واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی 10 = حروف( ل – م - ن )

 

ل

لادبَست                                  immurement, wall burial
[باستان‌شناسی] نوعی اعدام که در آن فرد را در لای دیوار بنا قرار می‌دادند تا از گرسنگی و تشنگی بمیرد

 

لادن                                                               Tropaeolum
[گیاهی] سرده‌ای از لادنیان یک یا چندسالة علفی با حدود 80 گونه که بومی امریکای جنوبی و مرکزی هستند و تعدادی از گلهای معروف باغچه‌ای را شامل می‌شوند؛ گلهایشان معمولاً زیبا و رنگ آنها اغلب بسیار روشن است و دارای پنج گلبرگ و تخمدان سه‌برچه‌ای و یک لولة شهد قیف‌شکل هستند که در پشت گل قرار دارد و برگهایشان سپر‌شکل است که در مرکز به دمبرگ متصل می‌شود

 

لادنیان                                                      Tropaeolaceae
[گیاهی] تیره‌ای از کلم‌سانان علفی یک یا چندساله با سه سرده و 92 گونه که در نواحی معتدل و نیمه‌گرمسیری و گرمسیری می‌رویند؛ برگهای آنها دارای آرایش متناوب یا متقابل و مسطح و دمبرگ‌دار است و گلهایشان منفرد و محوری (axillary) و معمولاً بسیار نامنظم و در برخی موارد تا حدودی نامنظم با گل‌پوشی جداجام و جداکاسه است

 

لاشه                                                                      carcass 
[فنّاوری غذا] جسد حیوان به‌ویژه چهارپا یا پرنده‌ای که برای مصارف غذایی و استحصال گوشت کشتار می‌شود

 

لاشه‌پیرایی                                                         dressing 3
[فنّاوری غذا] مجموعه‌فرایندهای بعد از کشتار دام شامل زدودن مو و پر و پشم و پوست‌کَنی و پاک کردن و آلایش‌گیری و شستشوی لاشه

 

لانه‌زنبوری                                                      honeycomb
[هوایی] شبکه‌ای از ماهیوارها یا صفحات تخت متقاطع در مقطعی از تونل باد یا مجرای سیال برای از بین بردن تلاطم جریان سیال

 

لایگان 1                                                         band, pocket
[تایر] مجموعه‌ای از چند لایه که بر استوانه‌ای فلزی (drum) بر روی هم قرار می‌گیرند و جزء سازندة مَنجید تایر هستند

 

لایگان 2                                                        level 1    
[باستان‌شناسی] یک واحد لایه‌نگاشتی متشکل از چند لایه که دربرگیرندة مجموعه‌ای از بناها و اشیای متعلق به یک مرحلة فرهنگی است
لایه                                            layer, level 2, strata
[باستان‌شناسی] بخشی متشکل از چند رگه در لایه‌نگاری که از لایة بالاتر و پایین‌تر خود متمایز است

 

لایة  اَبر                                                            cloud layer
[جَوّ] آرایه‌ای از اَبرها با پایه‌های تقریباً هم‌تراز که لزوماً از یک نوع نیستند

 

لایه‌بندی نهان                                         cryptic layering
[زمین] لایه‌بندی ناشی از تغییرات ترکیب کانیها از پایین به بالا در یک توالی سنگ آذرین لایه‌ای

 

لایة رشد                                                       growth layer
[جنگل] لایه‌ای از چوب یا پوست که ظاهراً در خلال یک دورة رشد به ‌وجود می‌آید

 

لب‌گذاری                                         embouchure, lip
[موسیقی] روش گذاشتن دهان و لب بر روی برخی سازها به‌خصوص فلوت و سازهای بادیِ زبانه‌دار و برنجی

 

لته‌گور                                                        flat grave
[باستان‌شناسی] چالة سادة بیضی‌شکل یا چهارگوشی که جسدی در آن دفن ‌شده باشد

 

لجن آهکی                                              calcareous ooze
[زمین] رسوب ژرف‌دریایی دریامیانی با دستِ‌‌کم 30 درصد بازماندة اسکلتی آهکی

 

لجن اولیه                                                 primary sludge
[محیط‌زیست] لجنی که در واحد تصفیة اولیة فاضلاب تولید می‌شود

 

لجن ثانویه                                            secondary sludge
[محیط‌زیست] لجنی که در حوض ته‌نشینی ثانویة فاضلاب تولید می‌شود

 

لجن  خام                                                        raw sludge,
 undigested sludge
[محیط‌زیست] لجنی که هیچ‌گونه عملیات هضم هوازی یا بی‌هوازی بر روی آن انجام نشده باشد

