واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی 4 = حرف ( ث – ج – چ)

 

 

ثابت  توری  فراصوتی
      

    ultrasonic grating constant
[فیزیک] فاصلة بین گره‌های متوالی در امواج فراصوتی ایستاده که همانند توری اپتیکی عمل می‌کند

 

ثابت  گرانش                                gravitational constant,
 constant of gravitation

[ژئوفیزیک] ثابت تناسب در قانون گرانشی نیوتن

 

ثبت ذخیره                                                    booking
[ گردشگری] تثبیت ذخیرة بلیت و اتاق در مهمانخانه و جز آن در زمانی معین

 

ثبت ذخیرة بهنگام                                 early booking
[ گردشگری] ثبت ذخیرة سفر در محدودة زمانی معین بعد از اعلام شرایط که همراه با تخفیف یا دیگر مزایا خواهد بود


ثبت ذخیرة سفر                                   travel booking
[ گردشگری] انعقاد قرارداد مسافرتی مشروط به تأیید نهایی

 

ثبت ذخیرة  مکرر   duplicate booking  double booking,
[ گردشگری] ذخیرة یک اتاق یا یک صندلی به ‌طور همزمان به اشتباه به نام دو نفر

 

ثبت ذخیرة  مهلت‌دار                                      option  
[ گردشگری] نوعی ثبت ذخیره که شرکتهای ترابری و مهمانخانه‌ها و گشت‌پردازها به برخی مسافران تخصیص می‌دهند و در آن به مسافر اختیار قبول آن را برای مدت محدودی واگذار و در صورت عدم مراجعه آن را لغو می‌کنند

 

ثبت ذخیرة یکجا                                  block booking
[ گردشگری] ثبت ذخیرة شماری صندلی یا اتاق مهمانخانه و جز آن به ‌طور همزمان

 

ثعلب                                                                      Orchis 
[ گیاهی] سرده‌ای از ثعلبیان که اغلب در اروپا و شمال غربی افریقا تا تبت و مغولستان و چین و ژاپن پراکنده هستند

 

ثعلبیان                                                          Orchidaceae
[ گیاهی] تیره‌ای بزرگ و جهانی از مارچوبه‌سانان با حدود 850 سرده و 17000 گونه که بزرگترین تیرة گیاهان گل‌دار محسوب می‌شود و شامل گونه‌های چندسالة زمینی و رورست یا بالارونده است که دارای غده‌های گوشتی یا پایه با گلهای نامنظم و ساختار خاص و دانه‌های ریز هستند

 

ثعله‌باقلا                                                              Nelumbo
[ گیاهی] تنها سردة ثعله‌باقلائیان آبزی با دو گونه که گلهای درشت و زیبایی شبیه به گلهای نیلوفر آبی دارند

 

ثعله‌باقلائیان                                           Nelumbonaceae
[ گیاهی ] تیره‌ای از چنارسانان آبزی با یک سرده و دو گونه که به‌ طور گسترده، در جنوب شرقی آسیا و جنوب شرقی امریکا به ‌صورت علفی چندساله می‌رویند؛ دانه‌های آنها در نهنج گوشتی منفرد قرار دارد و گلهای کامـل و بـزرگ و زیـبایشان با تـقارن شعاعی در بالای سـطح آب قرار می‌گیرد؛ گل‌آذین آنها تک‌گل و برگهایشان ساده و سپری‌‌شکل است

 

ج

 

جابه‌جایی                                                     displacement
[روان‌شناسی] سازوکاری دفاعی که در آن عاطفة فرد از تصور یا موضوعی خاص معطوف به تصور یا موضوع دیگری می‌شود

 

جابه‌جایی مجازی                            virtual displacement
[فیزیک] تغییر مکان جزئی سامانة مکانیکی در حالتی که با قیدهای (constraints) سامانه سازگار باشد، ولی در زمان ثابت صورت گیرد

 

جاتابوتی                                                                casket  
[باستان‌شناسی] صندوقی چوبی یا سنگی یا فلزی که جسد یا تابوت اصلی را در آن قرار می‌دادند

 

جاذبه‌پردازی                                               interpretation
[ گردشگری ] روالی در طبیعت‌گردی که در آن اهمیت و مفاهیم پدیده‌های طبیعی و فرهنگی مرتبط با هم برای بازدیدکنندگان آشکار می‌شود
 
جاذبة  نمادی                                          iconic attraction
[ گردشگری ] جاذبه‌ای که نماد مقصدی خاص است

 

