌ای از چند لایه که بر استوانه‌ای فلزی (drum) بر روی هم قرار می‌گیرند و جزء سازندة مَنجید تایر هستند

 

لایگان 2                                                        level 1    
[باستان‌شناسی] یک واحد لایه‌نگاشتی متشکل از چند لایه که دربرگیرندة مجموعه‌ای از بناها و اشیای متعلق به یک مرحلة فرهنگی است
لایه                                            layer, level 2, strata
[باستان‌شناسی] بخشی متشکل از چند رگه در لایه‌نگاری که از لایة بالاتر و پایین‌تر خود متمایز است

 

لایة  اَبر                                                            cloud layer
[جَوّ] آرایه‌ای از اَبرها با پایه‌های تقریباً هم‌تراز که لزوماً از یک نوع نیستند

 

لایه‌بندی نهان                                         cryptic layering
[زمین] لایه‌بندی ناشی از تغییرات ترکیب کانیها از پایین به بالا در یک توالی سنگ آذرین لایه‌ای

 

لایة رشد                                                       growth layer
[جنگل] لایه‌ای از چوب یا پوست که ظاهراً در خلال یک دورة رشد به ‌وجود می‌آید

 

لب‌گذاری                                         embouchure, lip
[موسیقی] روش گذاشتن دهان و لب بر روی برخی سازها به‌خصوص فلوت و سازهای بادیِ زبانه‌دار و برنجی

 

لته‌گور                                                        flat grave
[باستان‌شناسی] چالة سادة بیضی‌شکل یا چهارگوشی که جسدی در آن دفن ‌شده باشد

 

لجن آهکی                                              calcareous ooze
[زمین] رسوب ژرف‌دریایی دریامیانی با دستِ‌‌کم 30 درصد بازماندة اسکلتی آهکی

 

لجن اولیه                                                 primary sludge
[محیط‌زیست] لجنی که در واحد تصفیة اولیة فاضلاب تولید می‌شود

 

لجن ثانویه                                            secondary sludge
[محیط‌زیست] لجنی که در حوض ته‌نشینی ثانویة فاضلاب تولید می‌شود

 

لجن  خام                                                        raw sludge,
 undigested sludge
[محیط‌زیست] لجنی که هیچ‌گونه عملیات هضم هوازی یا بی‌هوازی بر روی آن انجام نشده باشد

 

لجن رشته‌ای                                    filamentous sludge
[محیط‌زیست] لجن فعالی که در آن ریزاندامگانهای رشته‌ای بسیاری وجود دارد

 

لچکی                                              napperon, slip cloth
[گردشگری] رومیزی کوچکی که برای تمیز نگهداشتن رومیزی بزرگتر بر روی آن می‌اندازند

 

لحن‌انگیخته                                               melogenic
[موسیقی] ویژگی نوعی موسیقیِ آوازی که در آن نحوهای موسیقایی و کلامی در هم تنیده شده‌اند

 

لرزانک گوشت                                     aspic, aspic gelée,
 aspic jelly
[فنّاوری غذا] لرزانک شفاف و خوش‌طعمی که از عصارة رقیق (stock) گوشت یا ماهی و اغلب با افزودن ژلاتین تولید می‌شود

 

لرزش                                                           vibrato 
[موسیقی] اُفت‌و‌خیز ملایم زیروبمیِ یک نغمه به منظور تقویت یا غنی کردن صوت

 

لرزه‌زمین‌ساخت                                      seismotectonics
[ژئوفیزیک] مطالعة رابطة میان رخداد زمین‌لرزه و فرایندهای زمین‌ساختی

 

لعاب‌لایه                                                   slime layer
[ß میکرب] ترشحات منتشرشده از سطح باکتریها که به‌سستی بر روی باکتری چسبیده‌اند
لغو                                      cancellation, canc., can.
[گردشگری] به ‌هم خوردن هرگونه قرارداد یا قرار ازپیش‌تعیین‌شده

 

لغو به خواست مسافر
           cancellation by the traveller
[گردشگری] فسخ قرارداد سفر یا خدمات گردشگری به خواست مسافر قبل از استفاده از آن

 

لفاف طوقه                                                   bead wrapper
[تایر] نواری از منسوج آغشته به لاستیک که به دور طوقه می‌پیچند تا مغزة طوقه در حین ساخت و شکل‌گیری و پخت تایر، جابه‌جا نشود و تغییر شکل پیدا نکند

 

لقمه‌سوخاری                                                         fritter   
[ فنّاوری غذا] قطعه‌غذایی که آن را پس از پوشاندن با خمیرابه، در روغن غوطه‌ور و سرخ می‌کنند

 

لقمه‌مرغ                                                   chicken nugget
[فنّـاوری غذا] فراوردة آغشـته به پودر نان که از گـوشت مـرغ استخوان‌زدایی‌شده تهیه می‌شود

 

لکة  برون‌چوب                                                      sapstain
[جنگل] لکه‌ای که در برون‌چوب ظاهر می‌شود، به‌ویژه لکه‌ای که عامل قارچی آن موجب پوسیدگی نمی‌شود

 

لکه‌زدایی                                                    pickling smut
[ß خوردگی] زدودن لکه‌ها از سطح فلز پس از قطعه‌شویی

 

لنگر‌یخ                                        anchor ice, bottom ice
[جَوّ] یخ چسبیده به بستر رودخانه‌ها و دریاچه‌ها و دریاهای کم‌عمق، صرف‌نظر از ماهیت شکل‌گیری آن

 

لوازم تختخواب                                                     bedding
[گردشگری] اقلامی مانند تشک و ملافه و بالش که روی تخت می‌گذارند تا شخص بتواند بر روی آن بخوابد

 

لوازم شخصی خدمه                                      crew’s effect
[دریایی] لوازم شخصی مورد استفادة روزمرة خدمة کشتی
 
لولة شوک                                                         shock tube
[هوایی] تونل بادی که در پژوهشهای فوقِ‌صوتی کاربرد دارد و در آن سیال با فشار بالا جریان می‌یابد و در آزمونگاه به ‌سرعت بسیار بالایی می‌رسد

 

لولة گدازه                                                            lava tube
[زمین] مجرای مسقف گدازة مذاب در دهانة فورانی یا محل تزریق زیرپوسته‌ای گدازه
متـ . تونل گدازه                                            lava tunnel

 

لوئی                                                                       Typha 
[گیاهی] سرده‌ای از لوئیان علفی تک‌پایه با حدود پانزده گونه که در زیستگاههای مرطوب جهان مخصوصاً نیمکرة شمالی می‌رویند؛ برگـهای آنها متنـاوب و معمولاً قاعـده‌ای و بـه یک سـاقة سـادة بدون گره متـصل‌ است و گلهای تک‌جنـسی آنها در گـل‌آذین سنـبلة (spike) متراکم قرار دارد و گرده‌افشانی در آنها با باد انجام می‌شود؛ گل نر به یک جفت پرچم و کرک تقلیل یافته است و تعداد زیادی از گلهـای ماده در زیـر گـل نر بر روی سـاقه تشـکیل یک سـنبلة سوسیس ‌شکل می‌دهند

 

لوئیان                                                               Typhaceae
[گیاهی] تیره‌ای از گندم‌سانان بزرگ علفی مردابی با یک سرده و حدود پانزده گونه با پراکندگی جهانی و برگهای طویل و کامل و گلهای تک‌جنسی که در یک سنبلة قهوه‌ای‌رنگ قرار می‌گیرند

 

لیبیدو  ←  زیست‌مایه
م

 


ماتریس صفر                            null matrix, zero matrix
[ریاضی] ماتریسی که همة درایه‌های آن صفر است

 

مادراَبر                                                         mother-cloud
[جَوّ] اَبری که اَبر دیگری از آن پدید آمده یا شکل گرفته است

 

مادة خشک                                             dry matter, DM
[زراعت] مواد باقیـمانده از یک گیاه پس از خشک کردن کامل آن در کوره

 

مادة  نگه‌دارندة  چوب                        wood preservative
[جنـگل] ماده‌ای شیمیایی یا ترکیبی از مواد شیمیایی که چوب را به آن آغـشته می‌کنند تا در برابر حملة انـدامگانهای مخرب مقاوم ‌شود

 

مارانتا                                                                    Maranta
[گیاهی] سرده‌ای از مارانتائیان همیشه‌سبز و کُند‌رشد با حدود بیست‌ گونه که بومی نواحی گرمسیری مانند آسیای جنوب غربی و غرب هندوستان هستند؛ این گیاهان دارای زمین‌ساقه هستند که به‌طور طبیعی به شکل توده‌ای چندساله می‌روید؛ برگهای آنها غیرمنقسم است و دمبرگی غلافی دارد و گلهای کوچک آنها سه گلبرگ و دو ناپرچمی (staminode) گلبرگ‌نمای درشت‌تر از گلبرگها دارد

 

مارانتائیان                                                     Marantaceae
[ گیاهی ] تیره‌ای از زنجبیل‌سانان با حدود 31 سرده و 550 گونه از گیاهان علفی چندساله با زمین‌ساقه که بومی جنگلهای گرمسیری مرطوب یا باتلاقی به‌ویژه در امریکا و افریقا و آسیا هستند؛ اعضای این تیره تنوع بسیار دارند و گیاهانی نی‌مانند یا علفی با برگهای گسترده یا بوته‌های متراکم به ارتفاع تقریباً دو متر را شامل می‌شوند

 

مارتینی                                                         Proboscidea
[گیاهی] سرده‌ای از مارتینیان/ ‌شاخ‌بزیان یک‌سالة علفی کرک‌دار غده‌ای و بدبو با حدود هشت گونه که در امریکای جنوبی و جنوب امریکای شـمالی پراکنده‌اند؛ برگهای این گیاهان متناوب یا متقابل به شکل تخم‌مرغ یا قلب با دمبرگ بلند است و گلهای آنها دوجنسی و نامنظم با دو لَپ در خوشه‌های پنج‌سانتی‌متری است
متـ . شاخ ‌بزی

 

مارتینیان                                                    Martyniaceae
[گیاهی] تیره‌ای از نعناسانان علفی یک یا چندساله، گاه با ریشة غده‌ای، دارای چهار سرده و سیزده گونه که محدود به برّ جدید هستند؛ گیاهان این تیره کرکهای لعاب‌داری دارند که حالتی چسبناک و لزج به برگها و ساقه می‌دهد و میوه‌های آن قلابدار یا شاخدار است
متـ . شاخ‌بزیان

 

مارچوبه                                                             Asparagus
[گیاهی] سرده‌ای از مارچوبه‌ایان ایستاده یا بالاروندة و غالباً تاحدودی چوبی با نزدیک به 300 گونه که از سیبری تا افریقای جنوبی به ‌صورت بومی می‌رویند؛ معروف‌ترین گونة آن (A. officinalis) را برای اسـتفاده از ساقة گوشتـی و تـردش می‌کارنـد و به‌ عـنوان سـبزی مصرف می‌کنند؛ چند گونة افریقایی آن به‌عنوان گیاهان زینتی پرورش داده می‌شود؛ برگهای حقیقی این گیاهان به ‌صورت فلسهای کوچکی درآمده است و گلهای کوچک و سبز متمایل به زرد آنها در بهار و میوه‌های ستة قرمزشان در پاییز پدیدار می‌شود

 

مازِریون                                                                 Daphne
[گیاهی] سرده‌ای درختچه‌ای از مازِریونیان با حدود 50 گونه بومی اوراسـیا که برای ظاهر و گـلهای زیبایـشان در بسـیاری از نـواحی کاشته می‌شوند
مازِریونیان                                                Thymelaeaceae
[گیاهی] تیره‌ای از پنیرک‌سانان اغلب درختی یا درختچه‌ای و گاهی بالارونده و علفی با 44 سرده و حدود 500 گونه که تنوع آنها عمدتاً در نیمکرة جنوبی است و بسیاری از گونه‌های آن در افریقا و استرالیا می‌رویند؛ برگهای آنها ساده با آرایش متقابل یا متناوب یا فراهم و حاشیة پهنک آنها کامل است و لولة گلهای آنها ظاهراً جام یا کاسه دارد، اما درواقع یک نهنج میان‌تهی است

 

مازه‌مَکِش                                       lumbar puncture,
 spinal puncture, thecal puncture,
 rachiocentesis, spinal tap
[پایة پزشکی] بیرون کشیدن مایع مغزی‌نخاعی از بین مهره‌های سوم و چهارم کمر برای تشخیص یا درمان

 

ماسورة  خودانهدامی                      self-destroying fuse,
 self-detonating fuse
[نظامی] ماسوره‌ای برای انفجار و انهدام مرمی یا گلوله یا موشک پیش از اصابت به هدف

 

ماسورة ضامن‌دار                                    boresafe fuse
[نظامی] ماسوره‌ای که ضامن آن مانع انفجار گلوله پیش از خروج از دهانة لوله می‌شود

 

ماسه‌سنگ آهکی                          calcareous sandstone
[زمین] ماسه‌سنگی با مقدار فراوانی کلسیم‌کربنات

 

ماشک                                                                   Vicia    
[گیاهی] سردة علفی یک یا چندساله و اغلب بالارونده از باقلائیان با حدود 140 گونه که بومی اروپا و آسیا و افریقا هستند و برای خوراک انسان و دام و تقویت زمین کاشته می‌شوند

 

ماشین پارسنگ‌‌بردار           cribbing machine, cribber,
 ballast cribber
[ریلی] ماشینی برای برداشتن پارسنگ میان دو ریل‌بند
متـ . پارسنگ‌بردار

 

ماشین تعویض تراورس ←  ماشین تعویض‌ ریل‌بند

 

ماشین تعویض ریل‌بند                    tie inserter/extractor,
 sleeper replacing machine
[ریلی] ماشینی که ریل‌بندهای معیوب را از زیر ریل خارج می‌کند و به جای آنها ریل‌بندهای جدید قرار می‌دهد
متـ . ماشین تعویض تراورس

 

ماکیان                                                                   poultry 
[فنّاوری غذا] انواع پرندگان اهلی که برای تخم‌گذاری یا تولید گوشت نگهداری می‌شوند

 

ماگنولیا                                                              Magnolia
[گیاهی] سرده‌ای از ماگنولیائیان درختی یا درختچه‌ای با حدود 225 گونه که بومی امریکای شمالی و مرکزی و هیمالیا و شرق آسیا هستند و به ‌دلیل گلهای معطر و برگهای زیبا از اهمیت بسیاری برخوردارند

 

ماگنولیائیان                                                Magnoliaceae
[گیاهی] تیره‌ای از ماگنولیاسانان درختی یا درختچه‌ای با حدود هفت سرده و 23 گونه که بعضی از گیاهان آن همیشه‌سبزند، اما بیشتر آنها خزان‌دارند و برخلاف تیره‌های دیگر ماگنولیاسانان، گوشواره‌های (stipules) نسبتاً بزرگی دارند که در هنگام باز شدن برگها می‌ریزند

 

ماگنولیاسانان                                                Magnoliales
[ گیاهی ] راسته‌ای از دولپه‌ایهای درختچه‌ای یا بالارونده یا درختی با پنج تیره و حدود 154 سرده و 3000 گونه که با برخی راسته‌های دیگر، شاخة ماگنولید (magnoliid) را تشکیل می‌دهند که از شاخه‌های ابتدایی در درخت تکاملی نهاندانگان محسوب می‌شود
مالک بدل                                              disponent owner
[دریایی] فرد حقیقی یا حقوقی که خود مالک کشتی نیست و آن را از مالک اصلی اجارة زمانی کرده و به فرد سومی اجاره داده است

 

مالک کشتی                                                     shipowner
[دریایی] شخصی حقیقی یا حقوقی که صاحب کشتی یا دارای سهمی از آن است و تمامی مقررات و الزامات قانونی کشور ‌صاحب‌پرچم را می‌پذیرد

 

مالک‌‌ ـ ‌مدیر کشتی                              managing owner
[دریایی] یکی از شریکهای کشتی که از طرف دیگر شرکا تمامی اختیارات به او تفویض شده است و تمامی امور کشتی از قبیل تحویل کالا و دریافت اجاره و انتخاب نماینده را انجام می‌دهد

 

مالیات محصول                                                     yield tax
[جنگل] مالیاتی که بر ارزش هر واحد از محصول بهره‌برداری‌شده وضع می‌شود