 

لجن رشته‌ای                                    filamentous sludge
[محیط‌زیست] لجن فعالی که در آن ریزاندامگانهای رشته‌ای بسیاری وجود دارد

 

لچکی                                              napperon, slip cloth
[گردشگری] رومیزی کوچکی که برای تمیز نگهداشتن رومیزی بزرگتر بر روی آن می‌اندازند

 

لحن‌انگیخته                                               melogenic
[موسیقی] ویژگی نوعی موسیقیِ آوازی که در آن نحوهای موسیقایی و کلامی در هم تنیده شده‌اند

 

لرزانک گوشت                                     aspic, aspic gelée,
 aspic jelly
[فنّاوری غذا] لرزانک شفاف و خوش‌طعمی که از عصارة رقیق (stock) گوشت یا ماهی و اغلب با افزودن ژلاتین تولید می‌شود

 

لرزش                                                           vibrato 
[موسیقی] اُفت‌و‌خیز ملایم زیروبمیِ یک نغمه به منظور تقویت یا غنی کردن صوت

 

لرزه‌زمین‌ساخت                                      seismotectonics
[ژئوفیزیک] مطالعة رابطة میان رخداد زمین‌لرزه و فرایندهای زمین‌ساختی

 

لعاب‌لایه                                                   slime layer
[ß میکرب] ترشحات منتشرشده از سطح باکتریها که به‌سستی بر روی باکتری چسبیده‌اند
لغو                                      cancellation, canc., can.
[گردشگری] به ‌هم خوردن هرگونه قرارداد یا قرار ازپیش‌تعیین‌شده

 

لغو به خواست مسافر
           cancellation by the traveller
[گردشگری] فسخ قرارداد سفر یا خدمات گردشگری به خواست مسافر قبل از استفاده از آن

 

لفاف طوقه                                                   bead wrapper
[تایر] نواری از منسوج آغشته به لاستیک که به دور طوقه می‌پیچند تا مغزة طوقه در حین ساخت و شکل‌گیری و پخت تایر، جابه‌جا نشود و تغییر شکل پیدا نکند

 

لقمه‌سوخاری                                                         fritter   
[ فنّاوری غذا] قطعه‌غذایی که آن را پس از پوشاندن با خمیرابه، در روغن غوطه‌ور و سرخ می‌کنند

 

لقمه‌مرغ                                                   chicken nugget
[فنّـاوری غذا] فراوردة آغشـته به پودر نان که از گـوشت مـرغ استخوان‌زدایی‌شده تهیه می‌شود

 

لکة  برون‌چوب                                                      sapstain
[جنگل] لکه‌ای که در برون‌چوب ظاهر می‌شود، به‌ویژه لکه‌ای که عامل قارچی آن موجب پوسیدگی نمی‌شود

 

لکه‌زدایی                                                    pickling smut
[ß خوردگی] زدودن لکه‌ها از سطح فلز پس از قطعه‌شویی

 

لنگر‌یخ                                        anchor ice, bottom ice
[جَوّ] یخ چسبیده به بستر رودخانه‌ها و دریاچه‌ها و دریاهای کم‌عمق، صرف‌نظر از ماهیت شکل‌گیری آن

 

لوازم تختخواب                                                     bedding
[گردشگری] اقلامی مانند تشک و ملافه و بالش که روی تخت می‌گذارند تا شخص بتواند بر روی آن بخوابد

 

لوازم شخصی خدمه                                      crew’s effect
[دریایی] لوازم شخصی مورد استفادة روزمرة خدمة کشتی
 
لولة شوک                                                         shock tube
[هوایی] تونل بادی که در پژوهشهای فوقِ‌صوتی کاربرد دارد و در آن سیال با فشار بالا جریان می‌یابد و در آزمونگاه به ‌سرعت بسیار بالایی می‌رسد

 

لولة گدازه                                                            lava tube
[زمین] مجرای مسقف گدازة مذاب در دهانة فورانی یا محل تزریق زیرپوسته‌ای گدازه
متـ . تونل گدازه                                            lava tunnel

 