جارو                                                            brush   
[موسیقی ] ابزاری برای به صدا درآوردن سازهای کوبه‌ای که سر آن دارای رشته‌هایی عموماً فلزی است که از یک سو به هم بسته شده‌اند
جاگوشتی                                                            meat safe
[ فنّاوری غذا] محلی خنک با تهویة مناسب که گوشت برای مدت کوتاهی در آن نگهداری می‌شود

 

جام آخوری                                             cribbing bucket
[ریلی ] جامی باریک برای برداشتن پارسنگ میان دو ریل‌بند

 

جامعة  آماری  تدفینی                          burial population
[باستان‌شناسی] شمار مردگان کاوش‌شده در یک محوطه یا گورستان در یک دورة زمانی معین

 

جامعة  اطلاعاتی                 information society, InSoc
[ کتابداری] جامعه‌ای که در آن اطلاعات بیش از کالای مادی، نیروی محرکة فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی به شمار می‌آید

 

جان‌پناه                                           clearance bay, nitch
[ریلی ] فرورفتگی در دیوار تونل به‌ منظور تأمین فضای ایمن برای کارگران در هنگام عبور قطار

 

جان‌پناه پل                                        clearance platform
[ریلی ] سازة عرشه‌مانند کوچکی متصل به پلهای بدون پیاده‌رو به‌ منظور تأمین فضای لازم برای پناه گرفتن کارگران در هنگام عبور قطار

 

جانشین‌سازی                                                 substitution
[روان‌شناسی] سازوکاری دفاعی که از طریق آن فرد به جای اعمال و احساسهای ممنوع یا دست‌نیافتنی به اعمال یا احساسهای موجه یا دست‌یافتنی متوسل می‌شود

 

جانشین  گوشت                                      meat substitute,
 meat alternative
[ فنّاوری غذا] غذایی شبیه‌سازی‌شده که از آن به جای گوشت در فراورده‌های گوشتی یا رژیمهای افراد گیاهخوار استفاده می‌شود

 

جانشینی  متقابل                                       metathesis,
  double displacement, double decomposition
[شیمی] واکنشی که در آن دو عنصر یا گروه‌هایی از عناصر مربوط به دو مولکول جابه‌جا می‌شوند

 

جبران  هم‌ایستایی                     isostatic compensation
[ژئوفیزیک] فرایندی که در آن سنگ‌کرة زمین برای برقراری توازن میان واحدهایی با جرم و چگالی متفاوت سازوکاری تنظیمی دارد
متـ . تعدیل  هم‌ایستایی                    isostatic adjustment
      تصحیح  هم‌ایستایی                       isostatic correction

 

جبهة  سرد                                                         cold front
[جَوّ] جبهة بندنیامده یا بخشی از آن که به ‌گونه‌ای حرکت می‌کند که هوای سردتر جانشین هوای گرمتر می‌شود

 

جبهة  سرد  چپ‌راه                          backdoor cold front
[جَوّ] جبهة سردی که در نوار ساحلی اقیانوس اطلس در امریکای شمالی توده‌هوای سرد را به ‌سوی جنوب و جنوبِ‌غرب هدایت می‌کند

 

جبهة  گرم                                                       warm front
[جَوّ] جبهة بندنیامده یا بخشی از آن که به ‌گونه‌ای حرکت می‌کند که هوای گرمتر جانشین هوای سردتر می‌شود

 

جداسازی                                                              isolation
[روان‌شناسی] در نظریة روان‌کاوی، سازوکاری دفاعی که از طریق آن ارتباط میان اندیشه‌ها و احساسهای ناخوشایند با اندیشه‌ها و احساسهای دیگر مرتبط با آنها قطع می‌شود

 

جداسازی  عاطفه                                 isolation of affect
[روان‌شناسی ] سازوکار دفاعی ناخودآگاهانه‌ای که از طریق آن فراخوان ذهنی تصاویر یک حادثة ناخوشایند بدون یادآوری هیجانها و احساسهای دردناک مرتبط با آن صورت می‌گیرد
جداسازی مسیر                                    flank protection,
 route isolation
[ریلی] جدا کردن مسیر برای جلوگیری از ورود احتمالی قطارهایی که در خطوط جانبی حرکت می‌کنند

 

جدانشینی                                                   segregation 1
[->خوردگی] جدا شدن بعضی عناصر از آلیاژ و تجمع آنها در نواحی خاصی از فلز

 

جدایش انجمادی                                   freeze separation
[->اقیانوس‌شناسی] نمک‌زدایی آب دریا با استفاده از فرایندهای متوالی انجماد و شویش و ذوب یخ

 

جدول تعرفه                                                      tariff table
[جنگل] مجموعه‌ای از جدول‍های حجم تک‌عاملی هماهنگ که تنها برای توده‌های همسال قابل استفاده است

 