 

مأموریت‌پذیر                                    mission capable
[نظامی] ویژگی هواگردی که از امکانات و تجهیزات لازم برای انجام مأموریت برخوردار است

 

ماندگاه                                                         layover zone
[درون‌شهری] مکانی مشخص برای توقف وسایل نقلیة عمومی که در نزدیکی آخر مسیر یا آخر خط یا در نقطة بازگشت قرار دارد

 

مانده                                                            residue
[ß پروتگان‌شناسی] هریک از اجزای سازندة یک درشت‌مولکول

 

ماندة آمینواسید                            amino acid residue
[ß پروتگان‌شناسی] آنچه بعد از ترکیب دو یا چند آمینواسید برای تشکیل پپتید از هر آمینواسید باقی می‌ماند

 

مانده‌مغناطش  همدما
 isothermal remanent magnetization, IRM
[ژئوفیزیک] مانده‌مغناطشی که صرفاً ناشی از تأثیر میدان مغناطیسی مستقیم و بدون تغییر دما است

 

مانع                                                  entanglement 2
[نظامی] هر یک از موانع‌ ایذایی که در مقابل خاکریزها یا ورودی سازه‌های سادة نظامی برای تأخیر در ورود مهاجمان قرار می‌دهند

 

ماه‌خورکِشَند                                                lunisolar tide
[ß اقیانوس‌شناسی] اجزای کِشَندی هماهنگ که بخشی از آنها حاصل اثر گرانش ماه یا خورشید است و بخشی دیگر که چهارده روز یک‌بار روی می‌دهد حاصل مجموع کِشَند آنهاست

 

ماه‌کِشَند                                                             lunar tide
[ß اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] جزئی از کِشَند که فقط بر اثر گرانش ماه ایجاد می‌شود

 

ماهیچة ریل                                                          rail fillet
[ریلی] پرشدگی محل اتصال میان تاج ریل و جان ریل و نیز میان جان ریل و پایة ریل

 

ماهیچه‌لرزه                                                   fasciculation
[پایة پزشکی] انقباض ضعیف و موضعی و غیرارادی ماهیچه‌ها که از روی پوست قابل دیدن است و ناشی از فعالیت خودبه‌خودی دسته‌ای از تارهای ماهیچه‌ای است

 

ماهیچه‌لرزة انقباضی               contraction fasciculation
[پایة پزشکی ] پریدن ضعیف و موزون ماهیچه در حین انقباضهای تقریباً غیرارادی یا ناشی از طرز استقرار بدن

 

مایع قطعه‌شویی   pickle liquor, pickling solution, pickle
[ß خوردگی] اسیدی که پوستة اکسیدی را از سطح فلز می‌زداید
مبدأ همتاسازی                              replication origin,
 origin of replication, origin, ori site, ori
[ژن‌شناسی] توالی خاصی از همتایه که همتاسازی دِنا از آن آغاز می‌شود

 

مبدل زنگ                                                  rust converter
[ß خوردگی] مادة شیمیایی شامل مواد معدنی و آلی که برای تبدیل زنگارهای سطح فلز به لایه‌ای محافظ به کار می‌رود و مانع نفوذ رطوبت و زنگ‌زدگی بازگشتی می‌شود
متان‌زا                                                            methanogen
[محیط‌زیست] ریزاندامگانی که در محیطهای بی‌هوازی یافت می‌شود و متان یکی از محصولات سوخت‌وساز آن است

 

متصل  ←  اجرای متصل

 

متوسط طول سفر                              average trip length
[درون‌شهری] نسـبت مجموع مسافتهای طی‌شده توسط مسافر به تعداد سفرها

 

متون تدفینی                                             funerary texts
[باستان‌شناسی] مجموعه‌ای از نبشته‌های مصری دربارة مرگ و زندگی پس از مرگ که از آنها، از اواخر پادشاهی کهن تا افول تمدن مصر، در تدفین و مناسک مربوط به آن استفاده می‌کردند

 

مثلث‌  پادکی                                               pedal triangle
[ریاضی] مثلثی که رئوس آن پای سه ارتفاع مثلث مفروض است

 

مجتمع  طبیعی ‌ـ‌ تفریحی                  ecoresort complex
[گردشگری] آمیزه‌ای از اقامتگاه و جاذبة طبیعی که ویژگیهای تفریحگاه و بوم‌کلبه را با هم دارد

 

مجتمع  کشتارگاهی                                               abattoir
[ فنّاوری غذا] مجموعه‌امکاناتی شامل محل نگهداری دام و خط کشتار و سردخانه و تجهیزات فراوری محصولات جانبی و تصفیة فاضلاب

 

مجرای اطلاعاتی                             information channel
[کتابداری] مجرایی که از طریق آن اطلاعات در یک جامعه رد و بدل می‌شود

 

مجمع‌الجزایر                                                archipelago 2
[ß اقیانوس‌شناسی] مجموعة بزرگی از جزایر نزدیک به‌ هم

 

مجمع‌الجزایر شمالگانی                      Arctic archipelago
[ß اقیانوس‌شناسی] مجمع‌الجزایری بین کانادا و گرین‌لند

 

مجموعة پیشافشرده                                precompact set
[ریاضی] مجموعه‌ای در فضای سنجه‌ای که به ‌ازای هر   بتوان آن مجموعه را با تعداد متناهی از گویهای باز به شعاع   و مرکزهایی در آن مجموعه پوشاند

 

مجموعة حلاّل                                               resolvent set
[ریاضی] برای عنصر  از یک جبر باناخِ مختلطِ یکه‌دار، مکمل طیف

 

مجموعة خطی ‌مستقل              linearly independent set
[ریاضی] مجموعه‌ای از بُردارهای یک فضای بُرداری مانند  ، با این ویژگی که اگر ، آنگاه همة  ها صفر باشند

 

مجموعة خطی‌وابسته                   linearly dependent set
[ریاضـی] مجموعه‌ای از بُردارهای یک فضای بُرداری که خطی‌ مستقل نباشد
مجموعة  رسته‌اول      set of first category, meager set
[ریاضی] اجتماعی شمارا از مجموعه‌های هیچ‌جاچگال

 

مجموعة  رسته‌دوم                     set of second category,
 nonmeager set
[ریاضی] مجموعه‌ای که رسته‌اول نباشد
مجموعة مانده‌ای                                            residual set,
 co meager
[ریاضی] مجموعه‌ای که مکمل آن یک مجموعة رسته‌اول باشد

 

مجموعة  موردها                                               case series
[علوم سلامت] دسته‌ای از موردها با مشخصه‌های مشترک که می‌توان از آنها برای توصیف جنبه‌هایی از وضعیتشان استفاده کرد

 

مجموعة  نسبی‌باز                               relatively open set
[ریاضی] هر عضو توپولوژی نسبی

 

مجموعة نسبی‌‌بسته                        relatively closed set
[ریاضی] مکمل یک مجموعة نسبی‌باز

 

مجموعة  نسبی‌فشرده                 relatively compact set
[ریاضی] زیرمجموعه‌ای از یک فضای توپولوژیک که بستار آن فشرده باشد

 

مجموعة  هیچ‌جاچگال                        nowhere dense set
[ریاضی] مجموعه‌‌ای در یک فضای توپولوژیک که درون بستار آن تهی است

 

مجوز حمل کالای خطرناک
 document of compliance 2
[دریایی] مدرکی که برای حصول اطمینان از انطباق وضعیت انبارهای کشتی با مقررات و الزامات آیین‌نامة حمل کالای خطرناک صادر می‌شود

 

محافظ  شنوایی  ←  گوش‌بان

 

محافظ  گوش  ←  گوش‌بان

 

محدودة  اتوبوس‌پذیر                transit-supportive area,
 bus coverage area
[درون‌شهری] محدوده‌ای دارای جمعیت متراکم یا اشتغال مناسب که بتواند مسافر لازم برای یک سامانة حمل ‌و نقل عمومی ساعتی با مسیر ثابت را تأمین کند

 

محدودة  بلیت‌‌داران                                   fare paid area,
 paid area
[درون‌شهری] محوطه‌ای محصور با مانع یا دروازة ورودی یا سازه‌های دیگر در ایستگاه یا پایانه که به کسانی که کرایة خود را پرداخت کرده‌اند اختصاص داده شده است

 

محدودة سبقت ممنوع                            no passing zone
[درون‌شهری] بخشی از یک راه دوطرفة دوخطه که سبقت گرفتن در یک یا هر دو جهت آن ممنوع است

 

محدودة  کارگاهی                                             work zone
[درون‌شهری] بخشی از راه که عملیات نگهداری و ساخت‌وساز در آن صورت می‌گیرد و در نتیجه بر تعداد خطوط عبور وسایل نقلیه و نحوة تردد آنها اثر می‌گذارد

 

محدودة  لحنی                                               ambitus
[موسیقی] محدودة گردش نغماتِ یک لحن

 

محصول                                                          yield 3  
[جنگل] مقدار واقعی یا تخمینی چوب یا گیاه یا جانوری که از جنگل یا زیستگاه حیات‌وحش می‌توان برداشت کرد

 

محصول  جنبی                                           marginal crop
[زراعت] محصولی که معمولاً هدف اصلی تولیدکننده نیست و اهمیت کمتری دارد

 

محصول  چَراپذیر                                           crop pasture
[زراعت] محصول کشاورزی که معمولاً باید آن را برداشت کرد، اما به ضرورت می‌توان برای چَرای دام از آن استفاده کرد
محصول  خوردگی                                corrosion product
[ß خوردگی] آنچه در نتیجة خوردگی مواد به وجود می‌آید

 

محصول  سرپا                                             standing crop
[زراعت] محصول آمادة برداشت در مزرعه

 

محل  بمباران                                             bomb site,
 bombing site, bombarded site
[نظامی] منطقه‌ای که ساختمانهای آن را بمب ویران کرده است

 

محلول  پُرفشار                            hypertonic solution
[شیمی] محلولی که فشار اسمزی آن بیشتر از محلول مجاور است

 

محلول  کم‌فشار                             hypotonic solution
[شیمی] محلولی که فشار اسمزی آن کمتر از محلول مجاور است

 

محور  اصلی  تنش                      principal axis of stress
[فیزیک] محوری عمود بر یکی از سه صفحة متعامد در نقطه‌ای از جسم که در آن تنش برشی وجود ندارد

 

محور  اصلی  کُرنش                    principal axis of strain
[فیزیک] محوری عمود بر یکی از سه صفحة متعامد در نقطه‌ای از جسم که در آن کُرنش برشی وجود ندارد

 

محوطة  تدفینی                             burial site, grave site
[باستان‌شناسی] محوطه‌ای که جوامع انسانی اجساد یا بقایای مردگان خود را در آن به خاک می‌سپردند

 

محوطة سنگ‌چین                                        cairnfield
[باستان‌شناسی] محوطه‌ای متشکل از مجموعة سنگ‌چین‍ها

 

محوطة گمرکی                                               bonded area
[دریایی] محوطه‌ای تحت نظارت گمرک که کالای ترخیص‌نشده را در آنجا نگهداری می‌کنند

 

محیط  اطلاعاتی                    information environment
[کتابداری] مجموعه‌ای از افراد یا سازمانها یا سامانه‌هایی که به گردآوری و پردازش و انتشار اطلاعات می‌پردازند
متـ . سامانة  اطلاعاتی                       information system

 

محیط انسان‌ساخت                             built environment
[محیط‌زیست] هر محیطی که انسان ساخته باشد و بستری برای فعالیت او فراهم کند

 

محیط‌بانی اطلاعات       information environmentalism
[کتابداری] جنبشی که درصدد کاهش آلودگیِ ناشی از سرریز اطلاعات و آثار آن بر زندگی مردم است

 

محیط بهینه‌دما                neutral thermal environment
[تغذیه] محیطی با دمایی مناسب که در آن شیرخوار کمترین انرژی را برای حفظ دمای بدن مصرف می‌کند

 

محیط‌زیست انسان                          human environment
[محـیط‌زیست] محیط‌زیست طـبیعی و فیزیکی انسان و ارتباط انسان با آن

 

مخارج سفر                                           voyage expenses
[دریایی] هزینه‌هایی که به‌ طور مستقیم به انجام سفر مربوط می‌شود، شامل دستمزد خدمه و سوخت‌گیری و عملیات راهنمایی و یدک‌کشی و عوارض بندری، ولی هزینه‌های عادی عملیاتی کشتی از قبیل تعمیر رادار و مخارج اقامت خدمه در مهمانخانه را در بر نمی‌گیرد

 

مخروط اخگری                                               cinder cone
[زمین] برآمدگی مخروط‌شکلی که بر اثر انباشت واریزه‌های آتشفشانی در اطراف دهانه به‌ وجود می‌آید
مخروط خاکستر                                                    ash cone
[زمین] مخروطی آتشفشانی متشکل از خاکستر نامتراکم

 

مخروط  خروجی                                                  exit cone
[هوایی] بخشی از تونل باد که هوا از آزمونگاه به درون آن جریان می‌یابد

 

مخروط سنگ پا                                               scoria cone
[زمین] مخروطی آتشفشانی که از پوستة اخگری حفره‌دار بر روی سطح گدازة بازالتی یا آندزیتی تشکیل شده است

 

مخروط ورودی                                            entrance cone
[هوایی] بخشی از تونل ایفل که در بالادست آزمونگاه قرار دارد

 

مخروطهای تدفینی                                   funerary cones
[باستان‌شناسی] مخروطهای سفالی توپُر به طول 10 تا 30 سانتی‌متر که به‌ صورت افقی در سردر مقابر مصری قرار داده می‌شد و نام و عناوین متوفی بر قسمت تحتانی مخروط حک می‌شد

 

مدارک سفر                              travel documentation
[گردشگری] گشت‌برگ و دیگر مدارکی که به مسافر امکان می‌دهد تا از خدمات گردشگری و اطلاعات مربوط به آنها بهره‌مند شود

 

مدت ماندگاری                                            holdover time
[هوایی] مدت‌زمانی تخمینی که در طی آن شارة ضدیخ می‌تواند مانع از تشکیل برفک (frost) یا یخ یا انباشت برف بر روی سطوح هواگرد بر روی زمین شود

 

مدل دینامیکی                                         dynamic model
[هوایی] مدلی که ابعاد و جرم و لَختی آن معرف هواگرد در مقیاس اصلی است

 

مدلِ رشد و محصول                growth-and-yield model
[جنگل] مجموعه‌ای از روابط که به ‌صورت معادلاتی در برنامه‌های رایانه‌ای گنجانده می‌شود و بر مبنای شرایط ابتدایی تشکیل توده، برآوردی از رشد آن در آینده و نحوة مدیریت آن ارائه می‌دهد

 

مدل رَهشی                                                     drop model
[هوایی] هواپیمای مدلی با دقت آئرودینامیکی و دینامیکی بالا که از چوب بالسا ساخته می‌شود و در هوای ساکن یا تونل فروچرخش رها می‌شود

 

مدل کشسان                                                elastic model
[هوایی] مدلی که ابعاد و توزیع جرم و سفتی آن با رفتار هواکشسانی (aeroelastic) هواپیمای تمام‌مقیاس متناسب است

 

مدوله‌ساز فراصوتی نور         ultrasonic light modulator
[فیزیک] وسیله‌ای حاوی شاره که با استفاده از امواج فراصوتی، نور گذرنده از شاره را مدوله می‌کند

 

مدیر تفریحات کشتی                            cruise director
[گردشگری] فردی که در کشتیهای سیاحتی مسئول برنامه‌های سرگرمی و گشت‌وگذار در ساحل است

 

مدیر گشت                                           tour manager,
 tour escort, tour director
[گردشگری] فردی که از طرف گشت‌پرداز بر جریان سفر و اجرای گشت‌نامه‌ها مدیریت و نظارت دارد

 

مدیریت  سفر                                voyage management
[دریایی] روند مدیریت یک سفر دریایی

 

مدیریت  فاصلة  گذر                   headway management
[درون‌شهری] روشی مدیریتی در عملکرد واحدهای حمل‌ونقل عمومی که به‌ جای تبعیت از زمان‌بندی در یک مسیر بر حفظ فاصلة معین بین واحدها تأکید دارد
مدیریت یکپارچة پسماند جامد
 integrated solid waste management,
 integrated waste management
[محیط‌زیست] ترکیبی از روشهای گوناگون مدیریت پسماند جامد شامل کاهش‌درمبدأ و بازچرخش و احتراق و دفن و پوسش