لوئی                                                                       Typha 
[گیاهی] سرده‌ای از لوئیان علفی تک‌پایه با حدود پانزده گونه که در زیستگاههای مرطوب جهان مخصوصاً نیمکرة شمالی می‌رویند؛ برگـهای آنها متنـاوب و معمولاً قاعـده‌ای و بـه یک سـاقة سـادة بدون گره متـصل‌ است و گلهای تک‌جنـسی آنها در گـل‌آذین سنـبلة (spike) متراکم قرار دارد و گرده‌افشانی در آنها با باد انجام می‌شود؛ گل نر به یک جفت پرچم و کرک تقلیل یافته است و تعداد زیادی از گلهـای ماده در زیـر گـل نر بر روی سـاقه تشـکیل یک سـنبلة سوسیس ‌شکل می‌دهند

 

لوئیان                                                               Typhaceae
[گیاهی] تیره‌ای از گندم‌سانان بزرگ علفی مردابی با یک سرده و حدود پانزده گونه با پراکندگی جهانی و برگهای طویل و کامل و گلهای تک‌جنسی که در یک سنبلة قهوه‌ای‌رنگ قرار می‌گیرند

 

لیبیدو  ←  زیست‌مایه
م

 


ماتریس صفر                            null matrix, zero matrix
[ریاضی] ماتریسی که همة درایه‌های آن صفر است

 

مادراَبر                                                         mother-cloud
[جَوّ] اَبری که اَبر دیگری از آن پدید آمده یا شکل گرفته است

 

مادة خشک                                             dry matter, DM
[زراعت] مواد باقیـمانده از یک گیاه پس از خشک کردن کامل آن در کوره

 

مادة  نگه‌دارندة  چوب                        wood preservative
[جنـگل] ماده‌ای شیمیایی یا ترکیبی از مواد شیمیایی که چوب را به آن آغـشته می‌کنند تا در برابر حملة انـدامگانهای مخرب مقاوم ‌شود

 

مارانتا                                                                    Maranta
[گیاهی] سرده‌ای از مارانتائیان همیشه‌سبز و کُند‌رشد با حدود بیست‌ گونه که بومی نواحی گرمسیری مانند آسیای جنوب غربی و غرب هندوستان هستند؛ این گیاهان دارای زمین‌ساقه هستند که به‌طور طبیعی به شکل توده‌ای چندساله می‌روید؛ برگهای آنها غیرمنقسم است و دمبرگی غلافی دارد و گلهای کوچک آنها سه گلبرگ و دو ناپرچمی (staminode) گلبرگ‌نمای درشت‌تر از گلبرگها دارد

 

مارانتائیان                                                     Marantaceae
[ گیاهی ] تیره‌ای از زنجبیل‌سانان با حدود 31 سرده و 550 گونه از گیاهان علفی چندساله با زمین‌ساقه که بومی جنگلهای گرمسیری مرطوب یا باتلاقی به‌ویژه در امریکا و افریقا و آسیا هستند؛ اعضای این تیره تنوع بسیار دارند و گیاهانی نی‌مانند یا علفی با برگهای گسترده یا بوته‌های متراکم به ارتفاع تقریباً دو متر را شامل می‌شوند

 

مارتینی                                                         Proboscidea
[گیاهی] سرده‌ای از مارتینیان/ ‌شاخ‌بزیان یک‌سالة علفی کرک‌دار غده‌ای و بدبو با حدود هشت گونه که در امریکای جنوبی و جنوب امریکای شـمالی پراکنده‌اند؛ برگهای این گیاهان متناوب یا متقابل به شکل تخم‌مرغ یا قلب با دمبرگ بلند است و گلهای آنها دوجنسی و نامنظم با دو لَپ در خوشه‌های پنج‌سانتی‌متری است
متـ . شاخ ‌بزی

 

مارتینیان                                                    Martyniaceae
[گیاهی] تیره‌ای از نعناسانان علفی یک یا چندساله، گاه با ریشة غده‌ای، دارای چهار سرده و سیزده گونه که محدود به برّ جدید هستند؛ گیاهان این تیره کرکهای لعاب‌داری دارند که حالتی چسبناک و لزج به برگها و ساقه می‌دهد و میوه‌های آن قلابدار یا شاخدار است
متـ . شاخ‌بزیان

 

مارچوبه                                                             Asparagus
[گیاهی] سرده‌ای از مارچوبه‌ایان ایستاده یا بالاروندة و غالباً تاحدودی چوبی با نزدیک به 300 گونه که از سیبری تا افریقای جنوبی به ‌صورت بومی می‌رویند؛ معروف‌ترین گونة آن (A. officinalis) را برای اسـتفاده از ساقة گوشتـی و تـردش می‌کارنـد و به‌ عـنوان سـبزی مصرف می‌کنند؛ چند گونة افریقایی آن به‌عنوان گیاهان زینتی پرورش داده می‌شود؛ برگهای حقیقی این گیاهان به ‌صورت فلسهای کوچکی درآمده است و گلهای کوچک و سبز متمایل به زرد آنها در بهار و میوه‌های ستة قرمزشان در پاییز پدیدار می‌شود