جدول  حجم                                                 volume table
[جنگل] جدول میانگین تخمینی حجم توده یا درخت بر اساس مقدار متغیرهای منتخب که به‌آسانی قابل اندازه‌گیری هستند

 

جدول  حجم  استاندارد               standard-volume table
[جنگل] جدولی که متغیرهای مستقل آن قطر برابر سینه و ارتفاع درخت است و داده‌های مربوط به آن از یک محدودة وسیع مانند یک استان یا ایالت یا ناحیه جمع‌آوری می‌شود

 

جدول حجم تک‌عاملی           single-entry volume table,
 single-variable volume table
[جنگل] جدول حجمی با تنها یک متغیر

 

جدول حجم چندعاملی     multiple-entry volume table
[جنگل] جدول حجمی با بیش از یک متغیر شامل قطر برابر سینه و محیط برابر سینه برای درختان و قطر میانی و انتهایی برای بینه‌ها

 

جدول حجم درخت                              tree-volume table
[جنگل] جدولی که برای یک یا چند گونه تهیه شده است و در آن میانگین حجم چوب درختان درج می‌شود

 

جدول حجم ردة شکل             form-class volume table
[جنگل] جدولی که در آن معادله‌های حجم استاندارد درخت برای رده‌های شکلی مختلف تنظیم می‌شود

 

جدول حجم گِرده‌بینه                           log-volume table
[جنگل] جدولی که برای یک یا چند گونه تهیه شده است و در آن میانگین حجم چوب بینه‌ها نشان داده می‌شود

 

جدول  حجم  محلی                           local-volume table
[جنگل] جدولی که قطر برابر سینه تنها متغیر مستقل آن است و داده‌های مربوط به آن از محدودة کوچکی جمع‌آوری می‌شود

 

جدول حجم هوایی                          aerial-volume table
[جنگل] جدولی که متغیرهای مستقل آن از روی عکسهای هوایی قابل‌اندازه‌گیری است و اغلب شامل ارتفاع توده و درصد تاج‌بَست است

 

جدول‌ محصول                                                  yield table
[جنگل] جدولی که محصول دارچوب مورد نظر از یک تودة همسال را بر اساس سن و رده‌های شاخص رویشگاه نشان می‌دهد و شامل کمیتهایی چون قطرِ برابرِ سینه و تعداد ساقه و ارتفاع ساقه و سطحِ برابرِ سینه و حجم در واحد سطح توده است

 

جدول‌محصول  بهنجار                       normal-yield table
[جنگل] نوعی جدول‌محصول که میانگین رشد یک توده با تراکم مناسب را در طول زمان و معمولاً بر اساس رده‌های شاخص رویشگاه نشان می‌دهد
جدول‌محصول  پولی                          money yield table,
 financial yield table
[جنگل] جدول‌محصول‍ی که بر اساس ارزش پولیِ حجم چوب، درآمد آینده را پیش‌بینی می‌کند

 

جدول ‌محصول  تجربی                   empirical yield table
[جنگل] نوعی جدول‌محصول که معمولاً بر مبنای موجودی تهیه‌ می‌شود و بیانگر میانگین حجم و سایر آمار‌های مربوط به سن توده و گاه رده‌های شاخص رویشگاه است

 

جدول ‌محصول  تراکم
        variable-density yield table
[جنگل] نوعی جدول ‌محصول که در آن تراکم توده علاوه بر شاخص رویشگاه و سن توده مورد توجه قرار می‌گیرد

 

جدول ‌محصول مدیریت‌شده
          managed-yield table
[جنگل] نوعی جدول ‌محصول بر اساس اندازه‌گیری مجدد قطعات نمونه که در آن تأثیر خاستگاه توده و تراکم توده و تیمارهای مدیریتی مورد توجه قرار می‌گیرد

 

جرثقیل داربَری                                            skyline crane
[جنگل] تجهیزات داربَری که با آن می‌توان بینه‌ها را به‌ طرف سیم‌نقاله برد و نیز آنها را سوار سیم‌نقاله کرد یا در بارانداز پایین آورد

 

جرم خدمه                                                             barratry
[دریایی] عملی که خدمه و فرماندة کشتی بدون اجازه یا اطلاع صاحب یا صاحبان کشتی انجام می‌دهند و موجب آسیب رسیدن به کشتی یا بار آن می‌شود

 

جُرم  نفرت‌محور                                                hate crime
[نظامی] اقدام مجرمانه‌ای که انگیزة آن نفرت و تعصب و پیشداوری برخاسته از نژاد و رنگ پوست و مذهب و ملیت و قومیت و جنسیت یا گرایش جنسی فرد یا افراد است

 