 

مراسم تشییع                                                        funeral 
[باستان‌شناسی] مراسم مربوط به خاک‌سپاری یا آتش‌سپاری

 

مراقبت 1                                                                   care
[علوم سلامت] خدماتی که متخصصان سلامت به‌منظور کمک به بیماران ارائه می‌کنند

 

مراقبت 2                                                        surveillance
[علوم سلامت] جمع‌آوری و تحلیل و تفسیر مستمر و سامانمند داده‌های مربوط به یک بیماری یا وضع سلامت همگانی
متـ . فرابینی

 

مراقبت غذادهی لوله‌ای                        tube feeding care
[ تغذیه] پرستاری و مدیریت بیماری که با لوله غذادهی می‌شود

 

مراقبت  نامحسوس                             ghost surveillance
[نظامی] مراقبت محتاطانه و فراگیر به دور از دید هدف مورد نظر

 

مراقبت‌های سلامت                                          health care
[علوم سلامت] خدماتی که متخصصان بهداشت یا بهداشت‌کاران برای حفـظ یا پایـش یا ارتقا یا بازیابی سلامـت به فرد یا جامعه ارائه می‌دهند

 

مربی ورزش                                              sport instructor
[گردشـگری] فرد واجد شرایطی که ورزش خاصی را به گردشگران می‌آموزد

 

مرجان                                                                   coral    
[ßاقیانوس‌شناسی، زمین] 1. گروهی از موجودات کف‌زی (benthos) وابسته به ردة آنتوزوآ (Anthozoa) که به ‌صورت منفرد یا جمعی زندگی می‌کنند 2. اسکلت آهکی باقیمانده از گروهی از موجودات کف‌زی  وابسته به ردة آنتوزوآ

 

مرحلة پیش‌تناسلی                                pregenital phase
[روان‌شناسی ] در نظریة روان‌کاوی، مرحله‌ای که هنوز سائق جنسی در نواحی تناسلی متمرکز نشده است

 

مرحلة تعیین‌کنندة سرعت 
        rate-determining step,
 rate-limiting step
[شیمی] کُندترین مرحله در سازوکار یک واکنش که سرعت کلی واکنش را تعیین می‌کند

 

مرحلة دهانی دگرآزارانه                     oral-sadistic phase
[روان‌شناسی] دومین دوره از مرحلة تحول روانی ‌ـ جنسی که در آن کودک نگرشهای احساسی دوگانه نسبت به مادر پیدا می‌کند و پرخاشگری خود را با گاز گرفتن پستان نشان می‌دهد

 

مرحلة  مقعدی  دگرآزارانه                  anal-sadistic stage
[روان‌شناسی] در روان‌کاوی فرویدی، همان مرحلة مقعدی است که در طی آن کودک با احتباس (retention) یا دفع مدفوع دگرآزاری می‌کند و ارضاء می‌شود

 

مرخصی                                                                 leave   
[دریایی] مجوز معافیت از وظایف و ترک‌ کشتی

 

مرخصی  پزشکی                                                sick leave
[دریایی، نظامی] معافیت از وظایف به‌ دلیل بیماری
مرخصی  ساحلی                               shore leave, liberty
[دریایی] مجوز ترک کشتی و معافیت از وظایف به مدت کمتر از چهل ‌و هشت ساعت

 

مرخصی  طولانی‌مدت                                        long leave
[دریایی] مجوز مرخصی برای مدتی بیش از چهل ‌و هشت ساعت

 

مرده‌خانه                                charnel house, charnel
[باستان‌شناسی] گورستان یا در کاربرد امروزی، خانه یا سردابی که اجساد یا استخوانهای آنها را در آن می‌نهند

 

مرده‌مرد  ←  بینة مهار

 

مرده‌نقاب                                                death mask,
 funerary mask, burial mask
[باستان‌شناسی] نقابی که با قالب‌گیری از چهرة جسد تهیه می‌شود

 

مرز  جوش                                                   weld junction
[متالورژی] حدّفاصل میان فلز جوش و تَفگاه

 

مرز حلقة رشد                             growth-ring boundary
[جنگل] محدودة بیرونی حلقة رشد

 

مرز دوقلویی                                              twin boundary
[فیزیک] مرز دانه‌ای که ساختارهای شبکه‌ای بلور نسبت به آن قرینة یکدیگرند

 

مرغ                                                                     chicken 2
[فنّاوری غذا] پرندة اهلی متعلق به سردة ماکیان (Galus) و راستة ماکیان‌سانان که عموماً برای تولید گوشت یا تخم‌مرغ پرورش داده می‌شود

 

مرغ  بالغ                                                                      hen
[فنّاوری غذا] پرندة مادة بالغ اهلی متعلق به سردة ماکیان (Galus) و راستة ماکیان‌سانان که بیش از هجده ماه سن داشته باشد

 

مرغ  چرخ‌کرده                                         chicken mince,
 ground chicken
[ فنّاوری غذا] گوشت چرخ‌کردة حاصل از مرغ

 

مرغ  گوشتی                             broiler, chicken broiler,
 broiler chicken
[فنّاوری غذا] نژادهای زودرشد مرغ که معمولاً در ظرف 9 تا 12 هفته برای تولید گوشت پرورش داده می‌شوند

 

مرمری  شدن                                                       marbling
[فنّاوری غذا] به وجود آمدن رگه‌های چربی بین ماهیچه‌های دام همزمان با افزایش سن

 

مزاحمت  دیواره                                        wall constraint
[هوایی] مزاحمت دیواره‌های آزمونگاه به‌دلیل ناهمراستایی با جریان سیال که موجب واپیچش جریان حول مدل می‌شود

 

مزارستان                                                   graveyard
[باستان‌شناسی] محدوده‌ای برای تدفین مردگان در پیرامون یک بنای مذهبی

 

مزایای فرصتهای تفریحی                   recreation benefits
[گردشگری] دستاوردهای مثبت یا پیشرفتهای حاصل از مشارکت مردم در فرصت‍های تفریحی

 

مژک                                                            cilium  
[ß میکرب] زائدة رشته‌مانندی که به تعداد فراوان بر روی سطح یاخته یافت می‌شود و به تغذیه و جابه‌جایی آن کمک می‌کند
٭ این واژه مصوب فرهنگستان اول است.
مژک‌داران                                                  ciliophora
[ß میکرب] شـاخه‌ای از تک‌یاختـه‌ها که سطح آنها با مژک پوشیده شده است
٭ این واژه مصوب فرهنگستان اول است.

 

مسافت اُفت                                               decay distance
[ß اقیانوس‌شناسی] فاصله‌ای که موج اقیانوس پس از تشکیل طی می‌کند تا به موج مرده تبدیل شود

 

مسافر ایستاده                                                      standees
[درون‌شهری] تعداد مسافران ایستاده در یک وسیلة نقلیة عمومی

 

مسافر  جانشین                   replacement of a traveller
[گردشگری] شخص ثالثی که بر طبق شرایط مندرج در قرارداد مسافرتی می‌تواند به‌ جای مسافر اصلی از خدمات گردشگری استفاده کند

 

مسافرشمار خودکار
 automatic passenger counter, APC
[درون‌شهری] سامانه‌ای خودکار برای شمارش مسافران ورودی و خروجی یک وسیلة نقلیة عمومی

 

مسافرکیلومتر                                passenger kilometers
[درون‌شهری] تعداد کل مسافران سامانة حمل ‌و نقل عمومی در واحد زمان ضربدر مسافت سفر به کیلومتر

 

مستقل  ←  کمانه‌کشی مستقل

 

مسری                                                              contagious
[علوم سلامت] ویژگی بیماری واگیرداری که مستقیماً از یک میزبان به میزبان دیگر منتقل می‌شود

 

مسلح کردن                                                           arming
[نظامی] تغییر وضعیت سلاح یا مهمات از حالت ضامن به حالت آماده برای شروع آتش

 

مسواک                                                              Salvadora
[گیاهی] سرده‌ای از مسواکیان درختی کوچک یا درختچه‌ای با پنج‌ گونه که بومی خاورمیانه است؛ تنة آنها کج و معوج با قطر کمتر از 30 سانتی‌متر است و پوست تنه‌شان سفید و خشن و پوست ریشه قهوه‌ای روشن است و برگهای بالغ آنها ضخیم و چرمی و گلهایشـان کوچک و سفید متمایل به سبز است؛ بوی این گیاهان شبیه به شاهی و مزة آنها گرم و تند است

 

مسواکیان                                                  Salvadoraceae
[ گیاهی ] تیره‌ای از کلم‌سانان درختی یا درختچه‌ای با سه سرده و حدود دوازده گونه که در مناطق گرم و خشک می‌رویند و گلهای منظم و کوچک و معمولاً چهارپر دارند که در گل‌آذینهای دسته‌ای (fascicles) به‌ صورت مجتمع قرار گرفته‌اند و برگهای آنها ساده و علفی یا چرمی با آرایش کامل و متقابل است

 

مسیر                                                                         path
[درون‌شهری] در برنامه‌ریزی شهری، مجموعه‌ای از رابطها که در آن همیشه گره پایانیِ رابط قبلی در حکم گره آغازینِ رابط بعدی است

 

مسیر  برآورد                                                     cruise line
[جنگل] مسیر حرکتی که در طول آن داده‌ها به‌ صورت پیوسته‌ در بازه‌های ازپیش‌تعیین‌شده ثبت می‌شود

 

مسیر تبادل تجمعی
 associative interchange pathway
[شیمی] مسیر آن دسته از واکنشهای جانشینی که در آنها سرعت واکنش تحت تأثیر ماهیت لیگاند ورودی قرار می‌گیرد، ولی بسیاری از مولکولهای واسط مشاهده نمی‌شوند

 

مسیر  موج  مماسی                        tangential wave path
[فیزیک] مسیر موج رادیوییِ درحال‌انتشاری که موازی سطح زمین است
مسئلة  بستار                                         closure problem
[جَوّ] مشکلی در نظریة تلاطم ناشی از فزونی مجهولها بر معادله‌ها

 

مسئول  کشتی شکسته                            wreck master 2
[دریایی ] فردی که صاحب کشتی شکسته یا بازگردان، مسئولیت مراقبت از کشتی شکسته و اموال آن را به او واگذار می‌کند

 

مشارکت در قدرت  ←  همفرمانی

 

مشاورة  مسافرتی                             travel consulting
[گردشگری] ارائة اطلاعات و توصیه‌های لازم از طرف دست‌اندرکاران گردشگری به مسافران یا مشتریها

 

مشی  دانش‌محور                knowledge-based platform
[ گردشگری] رویکردی در گردشگری در دهة 90 میلادی که در آن کوشش می‌شد مشی‌های قبلی را از طریق تأکید بر استفادة درست از فنون علمی در شناخت گردشگری ارتقا دهند

 

مشی  سازگار                                   adaptancy platform
[گردشگری] رویکردی پرطرفدار در گردشگری از دهة 80 میلادی که در آن گزینه‌هایی مانند گردشگری پایدار و طبیعت‌گردی به گزینه‌هایی دیگر مانند گردشگری انبوه ترجیح دارد

 

مشی  سودمحور                                advocacy platform
[گردشگری] رویکرد حاکم بر گردشگری پیش از دهة 70 میلادی در نظام سرمایه‌داری که در آن گردشگریِ بیشتر به معنای سود بیشتر بود، بدون توجه به تبعات زیانبار این رویکرد بر منابع طبیعی

 

مطالعة بوم‌شناختی                                 ecological study
[علوم سلامت] مطالعه‌ای تحلیلی که در آن واحد تحلیل به‌ جای فرد، جمعیت یا گروههای افراد است

 

مطالعة پیگیر                                           follow-up study
[علوم سلامت] هر گونه مطـالعة آینده‌نگر که بر روی فرد یا جمعیت انجام شود

 

مطالعة  تجربی                                   experimental study
[علوم سلامت] گونه‌ای مطالعه که در آن پژوهشگر عمداً یک یا چند عامل را تغییر می‌دهد و سایر شرایط مطالعه را ثابت نگه می‌دارد تا اثرات این کار را تحلیل کند

 

مطالعة  تحلیلی                                       analytical study
[علوم سلامت] گونه‌ای مطالعه برای آزمون فرضیه یا تعیین رابطة میان حداقل دو متغیر

 

مطالعة  توصیفی                                    descriptive study
[علوم سلامت] گونه‌ای مطالعه‌ که منحصراً برای توصیف توزیع متغیرهای موجود طراحی می‌شود

 

مطالعة  راهنما                                                  pilot study,
 pilot investigation
[علوم سلامت] بررسی و آزمون اولیه و محدود روشها و فرایندهایی که در صورت داشتن قابلیت اجرا در یک مطالعة بزرگ‌تر و در سطح وسیع‌تر مورد استفاده قرار خواهد گرفت

 

مطالعة شیوع  ←  مطالعة مقطعی

 

مطالعة  طولی                                      longitudinal study
[علوم سلامت] هر گونه مطالعه‌ای که بر روی یک گروه در طول زمان انجام شود

 

مطالعة  مداخله‌ای                           interventional study,
 intervention study
[علوم سلامت] گونه‌ای مطالعه که مستلزم تغییر عمدی در بعضی از متغیرهای مستقل است
مطالعة  مشاهده‌ای                          observational study,
 nonexperimental study
[علوم سلامت] مطالعة همه‌گیرشناختی که هیچ‌گونه مداخله‌ای در آن انجام نمی‌شود و داده‌ها از طریق مشاهده جمع‌آوری می‌شود

 

مطالعة  مقطعی                              cross-sectional study
[علوم سلامت] گونه‌ای مطالعه که در آن شیوع یا ارتباط متغیرهای مورد نظر در شرایط موجود در یک جامعة معین و در مقطع زمانی خاصی بررسی می‌شود
متـ . مطالعة  شیوع                              prevalence study

 

مطالعة  موردشاهدی                            case control study
[علوم سلامت] گونه‌ای مطالعه‌ که در آن سابقة متغیرهای مستقل در دو گروه دارای متغیر وابسته و فاقد آن مقایسه می‌شود

 

مطالعة  موردهم‌گروهی                         case cohort study
[علـوم سلامت] مطالعه‌ای که در آن کل هم‌گروه به‌عنوان شاهد انتخاب می‌شود

 

مطالعة موردی                                                   case study
[علوم سلامت] مطالعة‌ یک مورد با دقت فراوان و ذکر جزئیات آن

 

مطالعة  هم‌گروهی                                          cohort study
[علوم سلامت] مطالعه‌ای تحلیلی که در آن زیرگروههای یک جمعیت معین بر مبنای میزان مواجهه (exposure) با یک عامل مشخص در حال و گذشته ارزیابی می‌شوند

 

مطالعة هم‌گروهی آینده‌نگر        prospective cohort study
[علوم سلامت] نوعی مطالعة هم‌گروهی که در آن دو گروه را در زمان حال زیر نظر می‌گیرند و بیماری آنها را در آینده نیز پیگیری می‌کنند

 

مطالعة  هم‌گروهی تاریخی ←  مطالعة  هم‌گروهی گذشته‌نگر

 

مطالعة  هم‌گروهی  گذشته‌نگر
 retrospective cohort study
[علوم سلامت] نوعی مطالعة هم‌گروهی که در آن داده‌ها از زمان گذشته جمع‌آوری می‌شود و در آینده پیگیری نمی‌شود
متـ . مطالعة هم‌گروهی تاریخی        historical cohort study

 

معادلة یونی کل                            total ionic equation
[شیمی] معـادلة یک واکنش شیمیـایی که در آن تمـام یونـهای واکنش‌دهنده‌ها نشان داده می‌شود

 

معادلة یونی نهایی                           net ionic equation
[شیمی] معادلة شیمیایی یک واکنش در محلول که در آن یونهای تماشاچی (یا ناظر) حذف شده‌اند تا تغییر شیمیایی واقعی را نشان دهند

 