 

مازِریون                                                                 Daphne
[گیاهی] سرده‌ای درختچه‌ای از مازِریونیان با حدود 50 گونه بومی اوراسـیا که برای ظاهر و گـلهای زیبایـشان در بسـیاری از نـواحی کاشته می‌شوند
مازِریونیان                                                Thymelaeaceae
[گیاهی] تیره‌ای از پنیرک‌سانان اغلب درختی یا درختچه‌ای و گاهی بالارونده و علفی با 44 سرده و حدود 500 گونه که تنوع آنها عمدتاً در نیمکرة جنوبی است و بسیاری از گونه‌های آن در افریقا و استرالیا می‌رویند؛ برگهای آنها ساده با آرایش متقابل یا متناوب یا فراهم و حاشیة پهنک آنها کامل است و لولة گلهای آنها ظاهراً جام یا کاسه دارد، اما درواقع یک نهنج میان‌تهی است

 

مازه‌مَکِش                                       lumbar puncture,
 spinal puncture, thecal puncture,
 rachiocentesis, spinal tap
[پایة پزشکی] بیرون کشیدن مایع مغزی‌نخاعی از بین مهره‌های سوم و چهارم کمر برای تشخیص یا درمان

 

ماسورة  خودانهدامی                      self-destroying fuse,
 self-detonating fuse
[نظامی] ماسوره‌ای برای انفجار و انهدام مرمی یا گلوله یا موشک پیش از اصابت به هدف

 

ماسورة ضامن‌دار                                    boresafe fuse
[نظامی] ماسوره‌ای که ضامن آن مانع انفجار گلوله پیش از خروج از دهانة لوله می‌شود

 

ماسه‌سنگ آهکی                          calcareous sandstone
[زمین] ماسه‌سنگی با مقدار فراوانی کلسیم‌کربنات

 

ماشک                                                                   Vicia    
[گیاهی] سردة علفی یک یا چندساله و اغلب بالارونده از باقلائیان با حدود 140 گونه که بومی اروپا و آسیا و افریقا هستند و برای خوراک انسان و دام و تقویت زمین کاشته می‌شوند

 

ماشین پارسنگ‌‌بردار           cribbing machine, cribber,
 ballast cribber
[ریلی] ماشینی برای برداشتن پارسنگ میان دو ریل‌بند
متـ . پارسنگ‌بردار

 

ماشین تعویض تراورس ←  ماشین تعویض‌ ریل‌بند

 

ماشین تعویض ریل‌بند                    tie inserter/extractor,
 sleeper replacing machine
[ریلی] ماشینی که ریل‌بندهای معیوب را از زیر ریل خارج می‌کند و به جای آنها ریل‌بندهای جدید قرار می‌دهد
متـ . ماشین تعویض تراورس

 

ماکیان                                                                   poultry 
[فنّاوری غذا] انواع پرندگان اهلی که برای تخم‌گذاری یا تولید گوشت نگهداری می‌شوند

 

ماگنولیا                                                              Magnolia
[گیاهی] سرده‌ای از ماگنولیائیان درختی یا درختچه‌ای با حدود 225 گونه که بومی امریکای شمالی و مرکزی و هیمالیا و شرق آسیا هستند و به ‌دلیل گلهای معطر و برگهای زیبا از اهمیت بسیاری برخوردارند

 

ماگنولیائیان                                                Magnoliaceae
[گیاهی] تیره‌ای از ماگنولیاسانان درختی یا درختچه‌ای با حدود هفت سرده و 23 گونه که بعضی از گیاهان آن همیشه‌سبزند، اما بیشتر آنها خزان‌دارند و برخلاف تیره‌های دیگر ماگنولیاسانان، گوشواره‌های (stipules) نسبتاً بزرگی دارند که در هنگام باز شدن برگها می‌ریزند

 

ماگنولیاسانان                                                Magnoliales
[ گیاهی ] راسته‌ای از دولپه‌ایهای درختچه‌ای یا بالارونده یا درختی با پنج تیره و حدود 154 سرده و 3000 گونه که با برخی راسته‌های دیگر، شاخة ماگنولید (magnoliid) را تشکیل می‌دهند که از شاخه‌های ابتدایی در درخت تکاملی نهاندانگان محسوب می‌شود
مالک بدل                              &n

/ 0 نظر / 20 بازدید