جریان پیوسته                               non-interrupted flow
[درون‌شهری] جریان عبوری که در حالت عادی قطع نمی‌شود

 

جریان خاکستر                                                     ash flow
[زمین] بهمنی از خاکستر و گازهای آتشفشانی که بر روی دامنه‌های آتشفشان به فرودست حرکت می‌کند

 

جریان خوردگی                                    corrosion current
[->خوردگی] آهنگ خوردگی که معمولاً بر حسب آمپر بر سانتی‌متر مربع بیان می‌شود

 

جریان  ژن                                                  gene flow
[ژن‌شناسی] انتشار تدریجی ژنها از یک جمعیت به جمعیتهای دیگر به‌ علت پراکنش کامه‌ها

 

جریان گدازه                                                       lava flow
[زمین] بیرون‌ریزی جانبی و سطحی گدازة مذاب از دهانه یا شکافه

 

جریان ناپیوسته                                     interrupted flow
[درون‌شهری] جریان عبوری که به‌ علت وجود چراغ راهنمایی یا تابلوهای ایست و رعایت حقّ ‌‌تقدّم به ‌صورت دوره‌ای قطع می‌شود

 

جزء اَبر                                                       cloud element
[جَوّ] کوچک‌ترین اَبر یا بخشی از اَبر که با افزارة دورکاوی یا دستگاهی دیگر قابل تفکیک باشد

 

جسم‌ پایه                       basal body, flagellar motor
[->میکرب] ساختاری درون‌یاخته‌ای که قلاب را در پوش ثابت نگه می‌دارد
جِسنِریان                                                     Gesneriaceae
[ گیاهی ] تیره‌ای از نعناسانان با حدود 140 سرده و 2000 گونه که گلهای آنها دوجنسی با تقارن دوطرفه است که با جامی دولبه مشخص می‌شود؛ جام آنها دارای پنج گلبرگ پیوسته و کاسة پنج‌قسمتی و دو تا پنج پرچم است؛ بساک پرچمها یا دوبه‌دو یا همگی به یکدیگر اتصال ضعیفی دارند؛ تخمدان گیاهان این سرده فوقانی یا نیمه‌تحتانی و تک‌حجره‌ای با تمکن جداری (parietal placentation) است
متـ . بنفشه‌افریقائیان

 

جعبة  سیاه  ‌کشتی
 voyage data recorder, VDR,
 black box, voyage event recorder,
 VER
[دریایی] دستگاهی که پیوسته اطلاعات مختلف را دربارة تجهیزات و سامانه‌های واپایی کشتی ضبط و ذخیره می‌کند

 

جعبه‌ قرقرة  برگشت                                haulback block
[جنگل] جعبه‌قرقره‌ای که برای هدایت بافة برگشت به ‌کار می‌رود

 

جلبکهای  آهکی                                    calcareous algae
[زمین] گروهی از جلبکها که برای ساخت بدن خود، از کلیسم‌کربنات موجود در آب کم‌عمق محل زندگی‌شان استفاده می‌کنند

 

جمودسنج                                                      rigorometer
[ فنّاوری غذا] ابزاری برای اندازه‌گیری میزان پیشرفت جمود لاشه بر اساس طول و کشش ماهیچه

 

جمود  لاشه                                                    rigor mortis
[فنّاوری غذا] سفت شدن تدریجی ماهیچه‌ها پس از کشتار به علت کاهش آدنوزین‌تری‌فسفات و گلیکوژن در تارهای ماهیچه‌ای

 

جناح                                                                     fraction
[عمومی] دسته‌ای از اعضای یک حزب یا گروه سیاسی همفکر که برای دستیابی به هدفهای معیّن سیاسی، در مجالس قانون‌گذاری یا در درون یک حزب فعالیت می‌کنند

 

جنبش عدم ‌تعهد                        nonaligned movement
[سیاسی] جنبش کشورهای جهان سوم در دوران جنگ سرد برای ابراز هویت جمعی مستقل از شرق و غرب که به‌ کوشش نهرو و ناصر و تیتو به ‌دنبال اجلاس 1955 باندونگ شکل گرفت

 

جنبش  نیرومند  زمین                 strong ground motion
[ژئوفیزیک] جنبش زمین با چنان توانی که بتواند به ساختمانها و آنچه در آنهاست خسارت چشمگیر وارد کند

 

جنسی‌سازی                                               sexualisation,
 eroticisation, libidinisation
[روان‌شناسی ] فرایند تخصیص کارمایة جنسی به عضوی یا عملی که به ‌طور معمول صرفاً جنسی نیست
متـ . شهوانی‌سازی                           

/ 0 نظر / 8 بازدید