معلولیت شنوایی                                   hearing handicap
[ß شنوایی‌شناسی] هر عیب ناشی از آسیب‌شنوایی یا کم‌توانی شنوایی که فرد را از انجام فعالیتهای معمول باز‌دارد

 

معیارهای کیفیت هوا                           air quality criteria
[محیط‌زیست] سطحی از آلودگی هوا و مدت تماس با آن که چنانچه از آن اندازه فراتر رود، اثرات منفی بر تندرستی و بهزیستی می‌گذارد

 

مغز پساپیشین                                            diencephalon,
 interbrain, betweenbrain
[پایة پزشکی] بخش انتهایی پیشامغز که به میان‌مغز متصل است

 

مغز  پیشاپسین                                       metencephalon,
 afterbrain
[پایة پزشکی] بخش پیشین پس‌مغز که به میان‌مغز متصل است

 

مغز  پیشین                              telencephalon, endbrain
[پایة پزشکی] یکی از دو قسمت پیش‌مغز که مخ را تشکیل می‌دهد
مغزه                                                                        core
[ریاضی] برای زیرگروهی از یک گروه، بزرگترین زیرگروه نرمال جزء آن زیرگروه

 

مغزة  طوقه                                bead core, bead bundle
[تایر] بخش میانی طوقه، شامل چندین سیم که با آمیزه‌ای لاستیکی پوشیده شده‌اند و به شکل حلقه درآمده‌اند

 

مغناطیس‌سنج  مطلق                absolute magnetometer
[ ژئـوفیـزیک ] دستگـاهی بـرای انـدازه‌گیـری شـدت مـیدان مغناطیسی بدون ارجاع به نتایج حاصل از دستگاههای مغناطیسی دیگـر

 

مقادیر روزانة  مبنا  
       daily reference values, DRVs
[تغذیه] مجموع مقادیر مندرج در برچسبهای اطلاعات تغذیه‌ایِ مواد غذاییِ مصرفی در طول روز، فارغ از هرگونه توصیة تغذیه‌ای

 

مقاومت                                                              resistance
[روان‌شناسی] در روان‌درمانی، تصمیم آگاهانه یا ناآگاهانه برای عدم همکاری با درمانگر در برخی زمینه‌ها

 

مقاومت  انتقالی                          transference resistance
[روان‌شناسی] در روان‌کاوی، مقاومت بیمار در برابر طرح موضوعات ناخودآگاهانه، با سکوت یا ابراز احساسات عشق یا نفرت منتقل‌شده از روابط گذشته، به شخص روان‌کاو

 

مقاومت  به  خوردگی                       corrosion resistance
[ß خوردگی] توانایی فلز در برابر خوردگی در یک محیط خورنده

 

مقاومت  سایشی                                abrasion resistance
[ß خوردگی] توانایی ماده برای حفظ ظاهر و ساختار اولیه، هنگامی که در معرض مالش (rubbing) یا کاردک‌زنی (scraping) یا برخورد (impingement) قرار می‌گیرد

 

مقدار  روزانه                                           daily value, DV
[ تغذیه] اصطلاحی بر روی برچسبهای مواد غذایی، حاوی دو دسته اطلاعات مرجع (به‌درصد) که یکی مربوط به دریافتهای روزانه و دیگری مربوط به مقادیر روزانة مبنا است و برای راهنمایی مصرف‌کنندگان در انتخاب رژیم غذایی سالم درج می‌شود

 

مقطّع  ←  اجرای مقطّع

 

مقیاس  اسمی  ←  مقیاس اصلی

 

مقیاس  اصلی                                             principal scale
[نقشه‌برداری] مقیاس کرة ساده‌شده‌ای برای توصیف بیضوی زمین که معادل نسبت شعاعهای آن دو به یکدیگر است
متـ . مقیاس  اسمی                                   nominal scale
      مقیاس  توصیفی                            verbal map scale
[نقشه‌برداری] نسبت یک فاصلة کوتاه بر روی نقشه به همان فاصله بر روی بیضوی زمین که با یک جمله بیان می‌شود

 

مقیاس  چرخندی                                       cyclonic scale
[جَوّ] مقیاس سامانه‌های پُرفشار و کم‌فشار کوچندة (یا امواج چرخندی) وَردسپهر با طولِ‌موج 1000 تا 4000 کیلومتر
متـ . مقیاس  همدیدی                               synoptic scale

 

مقیاس  دینامیکی                                       dynamic scale
[هوایی ] نسبت جریان پیرامون مدل به جریان پیرامون هواگرد

 

مقیاس  زنگ‌زدگی                                   rust grade scale
[ß خوردگی ] مقیاسی که مقدار زنگ‌زدگی فلز را در واحد سطح نشان می‌دهد
مقیاس  سرعت                                                speed scale
[ نقشه‌برداری ] نوعی مقیاس ترسیمی که با استفاده از آن می‌توان آهنگ سرعت کشتی برداشت یا مسافتی را که در یک زمان مشخص طی کرده است به‌راحتی تعیین کرد

 

مقیاس طبیعی  ←  مقیاس عددی

 

مقیاس ظرفیت حمل                            deadweight scale,
 displacement scale
[دریایی] جدولـها و نمودارهایی که نشان‌دهندة مقدار بار بارگیری‌شده بر حسب تن با توجه به موجودی سوخت و دیگر عوامل و نیز آبخور کشتی در آب شور یا شیرین است

 

مقیاس عددی                                          numerical scale
[نقشه‌برداری] نسبت ابعاد خطی نقشه به ابعاد خطی واقعی بیان‌شده
متـ . مقیاس طبیعی                                     natural scale
      مقیاس کسری                                      fractional scale

 

مقیاس عرضی                                              latitude scale
[نقشه‌برداری] نوعی مقیاس ترسیمی که در آن کناره‌های شرقی و غربی نقشه بر حسب درجه و دقیقه تقسیم‌بندی می‌شود

 

مقیاس کسری  ←  مقیاس عددی

 

مقیاس کناری                                                 border scale
[نقشه‌برداری] مقیاسی که در امتداد لبة نقشه رسم می‌شود

 

مقیاس لگاریتمی                                   logarithmic scale
[نقشه‌برداری] مقیاسی که بر اساس لگاریتم اعداد هم‌فاصلة پیاپی مدرج شده باشد

 

مقیاس  معادل                                        equivalent scale
[ نقشه‌برداری ] نسبت فاصلة کوتاهی بر روی نقشه به فاصلة نظیر آن بر روی زمین

 

مقیاس  نسبی  ←  مقیاس ویژه

 

مقیاس نقشه                                                       map scale
[نقشه‌برداری] نسبت فاصلة میان دو نقطه بر روی نقشه به فاصلة همان دو نقطه بر روی زمین

 

مقیاس  ویژه                                             particular scale
[نقشه‌برداری] نسبت یک فاصلة بسیار کوتاه بر روی نقشه در هر نقطه و در هر جهت به طول بیضوی که در تهیة نقشه از آن استفاده شده است
متـ . مقیاس نسبی                                     relative scale

 

مقیاس همدیدی  ←  مقیاس چرخندی

 

ملت دولتجو                                            non-state nation
[سیاسی] ملت یا قومی که برای تشکیل کشور مستقل خود تلاش می‌کند

 

ملخ  اَبَرصوتی                                 supersonic propeller
[هوایی] ملخی که بخش اعظم سطح پرّه‌های آن برای کار در سرعت نسبی اَبَرصوتی طراحی شده است

 

ملزومات پارچه‌ای                                                  linen,   
 household linen
[گردشگری] پوشاک یا پیش‌بند یا ملزومات پارچه‌ای تخت یا ملزومات پارچه‌ای میز یا ملزومات حوله‌ای که از الیاف کتان بافته شده باشد

 

ملزومات پارچه‌ای تخت                                      bed linen,
 bedclothes
[ گردشگری] ملزومات پارچه‌ای قابل شستشوی تخت، مانند ملافه و شمد و روبالشی
ملزومات پارچه‌ای میز                                     table linens
[گردشگری] رومیزی و دستمال سفره و بقیة ملزومات پارچه‌ای که برای مهیا ساختن و چیدن میز غذا به کار می‌رود

 

ملزومات حوله‌ای                                      bathroom linen
[گردشگری] انواع حوله و دیگر ملزومات پارچه‌ای که در حمام کاربرد دارد

 

ملی ـ بین‌المللی                                              intermestic
[سیاسی] ویژگی موضوعات پیش‌ روی یک دولت که هم جنبة داخلی و هم جنبة بین‌المللی دارد

 

منبع اطلاعاتی                                 information source,
 information resource
[کتابداری] هر سازمان یا شخص یا مدرکی که اطلاعات از آن اخذ می‌شود

 

منبع پهنه‌ای                                                    area source
[محیط‌زیست] منابع آلودگی پرشمار در یک منطقه

 

منبع ثابت                                             stationary source
[محیط‌زیست] ساختمان یا سازه یا تأسیساتی که در هوا آلاینده منتشر می‌کند یا ممکن است منتشر کند

 

منبع متحرک                                              mobile source
[محیط‌زیست] هر شیء متحرک انتشاردهندة آلودگی

 

منبع  نانقطه‌ای                                      non-point source
[محیط‌زیست] آلودگی از یک منطقة گسترده و نه از نقطه‌ای معین

 

منبع  نقطه‌ای                                                 point source
[محیط‌زیست] هر منبع آلودگی منفرد قابل تشخیص

 

مَنجید                                                    carcass, casing 2
[تایر] استخوان‌بندی یا بخشی از ساختار تایر، شامل لایه‌هایی که از یک طوقه تا طوقة دیگر کشیده شده‌اند و تسمه‌‌ها و رویه بر آن قرار می‌گیرند

 

منحنی قد‌‌‌ ‌ـ سن                             height-for-age curve
[ تغذیه] نوعی منحنی برای ارزیابی‌ قد کودک در سنهای مختلف در مقایسه با منحنی استاندارد

 

منحنی  وزن ـ سن                        weight-for-age curve
[ تغذیه] نوعی منحنی برای ارزیابی رشد و وزن کودک در سنهای مختلف در مقایسه با منحنی استاندارد رتبه‌بندی درصدی وزن

 

منحنی  وزن ـ قد                    weight-for-length curve
[ تغذیه] نوعی منحنی برای ارزیابی رشد و قد کودک در سنهای مختلف در مقایسه با منحنی استاندارد بدون در نظر گرفتن سن

 

منش  نراندامه‌ای ←  شخصیت نراندامه‌ای

 

منشور یخی                                                         ice prism
[جَوّ] یخ‌بلوری با سطح بلورین کاملاً آشکار در سطح قاعده‌ها و وجه‌ها

 

منطقة آتش                                                     zone of fire
[نظامی] منطقه‌ای که در تیررس یک یگان زمینی یا یک کشتی پشتیبان است

 

منطقة تجمع                                        assembly area
[نظامی] منطقة استقرار یگان پیش از آغاز عملیات، برای تدارک مقدمات لازم

 

منطقة  توجه                                       area of interest
[نظامی] منطقة تحت فرمان فرمانده که متناسب با اهداف جاری عملیات، منطقة نفوذ و مناطق همجوار آن را شامل می‌شود و تا خاک دشمن نیز گسترش می‌یابد
منطقة  جداسازی                                     separation zone
[دریایی] منطقه‌ای که در آن مسیر حرکت کشتیها در چارچوب طرح جداسازی تردد از هم جدا شده است

 

منطقة  صوتی                                                 register
[موسیقی] بخش خاصی از گسترة صوتیِ یک ساز یا صدای انسان یا قطعة موسیقی

 

منطقة  ورود‌ممنوع                       vessel exclusion zone
[دریایی] منطقه‌ای در دریا که کشتیهای عبوری و قایقهای ماهیگیری حق ورود به آن را ندارند

 

منطقة  ویژه                                                    special area
[دریایی] منطقه‌ای در دریا که به ‌دلیل شرایط بوم‌شناختی و اقیانوس‌شناختی و حجم تردد نیاز به اجرای روشهای خاص برای پیشگیری از آلودگی دارد

 

منظرگشت                                        panoramic tour
[گردشگری] مشاهدة نمای کلی یک شهر یا منطقه بدون بازدید از آن

 

منظره  ← دید

 

منورانداز اضطرار                                            distress gun
[دریایی] وسیله‌ای که از آن برای پرتاب منور چتری استفاده می‌کنند

 

مواجهة انباشتی                             cumulative exposure
[محیط‌زیست] مجموع دفعاتی که یک اندامگان در مدتی معین با یک مادة شیمیایی تماس پیدا می‌کند

 

موبنداک                                                        trichobezoar
[ تغذیه] تـوده‌ای متشکل از مو که ممکن است باعث انسداد لولة گوارش شود

 

موج  اطلاعاتی                                     information wave
[کتابداری] مرحله‌ای از تمدن که در آن صنایعِ متکی بر پردازش اطلاعات در زمرة عوامل غالب در اقتصاد هستند

 

موج  جبهة  سرد                                     cold-front wave
[جَوّ] سامانه‌ای کم‌فشار که در امتداد جبهة سرد گسترش می‌یابد

 

موج  جبهة  گرم                                   warm-front wave
[جَوّ] سامانه‌ای کم‌فشار که در امتداد جبهة گرم گسترش می‌یابد

 

موج‌زدگی                                                              surging
[هوایی] نقص در عملکرد تونل باد که مشخصة آن ضربانهای بسامد پایین یا غیرمعمول در سرعت و جریان و فشار است

 

موج کِشَندی                                 tide wave, tidal wave
[ß اقیانوس‌شناسی، زمین] موجی که بر اثر نیروهای کِشَندزا به ‌وجود می‌آید و دورة تناوب بلندی دارد

 

موج  مستقیم                                                  direct wave
[ژئوفیزیک] موجی که فاصلة میان چشمه و گیرنده را مستقیم می‌پیماید

 

موخور                                                                Loranthus
[گیاهی] سرده‌ای از موخوریان نیمه‌انگلی که بر روی شاخه‌های درختان چوبی رشد می‌کنند

 

موخوریان                                                    Loranthaceae
[ گـیاهی ] تیـره‌ای از صـندل‌سانـان درخـتی یـا درختـچه‌ای با حدود 65 سرده و 850 گونة انگلی گل‌دار که برخی از گیاه‌شناسان یـازده سـرده و 450 گـونة شنـاخـته‌شـده بـه‌ نـام دارواش (mistletoe) از تیرة دارواشیان (Viscaceae) را نیز در درون این تیره قرار داده‌اند
مورد                                                                             case
[علوم سلامت] 1. فردی که بیماری یا اختلال یا وضعیتی خاص دارد 2. بیماری یا شرایط خاص مورد مطالعه‌ای که در یک فرد یا جمعیت یا گروه خاص مشاهده می‌شود

 

مورد                                                                      Myrtus
[ گیـاهی] سـردة درختچه‌ای همیشـه‌سبز یا درختـی کوتـاه با یک یا دو گونه از موردیان که بومی جنوب اروپا و افریقای شمالی هستند

 

موردیان                                                            Myrtaceae
[گیاهی] تیـره‌ای از موردسانان درختچه‌ای یا درختی با حدود 150 سرده و 3300 گونه که بیشتر در نواحی گرمسیری پراکنده هستند و برگهای اغلب آنها چرمی با غده‌های ترشحی روغنی است و برخی از اعضای آن مانند اوکالیپتوس از نظر اقتصادی اهمیت بسیار دارد

 

موقعیت تَرازش                                    level-off position
[هوایی] موقعیتی که در آن هواگرد به افزایش یا کاهش ارتفاع خاتمه می‌دهد و حرکت نسبتاً افقی را آغاز می‌کند

 

موگیابنداک                                        trichophytobezoar
[تغذیه] توده‌ای متشکل از مو و باقی‌مانده‌های هضم‌نشدة گیاهی که ممکن است باعث انسداد لولة گوارش شود

 

موگیری                                                               dehairing
[فنّاوری غذا] جدا کردن مو از پوست لاشه از طریق در آب جوش‌ قرار دادن یا کز دادن یا روشهای شیمیایی

 

مولکول چنداتمی                       polyatomic molecule
[شیمی] مولکولی با بیش از دو اتم

 

مومیایی                                                                mummy
[باستان‌شناسی] جسد انسان یا حیوان که بافتهای آن به شیوة طبیعی یا مصنوعی حفظ شده باشد

 

مومیایی کردن                                          mummification
[باستان‌شناسی] روشی برای حفظ جسد که در آن امعا و احشا و مغز را پیش از خواباندن جسد در کربنات سدیم از بدن خارج می‌کردند و سپس در نوارهای پارچه‌ای می‌پیچیدند

 

مومیایی‌نقاب                                             mummy mask,
 mummy portrait
[باستان‌شناسی] نقابی گچی یا چوبی که سیمای متوفی را بر روی آن نقش می‌کردند و آن را بر روی سر جسد مومیایی‌شده قرار می‌دادند

 

مویَک                                                           pilus   
[ß میکرب] زائدة رشته‌مانند ظریفی که به تعداد فراوان در سطح برخی از باکتریها یافت می‌شود و خصوصیات پادگنی و عملکردهای جنسی یاخته از آن منشأ می‌گیرد

 

مویَکینه                                                           pilin
[ß میکرب] پروتئین تشکیل‌دهندة مویَک باکتری

 

مِه  اَبَر‌سرد                                              supercooled fog
[جَوّ] مِه دارای قطرکهای آب مایع در دمای پایین‌تر از صفر درجة سلسیوس

 

مهاربند                                                   bedding ground
[جنگل] محل بستن بالون بینه‌بَری

 

مهار تراورس ←  مهار ریل‌بند

 

مهار تکانه                                                impulse control
[روان‌شناسی] تحت اختیار درآوردن تکانه‌های جنسی و پرخاشگرانه
مهار ریل‌بند                            tie anchor, ballast check,
 sleeper anchor, ballast anchor
[ریلی] قطعه‌ای از سـنگ یا بتـن که برای ایـجاد مقاومـت اضافی میان پارسنگ و عرشة پلهای بتنی کار می‌گذارند
متـ . مهار تراورس

 

مهارلایه                                                                 breaker
[تایر] منسوجی با پوشش لاستیکی که بین مَنجید و رویه قرار می‌گیرد و ضمن حفاظت از مَنجید، رویه را نیز تقویت می‌کند

 

مهره‌شکاف                                                    spina bifida,
 hydrocele spinalis, cleft spine
[پایة پزشکی] شکاف مادرزاد مهره‌ها به‌ صورت آشکار یا پنهان

 

مهره‌شکاف  آشکار                     spina bifida manifesta,
 spina bifida aperta
[پایة پزشکی] مهره‌شکاف‍ی ـ که از روی سطح خارجی بدن قابل تشخیص است و شامل همة انواع مهره‌شکافهای کیسه‌ای و شمار اندکی از انواع مهره‌شکافهای پنهان نیز می‌شود

 

مهره‌شکاف پسین                        spina bifida posterior
[پایة پزشکی] مهره‌شکاف‍ی که در آن بیرون‌زدگی به ‌سمت پسین ستون مهره‌ها رخ دهد

 

مهره‌شکاف پنهان                             spina bifida occulta
[پایة پزشکی] مهره‌شکاف‍ی که آسیبهای آن درون ‌ستون مهره‌ها باقی می‌ماند و از روی سطح خارجی بدن قابل تشخیص نیست

 

مهره‌شکاف  پیشین                         spina bifida anterior
[پایة پزشکی] مهره‌شکاف‍ی که در آن بیرون‌زدگی به ‌سمت پیشین ستون‌ مهره‌ها رخ دهد و اغلب با رشد ناقص احشا/ اندرونة (viscera) شکمی و صدری همراه است

 

مهره‌شکاف  کیسه‌ای                        spina bifida cystica
[پایة پزشکی] مهره‌شکاف‍ی که در آن بیرون‌زدگی کیسه‌مانندی شکل می‌گیرد

 

مهمات‌بَر  ←  ناو مهمات‌بَر

 

مهمات تهدیدنگر                   threat-oriented munitions
[نظامی] مهماتی که برای خنثی‌سازی تهدیدهای معینی در نظر گرفته می‌شود

 

مهمات عمل‌نکرده                                                        dud
[نظامی] مهماتی که از ابتدا آن ‌طور که باید مسلح نشده یا پس از مسلح شدن عمل نکرده است

 

میان‌دکل                               intermediate support spar
[جنگل] دکل درختی واقع در بین سردکل و ته‌دکل برای نگهداری سیم‌نقالة چنددهانه

 

میانگین خیز کِشَند                                mean rise of tide
[ß اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] ارتفاع میانگین فراکِشَند بالای سطح مبنا

 

میانگین  سرعت  قطعه‌راه                   space mean speed,
 average travel speed
[درون‌شهری] میانگین سرعت جریان عبور که با توجه به نسبت طول یک قطعه از راه به میانگین زمان سفر وسایل نقلیه در آن قطعه محاسبه می‌شود

 

میانگین سرعت لحظه‌ای                        time mean speed
[درون‌شهری ] میانگین سرعت خودروهایی که از یک نقطه در راه یا خط عبور گذر می‌کنند
میان‌لا                                  body ply insert, squeegee,
 insulation
[تایر] لایة بسیار نازک لاستیکی که موجب کاهش تمرکز تنش بین لایه‌ها می‌شود

 

میان‌مغز                               mesencephalon, midbrain,
 midbrain vesicle
[پایة پزشکی] بخشی از مغز که از بخش میانی سه حفرة اولیة لولة عصبی رویانی تکوین می‌یابد

 

میان‌مغزبُری                                      mesencephalotomy
[پایة پزشکی] ایجاد برشهایی در میان‌مغز به‌ویژه در صفحة اتصالی مسیرهای درد، برای تسکین درد

 

میخک                                                                 Dianthus
[گیاهی] سرده‌ای از میخکیان اغلب علفی کوتاه یک‌ساله یا چندساله با حدود 300 گونه که در حاشیة باغها می‌رویند؛ تمام گونه‌های این سرده عمدتاً بومی نیمکرة شرقی هستند و در نواحی مدیترانه‌ای یافت می‌شوند

 

میخک درختی                                               Pittosporum
[گیاهی] سرده‌ای از کرفس‌سانان با 200 گونة درختی یا درختچه‌ای به ارتفاع 2 تا 30 متر که دارای برگهای ساده با آرایش مارپیچی یا فراهم و حاشیة صاف یا کمی موّاج و گلهای خوشبو به صورت منفرد یا چتری یا دیهیم است؛ میوة آنها پوشینة چوبی دارد و دانه‌هایشان با مادة صمغ‌مانندی پوشیده شده است

 

میخک‌درختیان                                         Pittosporaceae
[گیاهی] تیره‌ای از کرفس‌سانان درختی یا درختچه‌ای یا بالارونده با ده سرده و 200 گونه که در مناطق استوایی و گرمسیری می‌رویند

 

میدان برف                                                         snowfield
[جَوّ] 1. پهنة وسیعی از زمین پوشیده از برف یا یخ با سیما و ترکیبی نسبتاً هموار و یکنواخت 2. در یخسارشناسی، منطقه‌ای با پوشش برف دائمی

 

میدان خاکستر                                                      ash field
[زمین] ناحیة کم‌ و بیش مشخصی پوشیده از خاکستر آتشفشانی

 

میدان  گدازه                                                       lava field
[زمین] ناحیة کم‌وبیش مشخصی پوشیده از روانه‌های گدازه

 

میدان  گرانی                                                gravity field,
 gravitational field
[ژئوفیزیک] میدان ربایش گرانشی در سطح یک سیّاره یا دیگر اجسام آسمانی
متـ . میدان گرانی زمین                   Earth’s gravity field

 

میدان گرانی زمین  ←  میدان گرانی

 

میدان یخ                                                               ice field
[جَوّ] پهنه‌ای وسیع از یخِ دریایخ یا کلاهک یخی یا فلات‌یخ

 

میزان تعدیل‌یافته                                         adjusted rate
[علوم سلامت] سنجه‌ای که میزان یک رخداد را در یک جمعیت در مدت زمان معین با استفاده از روش تعدیل معین می‌کند

 

میزان جریان پیاده                           pedestrian flow rate
[درون‌شهری] تعداد افرادی که از یک نقطه در واحد زمان عبور می‌کنند

 

میزان جریان خدمت‌دهی                       service flow rate
[درون‌شهری] حداکثر تعداد افراد یا وسایل نقلیه‌ای که می‌توانند به طور پیوسته در وضعیت عادی و در زمان مشخص از قطعه‌ای از راه مطابق با مقررات و با حفظ سطح کارایی تردد کنند
میزان خام                                                          crude rate
[علوم سلامت] سنجه‌ای که فراوانی وقوع یک رخداد را در کل جمعیت در مدت زمان معین نشان می‌دهد

 

میزان کانی استخوان           bone mineral content, BMC
[تغذیه] مقدار استخوان تجمع‌یافته در بدن قبل از قطع رشد که بر حسب گرم در یک سانتیمتر مکعب استخوان بیان می‌شود

 

میزان ویژه                                                     specific rate
[علوم سلامت] سنجه‌ای که فراوانی وقوع یک رخداد را در یک زیرگروه خاص از جمعیت در مدت زمان معین نشان می‌دهد

 

میکرب                                                         microbe
[ß میکرب] 1. اندامگانهای میکروسکوپی شامل برخی جلبکها و باکتریها و قارچها و تک‌یاخته‌ها و ویروسها 2. هر اندامگان میکروسکوپی بیماری‌زا

 

میکرب‌ایستان                                        microbistatic
[ß میکرب] هر ماده یا عاملی که رشد و تکثیر دستِ‌‌کم برخی از انواع میکرب‍های موجود در فضای تحت اثر خود را متوقف می‌کند

 

میکرب‌شناسی                                      microbiology
[ß میکرب] مطالعة ریزاندامگانها و ارتباطات و اثرات آنها بر دیگر اندامگانها و نیز محیط

 

میکرب‌شناسی بالینی                  clinical microbiology
[ß میکرب] شاخه‌ای از میکرب‌شناسی که به مطالعة بیماریهای عفونی می‌پردازد

 

میکرب‌شناسی  پزشکی              medical microbiology
[ß میکرب] شاخه‌ای از میکرب‌شناسی که به مطالعة میکرب‍های بیماری‌زا در انسان می‌پردازد

 

میکرب‌شناسی  صنعتی            industrial microbiology
[ß میکرب] شاخه‌ای از میکرب‌شناسی که به نحوة استفاده از میکرب‍ها یا فراورده‌های میکربی برای تولید مواد غذایی و کالاهای آرایشی و بهداشتی و جز آن در مقیاس صنعتی یا تجاری می‌پردازد

 

میکرب‌شناسی محیطی      environmental microbiology
[ß میکرب] شاخه‌ای از میکرب‌شناسی که به مطالعة برهم‌کنش میکرب‍ها و محیط‌زیست می‌پردازد

 

میکرب‌شناسی مولکولی          molecular microbiology
[ß میکرب] مطالعة میکرب‍ها با استفاده از فنّاوریهای تشخیص مولکولی

 

میکرب‌کُش                                             microbicide
[ß میکرب] هر ماده یا عاملی که میکرب‍های موجود در فضای تحت اثر خود را می‌کشد

 

میکروسکوپ فراصوتی  ←  ریزبین فراصوتی

 

میل‌جوش                                                           stud weld
[متالورژی] اتصال میان یک میله یا پایه و قطعة اصلی

 

مِیل‌سنج                                                       inclinometer
[ژئوفیزیک] وسیله‌ای برای اندازه‌گیری زاویة مِیل مغناطیسی

 

میلة اتصال                                                             tie bar 
[درون‌شهری] میلة فولادی خمیده‌ای که در محل اتصال دالهای بتنی (slab) برای جلوگیری از جدا‌ شدن آنها از یکدیگر کار می‌گذارند

 

میلة محافظ                                         fuse pin, fuse bolt
[هوایی] اتصال ضعیف مکانیکی در نقطة پُرتنش سازه مانند موتور و ارابة فرود
مین‌روب                                              mine sweeper
[نظامی] شناور چوبی پیشرفته‌ای که به موتورهای غیرمغناطیسی و تجـهیزات ویژة روبش مـینهای ضربـتی و صـوتی و مغناطیسی مجهز است

 

مین‌روبی                                            mine sweeping
[نظامی] جمع‌آوری مینهای دریایی با مین‌روب

 

مین‌ ضربه‌ای                                           contact mine
[نظامی] مینی که به محض اصابت به چیزی منفجر می‌شود

 

مین‌گذار                     mine layer, mine planter ship
[نظامی] شناوری که ویژة مین‌گذاری طراحی و ساخته شده است

 

مین‌  مغناطیسی                                  magnetic mine
[نظامی] مینی که در میدان مغناطیسی هدف عمل می‌کند

 


ن

 


ناتَرَک                                                                Dodonaea
[گیاهی] سرده‌ای درختچه‌ای یا درختی با برگهای متناوب و چسبناک و میوة پوشینة مشبک که در نواحی گرمسیری می‌رویند

 

ناتَرَکیان                                                         Sapindaceae
[گیاهی] تیره‌ای از ناتَرَک‌سانان (Sapindales) با حدود 135 سرده و 1600 گونه که عمدتاً در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری مرطوب به‌ویژه در نواحی گرمسیری امریکا فراوان یافت می‌شوند؛ گونه‌های آنها درختی و درختچه‌ای و بالارونده و علفی پیچنده است

 

ناتنی                                                                     halfsib 
[ژن‌شناسی] هر یک از افرادی که تنها دارای یک والد مشترک هستند

 

ناتنی‌آمیزی                                               halfsib mating
[ژن‌شناسی] آمیزش بین زاده‌هایی که تنها یک والد مشترک دارند

 

ناخالصی                                                               impurity
[محیط‌زیست] ماده‌ای که ناخواسته با مادة مورد نظر آمیخته شده است

 

ناخون‌آهن                                                 non-heme iron
[تغذیه] آهنی که از منابع گیاهی به‌ دست می‌آید و به خوبی خون‌آهن جذب نمی‌شود

 

نارون                                                                     Ulmus 
[گیاهی] سرده‌ای از نارونیان با حدود هجده گونة درختی جنگلی و سایه‌انداز زینتی که در مناطق معتدل شمالی می‌رویند و بسیاری از آنها به‌ خاطر ارتفاع زیاد و شاخ و برگ زیبا کاشته می‌شوند؛ برگهای آنها دارای قاعدة نامتقارن با حاشیة دوبار دندانه‌ای است و گلهای بدون گلبرگ آنها قبل از پیدایش برگها در خوشه‌هایی در محل گره‌های ساقه ظاهر می‌شوند

 

نارونیان                                                              Ulmaceae
[گیاهی] تیره‌ای از گل‌سرخ‌سانان درختی یا درختچه‌ای همیشه‌سبز یا خزان‌دار با پانزده سرده و 200 گونه که در نواحی معتدل شمالی می‌رویند؛ برگهای آنها معمولاً ساده با آرایش متناوب و حاشیه‌ای صاف یا دندانه‌دار و قاعده‌ای معمولاً نامتقارن است و دارای گلهای غالباً کوچک تک‌جنسی یا دوجنسی هستند

 

نازیست‌زایی                                             abiogenesis
[ژن‌شناسی] به وجود آمدن خودبه‌خودی موجود زنده از مواد بی‌جان
متـ . زایش خودبه‌خودی              spontaneous generation
ناشنوا1                                                                   deaf 1    
[ß شنوایی‌شناسی] فردی که آستانة شنوایی دو گوش او بیش از 90 دسی‌بل است

 

ناشنوا2                                                                   deaf 2    
[ß شنوایی‌شناسی] ویژگی فردی که آستانة شنوایی دو گوش او بیش از 90 دسی‌بل است

 

ناشنوایی                                             deafness, anacusis
[ß شنوایی‌شناسی] کم‌شنوایی بسیار عمیق با آستانة شنوایی بیش از 90 دسی‌بل که در آن فراگیری زبان گفتاری بدون تقویت‌کننده و روشهای آموزشی ویژه امکان‌پذیر نیست
متـ . کم‌شنوایی عمیق         profound hearing impairment,
 profound hearing loss

 

ناشنوایی  پسازبانی                        postlingual deafness,
 postlinguistic deafness
[ßشنوایی‌شناسی] نوعی ناشنوایی که پس از رشد گفتار و زبان رخ می‌دهد

 

ناشنوایی پیشازبانی                         prelingual deafness,
 prelinguistic deafness
[ß شنوایی‌شناسی] نوعی ناشنوایی که پیش از رشد گفتار و زبان رخ می‌دهد

 

ناشنوایی مادرزاد                              congenital deafness
[ß شنوایی‌شناسی] کم‌شنوایی عمیقی که معمولاً پیش از تولد یا در هنگام آن رخ می‌دهد

 

ناشنوایی  مرکزی                                    central deafness
[ß شنوایی‌شناسی] نوعی ناشنوایی ناشی از آسیب‌دیدگی مسیرهای عصبی یا اختلال در مرکز شنوایی مغز

 

ناقل دِنا                                                          DNA vector
[ژن‌شناسی] هر گونه ساختار دِنایی، مانند ژنگان ویروسها، که بتواند اطلاعات ژنی را از یک یاخته به یاختة دیگر منتقل کند

 

ناقل دوکارکردی       shuttle vector, bifunctional vector
[ژن‌شناسی] ناقلی که قادر به همتاسازی در دو گونة نامرتبط است

 

نامتقارنی اطلاعاتی                   information asymmetry
[کتابداری] وضعیتی ناظر بر تراکنش اطلاعاتی که در آن اطلاعات یک طرف بیشتر یا بهتر از طرف مقابل است

 

نام‌سنگ                                                           namestone
[باستان‌شناسی] سنگی که بر روی آن عباراتی کنده شده باشد و از آن برای مشخص کردن گور یا هر محل دیگری استفاده کرده باشند

 

نامولد                                                           nongenerator
[ریاضی] عضوی از گروه مفروض  که بتوان آن را از هر مجموعة مولد  که شامل این عنصر است، حذف کرد

 

نامیزة  گوشت                                            meat emulsion
[ فنّاوری غذا] فراوردة گوشتی شامل نامیزه‌های سوسیس و دیگر نامیزه‌های مصرفی در صنعت گوشت که از دو فاز پیوسته، یعنی پروتئین و آب، و پراکنده، یعنی ذرات چربی، تشکیل شده است

 

ناوبَری                                                               navigation
[درون‌شهری، دریایی، ریلی، هوایی ] علم و مهارت هدایت و واپایی وسایل نقلیه اعم از دریایی و هوایی و ریلی و درون‌شهری و جاده‌ای

 

ناوتیپ                                                          flotilla 
[نظامی] 1. نوعی تقسیم‌بندی اداری ـ پشتیبانی نیروها در نیروی دریایی شامل دو یا چند ناوگروه 2. نوعی سازماندهی راهکنشی یا عملیاتی در نیروی دریایی شامل دو یا چند ناوگروه و همراه با ناو سرفرماندهی یا ناو پشتیبانی (tender) یا هر دو
ناو جنگی                          man of war, fighting ship,
 armed naval ship, warship
[نظامی] کشتی جنگی یا کشتی دریایی مسلح و شناورهایی مانند آنها که متعلق به نیروی دریایی است

 

ناودسته                                                        division
[نظامی] 1. پایه‌ای‌ترین تقسیم‌بندی اداری ـ پشتیبانی نیروها در نیروی دریایی چه بر روی کشتی و چه در ساحل 2. نوعی سازماندهی راهکنشی یا عملیاتی در نیروی‌دریایی که زیرمجموعة ناوگروه و شامل دو یا چند ناو است

 

ناوش                                                                     nutation
[فیزیک] تغییرات منظم زاویة بین محور چرخش و محور حرکت تقدیمی
متـ . رقص محوری

 

ناوش‌پذیر  ←  قابل ناوبَری

 

ناوش‌پذیری  ←  قابلیت ناوبَری

 

ناوش فضای اطلاعاتی     navigation of information space
[کتابداری] پویش میان مصنوعات و کارگزاران و ابزارهای اطلاعاتی و تمام فعالیتهایی که به این منظور صورت می‌گیرد

 

ناوک آغازین                                         primitive groove
[پایة پزشکی] ناودان کوچک میانی در امتداد طولی شیار آغازین رویان
٭ ناوک در اینجا به معنای ناودان یا شیار کوچک است.

 

ناوگان رزمی                                                         task fleet
[نظامی] واحدی شامل تعدادی یگان شناور و پروازی برای انجام یک مأموریت خاص که ممکن است استمرار داشته باشد

 

ناوگروه                                                     squadron 2
[نظامی] 1. نوعی تقسیم‌بندی اداری ـ پشتیبانی نیروها در نیروی دریایی، بزرگتر از ناودسته و کوچکتر از ناوتیپ 2. نوعی سازماندهی راهکنشی یا عملیاتی در نیروی دریایی شامل دو ناودسته یا بیشتر

 

ناوگروه آب‌خاکی                          amphibious squadron
[نظامی] مجموعة چند ناو نیروبَر هجومی(assault shipping) آب‌خاکی که برای حمل نیروها و تجهیزات در عملیات هجومی آب‌خاکی مورد استفاده قرار می‌گیرد

 

ناو مهمات‌بَر                                           ammunition ship
[نظامی] ناوی جنگی که ویژة حمل مهمات برای ناوها و هواگردهای نیروی دریایی طراحی شده یا تغییر کاربری داده است
متـ . مهمات‌بَر

 

ناهماهنگی                                          anharmonicity
[شیمی] میزان انحراف ارتعاش یک مولکول از حرکت یک نوسان‌گر متناظر با آن

 

ناهمسطح‌سازی                                     grade separation
[درون‌شهری] جداسازی عمودی در تقاطعها با استفاده از سازه‌های ناهمسطح

 

ناهمگنی  اطلاعاتی               information heterogeneity
[کتابداری] وجود تفاوتهای نحوی و ساختاری و معنایی در میان سامانه‌های مختلف اطلاعاتی

 

نجوم  بالونی                                 balloon astronomy
[ß  نجوم رصدی] مطالعة اجرام آسمانی در لایه‌های بالای جوّ و آشکارسازی تابش الکترومغناطیسی در طولِ‌موجهایی که به سطح زمین نمی‌رسد، از طریق تجهیزاتی که بر روی بالون نصب می‌شود

 

نجوم  پرتوایکس                              X-ray astronomy
[ß  نجوم رصدی] بخشی از علم نجوم که به مطالعة پرتوهای نجومی در بازة طیفی پرتو ایکس می‌پردازد
نجوم پرتوگاما                         gamma-ray astronomy
[ß نجوم رصدی] بخشی از علم نجوم که به مطالعة پرتوهای گاما از چشمه‌های فرازمینی می‌پردازد

 

نجوم راداری                                     radar astronomy
[ß نجوم رصدی] بخشی از علم نجوم که اجرام داخل منظومة شمسی را از طریق ارسال و دریافت بازتاب امواج رادیویی مطالعه می‌کند

 

نجوم رادیویی                                   radio astronomy
[ß نجوم رصدی] مطالعة اجرام آسمانی از طریق آشکارسازی و تحلیل امواج الکترومغناطیسی در بازة طول‌ِموجهای رادیویی
 
نجوم فرابنفش                          ultraviolet astronomy
[ß نجوم رصدی] بخشی از علم نجوم که به مطالعة پرتوهای نجومی در بازة طیفیِ فرابنفش می‌پردازد

 

نجوم فرابنفش فرین
        extreme ultraviolet astronomy
[ß نجوم رصدی] بخشی از نجوم فرابنفش که به مطالعة پرتوهای نجومی در بازة 10 تا 90 نانومتر می‌پردازد

 

نجوم فروسرخ                              infrared astronomy
[ß نجوم رصدی] بخشی از علم نجوم که به مطالعة پرتوهای الکترومغناطیس در بازة طیفی فروسرخ می‌پردازد

 

نجوم  ماهواره‌ای                           satellite astronomy
[ß نجوم رصدی] مطالعة اجرام نجومی به کمک ابزارهای رصدی سوار بر ماهواره‌ها

 

نجوم  موشکی                                 rocket astronomy
[ß  نجوم رصدی] بخشی از علم نجوم که در آن به مطالعة تابش الکترومغناطیسی اجرامی می‌پردازند که در ارتفاعات بیش از چهارصد کیلومتری زمین با فرستادن موشک قابل دستیابی است

 

نجوم  نوترینو                              neutrino astronomy
[ß نجوم رصدی] رصد و مطالعة چشمه‌های نوترینوی خورشیدی و فراخورشیدی

 

نخاع‌برونی                                                         myelocele
[پایة پزشکی] بیرون‌زدگی لولة عصبی به ‌علت آسیب یا نارسایی ستون مهره‌ها

 

نخاع‌گشادگی                                      syringomyelia,
 cavitary myelitis, hydrosyringomyelia,
 Morvan's syndrome, myelosyringosis,
 syringomyelic syndrome,
 syringomyelus
[پایة پزشکی] افزایش حجم و قطر مجرای مرکزی نخاع

 

نخاعی ـ مغزپسینی                      myelencephalospinal
[پایة پزشکی] مربوط به مغز پسین و نخاع

 

نخاعی ‌ـ مغزپیشاپسینی                  metencephalospinal
[پایة پزشکی] مربوط به مغز پیشاپسین و نخاع

 

نراندامه                                                                  phallus
[روان‌شناسی] بازنمود روانی قضیب

 

نراندامه‌مدار                                                  phallocentric
[روان‌شناسی] ویژگی دیدگاهی مبتنی بر این باور که نراندامه یک هستی‌بخش مقدس و منبع قدرت یا نماد باروری است

 

نراندامه‌مداری                                           phallocentrism
[روان‌شناسی ] دیدگاهی که بر نقش محوری نراندامه در مسائل روانی تأکید دارد
نرخ  ساعت  اوج                                       peak hour price
[درون‌شهری] نرخ کرایه در ساعات اوج

 

نرخ  کرایة  حجمی                               measurement rate
[دریایی] نرخ کرایة فرست کالاهای حجمی

 

نرخ‌‌گذاری  ساعت  اوج                         peak hour pricing
[درون‌شهری] تعیین نرخ کرایه در ساعات اوج

 

نرم‌چوب                                                       softwood
[جنگل] چوب درختان سوزنی‌برگ و برخی درختان سخت‌چوب‍ی ـ که از لحاظ ساختاری دارای چوب نرم هستند

 

نرم‌خراب                                                               fail-soft
[درون‌شهری، ریلی، هوایی] ویژگی سامانه‌ای که علی‌رغم بروز خرابی، وقفه‌ای در عملکرد آن روی نمی‌دهد و تنها کارایی آن کاهش می‌یابد

 

نسبت اوج به مبنا                                    peak/base ratio,
 peak/off-peak ratio
[درون‌شهری] 1. نسبت تعداد وسایل نقلیة عمومی در ساعات اوج به ساعت مبنا 2. نسبت تعداد مسافر جابه‌جا‌شده در ساعات اوج به ساعت مبنا

 

نسبت پیوندزنی                                     grafting ratio
[شیمی] در هم‌بسپارش پیوندی، نسبت بسپار پیوندخورده به بسپار اولیه

 

نسبت تبادل تنفسی
 respiratory exchange ratio, RER
مقدار کربن‌دی‌اکسید تولیدشده در بدن تقسیم بر مقدار اکسیژن مصرفی در هنگام دگرگشت دریافت رژیمی

 

نسبت تنگش                                          contraction ratio
[هوایی] 1. نسبت سطح مقطع بیشینه به سطح مقطع آزمونگاه در تونل باد زیرصوتی 2. نسبت سطح مقطع ابتدای تنگه به سطح مقطع گلویی در تونل باد اَبَرصوتی

 

نسبت سبز                                                       green ratio
[درون‌شهری] نسبت زمان سبز مؤثر برای حرکت در یک تقاطع چراغ‌دار به مدت چرخه

 

نسبت  سنی                                                         age ratio
[جنگل] نسبت درختان جوان به بالغ که ممکن است معیاری برای حاصلخیزی باشد

 

نسبت  ظرفیت  حمل                        deadweight ratio,
 deadweight displacement coefficient
[دریایی] نسبت ظرفیت حمل به میزان جابه‌جایی آبخور در حالت بارگیری‌شده

 

نسبت مساحت                                                    area ratio
[هوایی] نسبت مساحت بال به مجذور اندازة دهانة آن

 

نسبت منظری                                                 aspect ratio,
 aspect ratio of wings
[هوایی] نسبت مجذور دهانة بال (wingspan) به مساحت آن

 

نشان‌فرست                                                           beacon 
[درون‌شهری، مخابرات، هوایی] فرستنده ـ گیرنده‌‌ای با بُرد کوتاه که ارتباط بین وسایل نقلیه و مدیریت حمل‌ونقل را امکان‌پذیر می‌سازد

 

نشان‌فرست چندجهته              non-directional beacon,
 non-directional radio beacon, NDB
[هوایی ] نشان‌فرست رادیویی از جمله تجهیزات زمینی‌ای است که برای هدایت هواگرد در همة جهات نشانک ارسال می‌کند
نشان‌فرست همراه                    personal locator beacon
[نظامی] نشان فرست رادیویی مکان‌نما و دوسویه‌ای که در مواقع اضطراری و در طی عملیات امداد و نجات امکان ردیابی نفرات را فراهم می‌کند

 

نشانگان بازغذادهی                         refeeding syndrome
[تغذیه] نشانگانی شامل افزایش میزان برخی مواد کانی در خون بر اثر ورود ناگهانی مواد مغذی به آن، عموماً پس از یک دوره محرومیت غذایی، که ممکن است منجر به مرگ فرد شود

 

نشانگان خستگی اطلاعاتی
 information fatigue syndrome, IFS
[کتابداری] خستگی و فشار ناشی از مواجهه با حجم زیاد اطلاعات

 

نشانگان خستگی مزمن     chronic fatigue syndrome, CFS
[روان‌شناسی ] بیماری مزمنی با علت ناشناخته که مشخصه‌های آن عبارت است از خستگی و کاهش فعالیت جسمی و علائمی شبیه به آنفلوانزا و گاه افسردگی

 

نشانگان سوخت ‌و سازی                 metabolic syndrome
[ تغذیه] مجموعة اختلالات سوخت‌وسازی که ویژگی آنها مقاومت در برابر انسولین است

 

نشانگر حد رفتگی                tread wear indicator, TWI
[تایر] زائده‌هایی در کف شیارهای رویه در عمق   اینچی که در صورت رفتگی آج تا آن عمق، تایر غیرقابل‌استفاده می‌شود

 

نشانگر زیستی        biological indicator, bioindicator
[محیط‌زیست] هر یک از رده‌های گوناگون ریزاندامگانهایی که می‌توان از آنها به عنوان شاخص سطوح آلودگی ترکیبات آلی استفاده کرد

 

نشانگر ژن‌شناختی                                   genetic marker
[ژن‌شناسی] شاخص ژنگانی یا رُخ‌نمودی که به‌آسانی بتوان آن را تشخیص داد

 

نشان‌واره                                                                  logo
[عمومی] نمادی خاص یک شرکت یا سازمان به صورت تصویر یا علامت یا طرح، برای تشخیص سریع و راحت آن

 

نشانة گِل ‌و برف      mud and snow, M&S, M/S, M+S
[تایر] نشانه‌ای بر دیوارة تایر که مشخص می‌کند تایر در زمستان، در هنگام برف و گل و سرما، کارکرد مطلوبی دارد

 

نشیمن طوقه                                                        bead seat
[تایر ] ناحیة داخلی رینگ (rim) که تایر بر روی آن قرار می‌گیرد و آب‌بندی هم می‌شود

 

نظارت آزادراه                                 freeway surveillance
[درون‌شهری] پایش و واپایش لحظه‌به‌لحظة عملکردهای آزادراه

 

نظریة ترابُرد                                            transport theory
[فیزیک] شاخه‌ای از مکانیک آماری و نظریة جنبشی که با توصیف آماری پدیده‌های ترابُرد مولکولها سروکار دارد

 

نظریة چرخة سلطه                            long-cycle theory 
[سیاسی ] نظریه‌ای که بر پایة آن تحولات نظام بین‌الملل الگویی مشخص و تکراری دارد به نحوی که پس از پایان یک دورة طولانی و فراگیرِ چیرگیِ یک قدرت بر بخش مهمی از جهان دوره‌ای دیگر آغاز می‌شود که معمولاً با جنگ همراه است

 

نظریة  دومؤلفه‌ای  نوترینو
 two-component neutrino theory
[فیزیک] نظریه‌ای که بر اساس آن جرم سکون نوترینو و پادنوترینو هر دو صفر است و اسپین نوترینو همیشه با جهت حرکت آن پادموازی و اسپین پادنوترینو با جهت حرکت آن هم‌سو است
نظریة سرشتها                                        character theory
[ریاضی] شاخه‌ای از جبر مجرد که به بررسی سرشتهای گروهی می‌پردازد

 

نظریة صلح مردم‌سالاران         democratic peace theory
[سیاسی] نظریه‌ای مشعر بر اینکه نظامهای مردم‌سالار علیه یکدیگر نمی‌جنگند
متـ . صلح مردم‌سالاران                         democratic peace

 

نفوذسنج                                                      penetrometer
[فنّاوری غذا] ابزاری برای اندازه‌گیری سفتی موادغذایی، به‌ویژه میوه‌ها، بر اساس عمق نفوذ کاوند، تحت فشار مشخص

 

نفوذسنجی                                                  penetrometry
[فنّاوری غذا] اندازه‌گیری سفتی مواد غذایی با نفوذ‌سنج

 

نقش دنده‌ای                                 lug shape, lug pattern
[تایر] نوعی نقش رویه‌ که در آن شیارها ناپیوسته و عمود بر محیط تایر است

 

نقش دنده‌نواری                                           rib-lug shape,
 rib-lug pattern
[تایر] نوعی نقش رویه‌ که مرکب از نقش نواری و نقش دنده‌ای است

 

نقش رویه                                                    tread pattern,
 tread design, tread 2
[تایر] طرح نظام‌مندی از آج‍ها و شیارها و شیارک‍ها بر رویة تایر

 

نقش قطعه‌ای                       block shape, block pattern
[تایر] نوعی نقش رویه‌ متشکل از تک‌قطعه‌هایی که شیارهای آنها به یکدیگر پیوسته است

 

نقش متقارن                          symmetrical tread pattern
[تایر] نوعی نقش رویه‌ که در آن طرح دو طرف خط مرکزی رویه همسان است

 

نقش  نامتقارن                    asymmetrical tread design,
 nonsymmetrical tread design
[تایر] نوعی نقش رویه که در آن طرح دو طرف خط مرکزی رویه ناهمسان است

 

نقش نواری                           rib shape, ribs, rib pattern
[تایر] نوعی نقش رویه‌ که متشکل از نوارهای موازی است

 

نقشة اختصاصی                                           arbitrary map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که به سفارش یک شرکت یا سازمان خاص برای مقاصد خاص تهیه می‌شود

 

نقشة  برجسته                                                   relief map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که پستی‌بلندیهای یک ناحیه را با برآمدگی و فرورفتگی نسبی سطح نقشه منعکس می‌‌کند

 

نقشة برهمکنش پروتئین‌ها
 protein-protein interaction map,
 protein interaction map, protein linkage map
[ßپروتگان‌شناسی] نقشة شبکة پیچیده‌ای از برهم‌کنشهای اجزای یک پروتگان در زمانی معین

 

نقشة  بزرگ‌مقیاس                                  large-scale map
[ نقشه‌برداری] عموماً نقشه‌ای که در مقیاس 10000 : 1 تا 500 : 1 تهیه شده باشد

 

نقشة  بومی                                                      native map
[نقشه‌برداری] نقشة منطقه‌ای که کشوری دیگر از طریق نهادهای دولتی یا خصوصی خود تهیه می‌کند
نقشة  بیان  پروتئین                 protein expression map
[ßپروتگان‌شناسی] توصیف فراوانی و توزیع درون‌یاخته‌ایِ پروتگان و همچنین تغییرات پسا‌ترجمه‌ای (post-translational) آنها در زمانی معین

 

نقشة پروتگان                                      proteome map
[ß پروتگان‌شناسی] توصیف ترسیمیِ فراوانی و کمیت و توزیع تمام اجزای یک پروتگان در زمان معین

 

نقشة پیش‌نگاشت                                   manuscript map
[نقشه‌برداری] طرح اولیة نقشه که از منابع مختلف مانند برداشت زمینی یا عکس هوایی تألیف و تهیه می‌شود

 

نقشة ترکیبی                                           composite map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که از ترکیب دو یا چند نقشه با محدودة جغرافیایی و دستگاه مختصات مرجع واحد به دست می‌آید

 

نقشة  تصویرسنجشی                 photogrammetric map
[نقشه‌برداری] نقشة عارضه‌نگاشتی که با تصویرسنجی و استفاده از عکسهای هوایی و نقاط واپایش زمینی تهیه می‌شود
متـ . نقشة تصویرسنجی

 

نقشة تصویرسنجی ←  نقشة تصویرسنجشی

 

نقشة چندوجهی                                     polyhedric map,
 polyhedral map
[نقشه‌برداری] نقشة زمین یا یک جسم کروی بر سطح یک چندوجهی بسته

 

نقشة خاص‌منظوره                         special-purpose map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که برای یک منظور ویژه طراحی می‌شود

 

نقشة راهنما                                    index map, key map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که نشان می‌دهد مجموعة اطلاعات مرتبط با هم مانند نقشه‌های مختلف و عکسهای هوایی و داده‌های آماری و اطلاعات توصیفی زمین در کجا یافت می‌شود

 

نقشة  راهنمای عکسی           photographic index map,
 photo index map, photo index
[نقشه‌برداری] نقشة راهنمایی که سطح پوشش‌داده‌شده در هر عکس را با یک مجموعه‌عکس از آن منطقه نشان می‌دهد

 

نقشة رسمی                                                   official map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که حریم معابر یا دیگر زمینهای شهری را در حال و آینده نشان می‌دهد و مراجع دولتی و قضایی آن را به رسمیت می‌شناسند

 

نقشة  رقمی                                                     digital map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در واقع به صورت مجموعه‌ای از ارقام است و کاربرد رایانه‌ای دارد

 

نقشة زمینوار                                                 geoidal map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که ارتفاع زمینوار را نسبت به بیضوی مرجع با استفاده از منحنی میزان نشان می‌دهد

 

نقشه‌سازی تصویرسنجشی
 photogrammetric mapping
[نقشه‌برداری] نوعی نقشه‌سازی که در آن منبع اصلی داده‌ها عکس است
متـ . نقشه‌سازی تصویرسنجی

 

نقشه‌سازی تصویرسنجی ←  نقشه‌سازی تصویرسنجشی

 

نقشه‌سازی ساحلی                                 coastal mapping
[نقشه‌برداری] تهیة نقشه از ناحیة ساحلی 
نقشه‌سازی هم‌مقدار                        isoplethic mapping,
 isopleth mapping, isarithmic mapping
[نقشه‌برداری] تهیة نقشه‌ای که در آن یک کمیت با مقادیر هم‌ارز در نقشه نشان داده می‌شود

 

نقشه‌سازی هوایی                                     aerial mapping
[نقشه‌برداری] تهیة نقشه با استفاده از عکسهای هوایی

 

نقشة  شدآمد                            traffic-circulation map,
 circulation map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در آن مسیرهای اصلی و مسیرهای جانشین برای تنظیم شدآمد نشان داده می‌شود

 

نقشة شناسایی                                reconnaissance map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در آن اطلاعات به‌دست‌آمده از برداشت شناسایی و داده‌های به‌دست‌آمده از دیگر منابع یکجا عرضه می‌شود

 

نقشة شهری                                   urban map, city map
[نقشه‌برداری] نقشة یک شهر یا منطقة شهری

 

نقشة طبقه‌بندی زمین               land-classification map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در آن انواع خاک و سنگ با سایه یا رنگ خاص نشان داده می‌شود

 

نقشة طبیعی                                                physical map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در آن سطح زمین و‌ کف اقیانوسها و برجستگیها، و نیز پدیده‌های طبیعی مانند جریانهای اقیانوسی و باتلاقها و کویرها نشان داده می‌شود

 

نقشة  طبیعی‌مصور           physiographic pictorial map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در آن عوارض با استفادة نظام‌مند از مجموعه‌ای استاندارد شامل علائم و نگاره‌های قراردادی و بر اساس تصویر ساده‌شدة آن عوارض نشان داده می‌شود

 

نقشة  عام‌منظوره                          general-purpose map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که گسترة وسیعی از اطلاعات مورد نیاز کاربران مختلف را ارائه می‌کند

 

نقشة عکس ‌بازنگریسته                     photo-revised map
[نقشه‌برداری] نقشة عارضه‌نگاشتی یا مسطحاتی که با روشهای تصویرسنجشی بازنگری شده است

 

نقشة عمومی                                                  general map
[ نقشه‌برداری] نقشه‌ای که انواع عارضه‌های جغرافیایی را نشان می‌دهد

 

نقشة کوچک‌مقیاس                               small-scale map
[نقشه‌برداری] عموماً نقشه‌ای که در مقیاس 50000 : 1 تا 250000 : 1 تهیه شده باشد

 

نقشة مغناطیسی          magnetic map, magnetic chart
[نقشه‌برداری] نوعی نقشة خاص‌منظوره که پراکندگی یکی از عناصر مغناطیسی را سده‌به‌سده نشان می‌دهد

 

نقشة میان‌مقیاس                             medium-scale map,
 intermediate-scale map
[نقشه‌برداری] عموماً نقشه‌ای که در مقیاس 10000 : 1 تا 50000 : 1 تهیه شده باشد

 

نقشة نظامی                                                  military map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که برای اهداف نظامی تهیه می‌شود

 

نقشه‌نگاری برهم‌کنش  پروتئین‌ها
 protein interaction mapping, PIM
[ß پروتگان‌شناسی] فرایند تهیة نقشة برهم‌کنش‌ پروتئینها
نقشه‌نگاری بیان پروتئین
 protein expression mapping, PEM
[ß پروتگان‌شناسی] توصیف فراوانی و توزیع درون‌یاخته‌ای تمام پپتیدها و پروتئینهای اندامهای زیستی تحت شرایط کاراندام‌شناختی در زمانی معین

 

نقشه‌نگاری پروتگان                         proteome mapping
[ßپروتگان‌شناسی] دسته‌بندی تمام پروتئینهای یک سامانة زیستی در زمانی معین با استفاده از فنّاوری پروتگان‌شناختی و انعکاس ژنهای فعال بدون در نظر گرفتن بقیة ژنهای آن ژنگان در نقشة ژنی ترسیم‌شده

 

نقشه‌نگاری حبه                               domain mapping
[ßپروتگان‌شناسی] شناسایی حبه‌های خاص یک پروتئین که خصوصیات ساختاری و عملکردی دارند

 

نقشه‌نگاری وانهشی                              deletion mapping
[ژن‌شناسی] روشی که در آن با استفاده از وانهشهای همپوشان جایگاه یک ژن ناشناخته را بر روی یک فام‌تن یا یک نقشة پیوستگی (linkage map) تعیین می‌کنند

 

نقشة نیم‌کره                                      hemispherical map
[ نقشه‌برداری] نقشة نیمة استوایی یا نیمه‌های نصف‌النهاری زمین

 

نقشة هم‌انحراف                                           isogonic map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در امتداد خطوط آن انحراف مغناطیسی در یک تاریخ مشخص ثابت است

 

نقشة هم‌مقدار                                          isoplethic map,
 isarithmic map
[نقشه‌برداری] نقشه‌ای که در آن نقاط هم‌کمیت به ‌هم وصل شده‌اند

 

نقشة  هوانوردی                                   aeronautical chart
[ نقشه‌برداری] نقشه‌ای که برای ناوبری هوایی طراحی می‌شود

 

نقش یک‌سویه                           directional tread design
[تایر] نوعی نقش رویه، که برای عملکرد بهتر تایر، در جهتی خاص طراحی شده است

 

نقص ستیغ ‌عصبی                               neural crest defect
[تغذیه] نقص مادرزادی بر اثر مصرف ترکیبات مشابه ویتامین آ که منجر به لب‌شکری‌ شدن و ناهنجاری در چهره و دریچة قلب می‌شود

 

نقطة تسلیم                                                      yield point
[فیزیک] کمترین تنشی که در آن، بدون افزایش تنش، تغییرشکل مومسان (plastic defermation) جسم ادامه می‌یابد
متـ . تنش تسلیم                                          yield stress

 

نقطه‌جوش                                                          spot weld
[متالورژی] هر یک از جوشهای فاصله‌داری که عموماً به‌ صورت دایره دیده می‌شود

 

نقطة رهاسازی بمب                           bomb release point
[نظامی ] نقطه‌ای که هواگرد پس از رسیدن به آن بمب را به سوی هدف رها می‌کند

 

نقطه‌های هم‌قطر                antipodal points, antipodes
[ریاضی] دو نقطه که در دو سر قطر یک کره‌اند

 

نگارة چگالی                                                     density log
[ژئوفیزیک] منحنی چاه‌نگارة حاصل از پرتوزایی القایی که نشان‌دهندة چگالی کپه‌ای سنگها و شاره‌های درون آنهاست
متـ . نگارة گاما ـ گاما                              gama-gama log

 

نگارة  گاما ـ گاما  ←  نگارة  چگالی
نگاشت دوخطی  ←  صورت  دوخطی

 

نگاشت مجموعه‌مقدار                              set valued map,
 set-valued function
[ریاضی] برای دو مجموعة و ، نگاشتی که به هر عضو از  زیرمجموعه‌‌ای از   نسبت دهد

 

نگاشت  نیم‌خطی                             semilinear mapping
[ریاضی] نگاشتی مانند از فضای بُرداری  بر روی میدان  به فضای بُرداری  بر روی میدان ، به ‌طوری ‌که به ازای هر  و هر
 
 
که در آن نگاشت  یک خودریختی  است

 

نگاشت هم‌قطری                                       antipodal map
[ریاضی] نگاشتی از کرة واحد  به  که هر نقطة کره را به قرینه‌اش می‌نگارد

 

نگهداری  چوب                              wood preservation
[جنگل] استفاده از فنّاوری برای پیشگیری از تخریب چوب به ‌وسیلة اندامگانهای زنده و حریق

 

نگینی کردن                                                          dicing  
[فنّاوری غذا] خرد کردن مواد غذایی به مکعبهای کوچک

 

نماتوب  ←  نمایة تودة بدن
نماد اَبر                                                        cloud symbol
[جَوّ] هریک از اندیشه‌نگاشتهای ویژه که معرف مهمترین یا فراوان‌ترین اَبرهاست

 

نمادسازی                            symbolisation, symbolism
[روان‌شناسی] سازوکاری دفاعی در روان‌کاوی که از طریق آن اندیشه‌ها و امیال و تکانه‌های ناخودآگاه به اشکال متفاوت بیان می‌شود

 

نماد نراندامه                                              phallic symbol
[روان‌شناسی] هر شیء یا تصویری که بازنمایانگر اندام تناسلی نرینه باشد

 

نمایش                                                        representation
[ریاضی] یک همریختی از گروهی مفروض به گروهِ همة ماتریسهای مربعی ناتکین با درایه‌های واقع در یک میدان

 

نمایندة  مالک  کشتی                        shipowner’s agent
[دریایی] شخصی حقیقی یا حقوقی که برای تأمین نیازهای کشتی در بنادر به نیابت از مالک کشتی اقدامات لازم را انجام می‌دهد

 

نمایة پروتئینی انسان           human protein index, HPI
[ß پروتگان‌شناسی] فهرست توصیفی جامعی از پروتئینهای یاخته‌ها و بافتها و اندامهای انسان اندیش‌ورز

 

نمایة تودة  بدن                                    body-mass index,
 Quetelet’s index
[تغذیه] شاخصی که از تقسیم وزن بدن بر حسب کیلوگرم بر مجذور قد بر حسب متر محاسبه می‌شود
اختـ . نماتوب                                                    BMI    

 

نمایة قندخونی                                         glycemic index
[ تغذیه] رتبه‌بندی اثر مصرف یک مادة غذایی واحد بر قند خون در قیاس با یک کربوهیدرات مبنا

 

نمدار                                                                      Tilia    
[گیاهی] سرده‌ای از نمداریان درختی بزرگ خزان‌دار با حدود 30 گونه که در نواحی معتدل شمالی می‌رویند؛ برگهایشان قلب‌شکل و معمولاً نامتقارن است و در کنار پرچمهای گل فلسی گلبرگ‌مانند وجود دارد
نمداریان                                                              Tiliaceae
[گیاهی] تیره‌ای از پنیرک‌سانان درختی یا درختچه‌ای و گاهی علفی با حدود 50 سرده و 450 گونه که در تمام جهان می‌رویند؛ برگهای آنها ساده با آرایش متناوب یا مارپیچی و حاشیة پهنک آنها کامل یا بریده‌بریده است و گلهایشان منظم و منفرد سه تا پنج‌‌پر است و گاه به‌ صورت مجتمع در گل‌آذین قرار دارند

 

نمودار                               profile 2, graph-chart, graph
[روان‌شناسی] نگاره‌ای که در آن نمره‌های یک فرد یا گروهی از افراد در آزمونهای مختلف بازنمایی می‌شود

 

نمودار همسان‌خوردگی                 isocorrosion diagram
[ß خوردگی] نموداری که رفتار خوردگی ثابتی را در برابر تغییرات حاصل از دما و ترکیبات شیمیایی محیط نشان می‌دهد

 

نمونه‌بردار حجمِ زیاد                   high volume sampler
[محیط‌زیست] افزاره‌ای برای اندازه‌گیری و تجزیة هواویزهای آلایندة هوای آزاد در حجم زیاد

 

نمونه‌بردار قطرة اَبر                           cloud-drop sampler
[جَوّ] ابزاری که قطرک‍های اَبر را برای تعیین اندازه یا ناخالصی آنها جمع می‌کند

 

نمونه‌برداری خط‌برخوردی
            line-intercept method
[جنگل] نمونه‌برداری پوشش گیاهی از طریق ثبت گیاهانی که خودشان یا سایة آنها خط اندازه‌گیری را قطع می‌کند

 

نمونه‌برداری مستمر ←  آماربرداری مستمر جنگل

 

نوآرایی فام‌تنی                chromosomal rearrangement
[ژن‌شناسی ] نوعی اَبیراهی فام‌تنی که در آن تکه‌هایی از فام‌تن با آرایش جدید در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند

 

نوار تزیینی                                                  decorative rib
[تایر] نواری برجسته در پیرامون دیوارة تایر که جنبة زینتی دارد

 

نوار دگرشکل                                       deformation band
[زمین] بخش مسطح در دانة یک کانی که دچار نوعی دگرشکلی در قیاس با بخشهای مجاور شده است

 

نوار  سپر                                                          buffer strip
[زراعت] نواری از گیاهان کم‌ارتفاع مانند شبدر که برای جلوگیری از فرسایش خاک در میان ردیفهای کشت اصلی می‌کارند

 

نوار شکنجی                                                       kink band
[زمین] نوعی نوار دگرشکل در بلورها یا سنگهای نازک‌لایه و برگوار که در آن سوگیری شبکه یا برگوارگی در نتیجة لغزش تغییر کرده است

 

نوار  قطرسنج                                         diameter tape
[جنگل] نوعی وسیلة اندازه‌گیری مدرّج که با آن از طریق اندازه‌گیری محیط ساقه یا گِرده‌بینه همزمان اندازة قطر درخت مشخص می‌شود

 

نوار ماهیچه  ←  الکتروماهیچه‌نگاره

 

نوار محافظ                            kerbing rib, kerbstone rib
[تایر] نوار برجسته‌ای بر روی بخش بالایی دیوارة تایر برای محافظت از تایر در صورت برخورد با جدول معبر

 

نوار مغز  ←  الکترومغز‌نگاره

 

نوارنمونه                                                         sample strip
[جنگل] نوار باریک و درازی از جنگل که از آن به‌‌عنوان یک قطعه ‌نمونه استفاده می‌شود
نواری                                                                     Zostera
[گیاهی] سرده‌ای از نواریان اغلب چندسالة علفی با حدود دوازده‌ گونه که بر روی بسترهای شنی یا خورها به ‌صورت غوطه‌ور یا تاحدودی شناور می‌رویند؛ برگهای این گیاهان نواری بلند به رنگ سبز روشن با حدود یک‌ سانتی‌متر پهناست و ساقة کوتاه آنها از زمین‌ساقه‌ای سفید و منشعب می‌روید؛ گلهای آنها در غلاف قاعدة برگها احاطه شده است

 

نواریان                                                            Zosteraceae
[گیاهی] تیره‌ای از قاشق‌واش‌سانان علفی دریایی چندساله با سه سرده و هجده گونه که در بیشتر دریاهای نواحی معتدل به ‌صورت غوطه‌ور می‌رویند؛ زمین‌ساقة آنها زیرزمینی خزنده یا غده‌ای و ساقة آنها پهن و برگهایشان خطی و غلاف‌دار است و گلهای تک‌جنسی آنها در ردیفهای عمودی در غلاف برگ در یک طرف ساقه می‌شکفد و فاقد گلپوش است

 

نوترون  فراگرمایی                             epithermal neutron
[فیزیک] نوترون با انرژی بیش از 02/0 و کمتر از 100 الکترون‌ولت

 

نوترینو                                                                  neutrino
[فیزیک] ذرة پایدار بدون بار از خانوادة لپتونها که برهم‌کنش بسیار ضعیفی با ماده دارد

 

نوترینوی الکترونی                                electron neutrino
[فیزیک] ذره‌ای که به همراه الکترون، نسل اول لپتونها را تشکیل می‌دهد و در طبیعت فقط به ‌صورت چپ‌گرد وجود دارد

 

نوترینوی تاؤ                                                   tau neutrino
[فیزیک] ذره‌ای که به همراه تاؤ، نسل سوم لپتونها را تشکیل می‌دهد و در طبیعت فقط به‌ صورت چپ‌گرد وجود دارد

 

نوترینوی  میونی                                        muon neutrino
[فیزیک] ذره‌ای که به همراه میون، نسل دوم لپتونها را تشکیل می‌دهد و در طبیعت فقط به ‌صورت چپ‌گرد وجود دارد

 

نوتوانبخشی  شنوایی                     auditory habilitation,
 aural habilitation
[ß شنوایی‌شناسی] افزایش توان ارتباطی شنیداری ـ گفتاری افراد دارای آسیب شنوایی مادرزاد با استفاده از سمعک و تربیت شنوایی و گفتاردرمانی و لب‌خوانی و ارتباط دستی (manual communication)
متـ . توانبخشی شنوایی2

 

نورافکن  سقف‌یاب                                ceiling projector,
 cloud searchlight, ceiling light
[جَوّ] نوعی نشانگر ارتفاع اَبر که در آن از یک چراغ جستجو برای ارسال باریکة نور نازکی به پایة اَبر استفاده می‌کنند

 

نور قطبیده                                                polarized light
[فیزیک] نوری که بُردار میدان الکتریکی‌ آن جهت‌گیری ثابتی دارد

 

نور قطبیدة  دایره‌ای                   circular polarized light
[فیزیک] باریکة نوری که بُردار الکتریکی آن را می‌توان به دو مؤلفة متعامد با دامنه‌های مساوی و با اختلاف 4/1 طولِ‌موج تقسیم کرد

 

نور ناقطبیده                                          unpolarized light
[فیزیک] نوری که جهت‌گیری بُردار میدان الکتریکی آن تصادفی است

 

نوع‌دوستی                                                            altruism
[روان‌شناسی] به فکر دیگران بودن به ‌صورتی غیرخودخواهانه و انجام دادن کارهایی برای تأمین منافع آنان بدون در نظر گرفتن منافع شخصی

 

نوفه‌گیری                                                  noise exposure
[ß شنوایی‌شناسی] قرار گرفتن در معرض نوفه که میزان آن به دو عامل مدت‌زمان و دفعات آن بستگی دارد
نوفه‌گیری  شغلی
              occupational noise exposure
[ß شنوایی‌شناسی] قرار گرفتن در معرض نوفه‌های شدید در محیط کار

 

نوک‌سوختگی                                                        tip burn
[زراعت] بافت‌مردگی نوک برگ در نتیجة تنش آب ناشی از باد و نمک و تجمع سم

 

نوواقع‌گرایی                            neorealism, new realism
[سیاسی] نگرشی در سیاست بین‌الملل که ضمن پذیرش مبانی واقع‌گرایی، بر تأثیر ساختار نظام بین‌الملل بر تعامل دولتها تأکید دارد
متـ . واقع‌گرایی ساختاری                      structural realism

 

نهشت اسیدی                                       acidic deposition
[محیط‌زیست] پدیده‌ای شیمیایی و جوّی که در آن ترکیبات گوگرد و نیتروژن پس از طی فرایندهای شیمیایی در جوّ به ‌حالت اسیدی درمی‌آیند و به‌ صورت خشک یا تر بر سطح زمین می‌نشینند

 

نهشت یون فلزی                            metal ion deposition
[ß خوردگی] فرایندی که در آن فلز نجیب‌تر بر روی فلز فعال‌تر به صورت رسوب می‌نشیند و ناحیة کاتدی ایجاد می‌کند و در نتیجه خوردگی دوفلزی بر روی فلز فعال‌تر را افزایش می‌دهد

 

نیروسنج تک‌فنره                          single-spring flexure
[هوایی] نیروسنجی در تونل باد که در آن، بازویی معمولاً عمودی مدل را در نقطه‌ای حفظ می‌کند؛ این نقطه در محل اتصال نازک شده است تا مانند یک مفصل عمل کند و فقط به نیروها یا جفت‌نیروهای (couples) حول همان محور حساس باشد

 

نیروسنج  تونل  باد                        wind-tunnel balance,
 aerodynamic balance, balance
[هوایی] دستگاهی برای اندازه‌گیری نیروها و گشتاورهای وارد بر مدل تحت آزمایش در تونل باد

 

نیروسنج شش‌مؤلفه‌ای               six-component balance
[هوایی] نیروسنج تونل بادی که همزمان نیروها و گشتاورها را حول هر سه محور اندازه‌گیری می‌کند

 

نیروسنج غلتش                                        rolling balance
[هوایی] نیروسنج تونل بادی که نیروها و گشتاورها را در هنگام غلت مدل حول محور موازی با جریان هوا اندازه‌گیری می‌کند

 

نیروسنج  فنرضربدری                crossed-spring balance
[هوایی] نیروسنج تونل بادی که مفصلهای آن دو یا چند فنر تخت دارد که به صورت ضربدری یکدیگر را قطع می‌کنند و در محورهای معین خمشِ تقریباً بدون اصطکاکی ایجاد می‌کنند

 

نیروی آب‌خاکی                               amphibious force
[نظامی] ترکیبی از یگانهای شناور نیروهای دریایی و زمینی و نیز نیروهای پشتیبانی سازماندهی‌شده و آموزش‌دیده برای انجام عملیات آب‌خاکی

 

نیروی کِشَندزا                              tide-generating force,
 tide-producing force
[ß اقیانوس‌شناسی، نقشه‌برداری] نیروی گرانشی ایجادکنندة کِشَند

 

نیلوفر آبی                                                        Nymphaea
[گیاهی] سرده‌ای از نیلوفرآبیان با حدود 50 گونه که در سرتاسر کرة زمین پراکنده هستند و برگهای آنها یک چاک شعاعی از پیرامون به سمت دمبرگ دارد

 

نیلوفرآبیان                                               Nymphaeaceae
[گیاهی] تیره‌ای از نیلوفرسانان آبزی با حدود سه سرده و 75 گونه و ریشة مستقر در بسترهای آبی با برگ و گلهای شناور بر سطح آب که برگ برخی از آنها تقریباً گرد با قاعدة فرورفته است و برگ برخی دیگر درشت و گرد و کاملاً پیوسته است
نیلوفرآبی‌سانان                                           Nymphaeales
[گیاهی] راسته‌ای از دولپه‌ایها که شامل نیلوفر آبی و برخی گیاهان آبزی دیگر است

 

نیم‌پهنا                                                              half-width
[ژئوفیزیک] برای تابعی که دارای مقدار بیشینه است و در دو طرف آن تابع به‌‌سرعت کاهش می‌یابد، فاصلة میان دو مقدار از متغیر مستقل که در آنها مقدار تابع، نصف مقدار بیشینه است

 

نیمرخ                                                                    profile 3
[روان‌شناسی ] طرحی کلی از ویژگیهای شخصیتی فرد

 

نیم‌سنجه                                                          semimetric
[ریاضی ] برای مجموعة مفروض ، تابعی نامنفی مانند  بر  به ‌طوری‌ که:
الف) به ازای هر  از ، ،
ب) به ازای هر و از ،  ،
پ) بـه ازای هـر   و  و   از  ، 

 

نیم‌شقه ‌کردن                                            middle cutting
[ فنّاوری غذا] فرایند بریدن یک شقه به دو نیمه

 منبع/ پایگاه اطلاع رسانی دولت  27/7/90

جهت مراجعه به پست مربوط به واژه های بعدی روی لینک زیر کلیک فرمایید

 http://just1.persianblog.ir/post/837/

 

  نظرات ()
مطالب اخیر 13 آبانماه گرامی باد ابطال بخشنامه سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور درمورد حق جلسه اعضای شورای شهر هیات عالی نظارت بر حسن اجرای سیاست‌های کلی به دستور مقام معظم رهبری تشکیل شد ابطال بخشنامه سازمان امور اراضی کشور به لحاظ مغایرت با قانون و خروج از حدود اخت لازم الرعایه بودن تذکرات آگهی استخدام برای داوطلبان استخدام س. تامین اجتماعی اصلاح ماده (۴) آیین نامه اجرایی ماده (۳) قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص آیین نامه اجرایی ماده (۸۰) قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی ک آیین­نامه اجرایی بند (ز) تبصره (۵) قانون بودجه سال ۱۳۹۶ کل کشور مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص آزادراه تهران شمال (گیلان) اصلاح بند ز ماده ۱ آیین نامه اجرایی قانون اصلاح ق.حفظ کاربری اراضی زراعی وباغها
کلمات کلیدی وبلاگ اخبار حقوقی (٦٩٥) اجتماعی (٥٢۱) تصویب نامه،دستورالعمل،نظامنامه،بخشنامه (۳٧٠) آراء هیأت عمومی دیوان عدالت اداری (۳٦٠) آیین نامه ها (٢٩٠) امور اداری و استخدامی (٢٦٠) قوانین (٢٥۱) پیام های مدیر وبلاگ (۱٧٩) اخبار بازار،تجارت و صنعت (۱٦۳) اخبار بانکی (۱٥۱) مقررات بین المللی (۱٢٥) امور آموزشی، فرهنگ و هنر (۱٢٥) امور بیمه،تامین اجتماعی و رفاه (۱٢۳) امور دادرسی و اجرا (۱٢٢) مالی و اقتصادی (۱۱٢) شهرداری (۱٠٦) مقررات امور بانکی (٩٥) مقررات تجاری و بازرگانی و گمرکی (۸٥) مجلس شورای اسلامی (٧٦) ملکی و ثبتی (٦٦) امور فرهنگیان (٦۳) نظریات مجلس بر مصوبات دولت (٦۱) مقررات پزشکی و دارویی (٥٥) بودجه (٥۱) ازمقام معظم رهبری (٤٧) مقالات و معاضدت ها (٤٦) قوانین و مقررات جزایی (٤٦) کشاورزی و صنایع (٤۳) ایثار گران (۳٦) نظریات و دکترین (۳٥) سرگرمی و دلگرمی (۳٤) امور خانواده، حسبیه و ارث (۳۳) پیمانکاری (۳۳) مشکلات شهروندان (۳۱) آراء وحدت رویه هیأت عمومی دیوانعالی کشور (۳٠) برخی قوانین پر کاربرد (٢۳) کار (٢٠) ابطال مصوبات شورای شهر (۱٩) رایانه و سایبر (۱۸) نظریات مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه (۱٧) ابطال مصوبات دولت (۱٧) بسته های اجرایی (۱٥) استفتاء (۱۳) سیاستهای کلی نظام (٤) ورزشی (۳) داوری (۱) قوانین برنامه توسعه (۱) آراء وحدت رویه شورای عالی ثبت (۱)
دوستان من آموزش آشپزی پرتال زیگور طراح قالب